Plinii error. 
Obieftionis 
dilutio . 
C72. AND. MATTHIOLI COMM. 
intus affumptum , ad uritue angufiids , muliebrium locorum defluxiones , cr cruentas expuitiones . Quibus utiq; 4 1 
fidibus uulgaris ufus cinnabaris nullo pado competere potefl , quod propria ui erodat , exulceret, cr hauftum per* 
nicicm adfirat , cr proinde fit oculis , cr internis uifcenbus inimica . Ceterum quidnam inter ea, que hac £ tat c ni 
ufum medicum ueniunt,Diof :oridis cinnabaris effl poflit , non equidem aufim decernere ,fed potius quod fcntioM^ 
cor , ut conieduris quibufda afflquar . quippe quod Diofcorides Cinnabar in nullis notis defcripferit,neq-, tradiderit 
anfuditia res fit, aut fiflilis^n ex plantarum nuter ia proueniat. Sed anteaquam conieduras eas afferam, quibus co* 
flare uidetur Diofcoridis cinnabri feplafias noflrates non deftitui,?linij fententia cognofceda eft , qui lib.xxx 111 ' 
cap. vii. affirmate fer ibit , ml aliud efjecinnabarin,quam draconis faniem , elifi elephantorum moriendum ponte* 
re , permisto utriusq ; animalis fanguine : quodife nullus alius fit color, qui in piduris proprie fanguinent reddat •' & t , 
quod ea etiam antidotis medicamentis fit utili fima . Id quod pariter affirmat I ulius Solinusin uaria hiflonarum l°* 
dione . Ad kxefeire conuenit , gummi cuittfdam arboris in Aphrica nafccntis ad nos deftrri, quod etiam l>oc£Uofl n 
guinis draconis lacrymam officina uocant, colore [anguinis, pellucidum, leue, er fradu minime contumax . H oc no* 
ter.it es officina uulgo uocant S angue di drago in lagrime,alterius differentia,qui pluribus impofturis pafim in orbi * 
culos coadus uenditur - Priorem itaq ■ non ab re lacrymam appellant , quod feribat Aloifius Muftus patritius Vcne f 
tus in fuis in Aphricam nauigationibus , ex arbore quadam hoc gummi collacrymare , colore, er fubjlantia, fang“ ,nl 
fimili : incifo tamen ab incolis prius arboris cortice , ut fufius inde effluat . Hoc ( ut idem fubdit) £neis cacabis ex& 
piunt , er igni refltu modo decoquunt , quoufque confiflat, draconis fanguinem , nefiio qua ratione dudi, ipf lint 4“ 
pellantes : nifi id eueniat,quod fortaffe fua lingua plantam, d qua defluit, draconem appellent . Ex his itaq; nobis in’ 1 
coniedarc licebit, gummi hoc Diofcoridt facile cinnabarin ejje,qu6dprimian non aliunde, quam ex Aphrica defit 4 
tur , nec inde copiofim . quod item pidoribus expetatur , ut intento eius colore ,purpureas , rubentesq- concinte 1 ^ 
umbras , ubi prius piduras rubro , uel purpureo infleerint . quod deinde ob raritatem , etiam hoc tempore, qttoF ^ 
quentius in Aphricam nauigatur , non uili ueneat pretio . quod deniq; (ut Diofcorides inquit)uinbus hamatit* W 
lo per omnia reffondeat .Nam , ut periculum facientibus liquido patebit , adflnngendi ui pollet , er maiore qte“ e * 
quam hamatites . quo fit , ut filicius eo utantur medici ad muliebres ,cr dyfentericas fluxiones , ad cruentas e* crc * t 
tiones , ad firmandos commotos dentes , er roborandas gingiuas . H is accedit, quod fi Diofcoridis £tate non de^ 4 ’ 
qui C innabar in effc draconis fanguinem exiftimarent, mirum fine non fuerit , fi per plures £tatcs produtta h* c r> 
opinio adh£c ufq; tempora inualuit . Atipfe ,ne fimplicium medie ament oru dottrinamfeftanteshoc tenerent^ * t 
rore , inanem eorum fententiamfllentio inuoluendam non duxit, qui cinnabarin draconis fanguinem appeUabat> c!l ^ 
inquit . H alienus inuenitur cinnabaris ait uix ucrficoloribus pittoru lineis fatis faciat , ini et o colore, nec dilte°j' r ' } » 
ditum : quare quidam fanguinem ejfe draconis exifiimauerunt . Ex his igitur cion conieduris,tum rationibus c °^ 
