AND, MATTHIOLICOMM. 
Calcis confi- 
deratio . 
Calcis uires 
esGal. 
Nomini. 
Cypfi hifto' 
tia . 
Gypfi uires 
ex Gal. 
Nomina. 
6$z 
Calx uiua . 
Cap. XCI. 
I» 
Calx uiua hoc modo fit. Marinorum buccinorum teftas igni condito , aut feruenti clibano» 
«o&e dimittito ipoftera die, fi candidifsiime fuerint, extrahito :fin aliter, iterum urito , ufqOedu 
uehementer inalbuerint. Dein ubi in aquam frigidam demcrfiE fuerint , in fiftile nouum coniicito» 
& cxafte pannis operiens, nofiem unam conquiefcere finito : mane eam extrahens, ubi perfecto otnn 
opere elaborata fuerit calx , recondito . Fit & e litoralibus calculis igne crematis , necnon e uihA r tu- 
&lieo marmore, qu;E ceteris profertur. Vis omni calci in commune ignea, mordens, adurens , 
cruftas inducens : quibufdam alijs immifta , ut adipi , oleo , concoquendi uim affumit , mollit, & di s 
pat : ulcera ad cicatricem perducit . Efficacior exiftimatur recens , nec afperfaaquis . 
Calx, cuius pafim ufus ai eedif ciorum muros ftruendos , nota omnibus efl . P r<eter hanc jit etiam priu* tint 
ad uaria medicamenta e purpurarum, buccinorum , cochlearum , ojlrcorum , ouorumq ; tejlis . N011 defunt tame , 1 
etiam eamrfutfit ex calcario lapide, unguentis, er emplaftris aimifceant , eam primum demergentes in aquam , u 
quedum prorfus dijiiliat , ac fubinde Iduantes diebus pluribus. , affufa fiepius recenti aqua pluuiali , uel fontana. V rf 
enim fic clota ad contumacia ulcera , quodabfq ; morfu ualenter jiccet . O b id itaq; unguentis expetitur, quibus u 
tur ad pudendorum ulcera , eaq ) prcefertim , qu<e uenerea lue contrahuntur . Quinetiam prodejl ad ambufldf? * 1 
qua ; non facile curationem admittunt . Sunt etiam qui ex tinctam prius calcem. Iduent deinde diutius rofarumft ‘u* t 
tia aqua , ita ualentius efjid medicamentum exijlimantes . Calcis uires defcripfit Galenus Ub. i x . fimplimum 
dicamentorum , his uerbis , Calx , uiua quidem, qua; a.r&cis Grate e dicitur , uehementer urit , adeo ut cruftam e r 
ficiat : ext inita uero, protinus etiam crujlam molitur er ipfa : at poft diem unum , aut alterum minus urit , 
inducere cruflam poteft. At uero temporis progreffuprorfum nec crujlam quidem gignit tametjt etidmnuin 
ciat , carnemq j liquet . Porro fi Iduetur in aqua ,fuam mordacitatem exuit , effocitq ; nuncupatam xorhr , hoc est 
xiuium : at ipfa abfque morfu rejiccat . Acji bis, terq; aut amplius abluta fuerit , plane mordacitatis expers c<»‘> 
tuitur ac jlrenuc absque mordacitate cxiccat . Calx uiua Latinis difla ,a.<r&t<sof Greecis appellatur : Arab 1 u 1 
Horach , Nitra, [en N «re ; Italis , Calcina uiua ; Germanis , V ngelefchter , er Kalk :Hijfanis , Cal . 
Gypfum. Cap. X CII. j» 
G y p s v m uim habet adftringendi , obftruendi : fanguinis eruptiones , fudorcsqne cohibe • 
potum , ftrangulationis modo iugulat . 
G Y P S v M quid fit , nemo ejl qui nefiat . Abundat gypfouniuerfa fore Hetruria , ibique commode f e< l^, 
terq ; expetitur aementarijs ad £diu fabricas . Fit gypfum c quodam candido lapide, in laminas facile fcifili : 
l ner, non longa ignium ui torretur ,er excoquitur . Quandoquidem in calenti furno coniedus , quatuor, autalr^ 
mum quinque horarum /patio peruritur . Tunditur deinde in pulnerem , er incerniculis excutitur. Trajlantif ‘ ,nl1 • 
ejl recens : nam diu ajferuatim , aqu£ mniflumatgrc lapidefcit , ac coit Fit etiam Gypfum e jpeculari lapik’ ^ 
Grecis vtmrhns dicitur . Item ex alio quodam lapide tiiuei candoris , e quo in Hetruria torno patin£, v ' u ^ 
forum genera conficiuntur.. Hunc aldbajlru appellant, fed perperam v Gypfo uires reddidit Galenus lib. i x - r nl ' gf 
cium medicamentorum , ita di/ferens . Gypfum er ipfum ad communem omnium terrenorum , lapidofortanq; c °' t ^ 
rum facultatem , qua deficcare dittafunt ,infuper hoc adiundum habet, quod cft ficultatis emplafliae . V nltlt - 0 , 
nim ipfum ad fofe , er cogitur , lapidefcitq-, maceratum . Quamobremfoccis medicamentis, qu£ ad fanguinis er “P' n q e 
nem accommodantur , commifcetur . Nam ipfum per fefe lapidofum jit ,cr durum coattum , ac congelatum • P r0i . fi 
rigare , diluereq; illud excogitaui , tenui albocj; oui liquore , quod ad Ophthalmias utile eft,admitlo quod ‘ n f xrin c flj( 
ticea ejl puluiHi tenui fimi, qui in parietibus molendinorum re fidet . Excipere uero, quod fic fubattumejl tL ’ n . ff( 
leporis pilis , aut qui perinde funt molles , expedit . Gypfum combujlum non £que etnplaflicam uim habet : cttc 
tenuiorrn eH partium , er ualentius dejiccat . Quin er repercufforrum esi, maxime fi maceretur oxycrato • 
4 -°sita Grecis, ut Gypfum pariter Latinis appellatur : Arabibus , Gepfim,feu Giepfin: Italis, Gejfo ; GetUt ^ 
Gyps :Hijf anis, Yefo , er Alges. ■ 
Sarmentitius cinis . 
Cap. XCIII. 
Sarmento R v m cinis urendi uim habet : cum axungia autem , uel oleo illitus , fraft lS 
uis, articulorum collifionibus, & neruorum nodis prodefticum nitro, & aceto excrefcentnis ^ 
nis in feroto reprimit . Serpentium , canumque morfibus illitus ex aceto medetur, cruftas °‘- > “ u co0l 
tibus medicamentis admifeetur . Fit ex eo lixiuium contra priecipitationes , & fungorum uenena> 
aceto, fale,& meile. 
S 9 
Q\X 
I* 