ll‘ 
draconis firociflim £ bellus fanguinem , elifi elephantorum monentium pondere ; cum tamen dixerit nulluM 
dum efflputauerim , hanc lacrymam, colore fanguinem pr£fe ftrentemflegitimam ejfe Diofcoridis cinnabari • C C 
teriim uidetur hac in re manififte aberra fje Plinius .quandoquidem et fi afferat is cinnabarim nil aliud effli 
repenri colorem , qui inpieiuns magis ad uiuum fanguinem reddat , quam cinnabaris , facile deprehenditur^ * 
Quippe necefftrium fine fuerit, ut de hac lacryma omnino intettexeric,putaritq } ,falfus uulgari appellat io# J 4 
mam hanc illum draconis fanguinem ejfe , ab elephante (ut refirunt ) coUifi . Nam confentaneum minime uite‘ ur ’ , 
huiufce bellu£ fanguis extra uafa in terram diffufus , puluere & lapillis commiflus, fitu cr put redine obduft uS C °\ 
tabefattusq. uiuum,ac uerunt f inguinis colorem refirre poflit . quemadmodum nec lUe fyncerum [anguinis c °^ { 
pr£bet, quem impoftores fuo arbitrio [aditant, ex hircino [anguine , rubrica Sinopica, uel fabrili,contufis Ite 0 * ^ 
Cr [orbis, diutius infolatis, iUius pro poffe colorem, er fubflantiam imitantes, qui ex collifis fimul draconibus^ ' 
phantibus (fi tamenuera narrant) emanare [olet : quiq- iam longo tempore ad nos aduehidesijt . Quo pofte-4- 
ejfe opinor, ut in eius dcfidit faditium fuppofucrint impoftores,cr hanc fraudem excogitauerint ; neq-,folu ei * 
tione , quam modo diximus , ipfum parant ; fed etiam modis alijs compluribus, refinas,rubi£ infidioris radias > K 
filij decoftum , tragacanth£ lacrymam , rubricas , er alia permulta immi flentes, qu£ ne longior fit ferino , fl ui ? f 0 
ries ipfa expofeat , filentio diximus inuoluenda . Verum hic firtaffe illud quiffliam nobis obtrudet , quod cum j>°f 
co feribat Diofcorides de metallicis tantumjc fifiitijs tum coloribus, tum medicamentis , confentaneum minim* ul ^ 
tur, ut his inferuerit arborum lacrymas , quarum hidorias^r facultates , diffufius libro primo pertradluufl : ® a 
id omnino credendum fit , cinnabarim fifiilc effl medicamentum . H £c obijeienti ita refronfum uolumus,q“^ cUl> 4 , 
hoc loco rccenfrat Diofcorides , qu£ ob colorum nitorem, in piftorium ueniunt ufum,nempe ceruffam , chH>f 0C ° 
Armenium , coeruleum, Indicum , ochramjer alia pleraq ; , non mirum, nec pt£ter infiitutiim mihifanc 
his etiam cinnabarim adiunxerit , quanquam arboris fuerit lacryma . videmus enim inter h£c Indicum <l u0 V i V nl j 
floride connumeratum effl , quod tamen nec fifiile, nec metallicum cfi ,fed in India flumx inftar, ex arundinum q 
r undam geminatione flonte pronenit : atq; etiam arte quadam fit ex ifatide herba infidlorijs officinis ■ E * 
que omnibus palam fieri arbitror , quod communis ufus cinnabaris,quam Diofcoridis M.iniu,quod in fl rn ucibusv 
cr florentifiimo ,flagrantifimoty colore fle ftetur , effe mihiflmper perfuafi , ab ea longe diuerfa fit > ^ 0 
tiofter hic mentionem . jifl enm } u t fupra, didum efi noftri ufus cinnabaris fbflilis , er faftitiu : nota hrc 0 f 
bus,cr frequens :iU a uero rara, nec multis cognita . i oflilem (ut proxima commentatione latius dicetur ) ui ^ 
frequens nos in argenti uiui fodinis , Hydria monte, qui una tantum dicta a Goritia difiat , circa CarnioU fines - 
pis efi purpureus ad rubedinem declinans , lumatiU lapidi £mulus, non admodum durus, impense tamen c * 
toq; pleruttq; argento uiuopragnas,ut per fe fi, mUa ignium ui guttatim exiliat . Eattiti£ eodem l° c0 P urt , eC ai 
tiam paratur ex argento uiuo cr fulpbure,fi ftiUbus quibufdam conclufis, cr flagrantifimo igni admotis 
