IN LIB. CtVINTVM DIOSCORIDIS 699 
Lapis Schiftus. Cap. CII. 
s c h 1 s t o s lapis in Iberia Hifpauia? gignitur. Probatur maxime, qui croci colorem ,-rmula- 
tllr i friabilis , fuapte natura fifsilis, concremento, & alterno cohaerentium venarum difcurfu, pe- 
ftinum modo , Ammoniaco fali fimilis . Vim exhibet haematita: , fed ad omnia infirmiorem . quin 
& caua replet muliebri la&eperfufus .ad procidentia, rupta, item genarum crafsitiem , & uuas ocu- 
* 0r utn , magnopere efficax eft , 
Schistvm lapidem , quem tradidit Biofcorides gigni in iberia, hademi allatum in Italiam non uidimus . 
' 4 f °di tamen hunc in pluribus Hercynia jylua locis in Germania, quin er in Bohemia auttor eft clarifimus Agricola, 
iterum cum de uiribus cum hamatite certet , hic eius uires nobis fupplere poterit . Meminit Schifli lapidis Gale = 
lib, 1 x . ftmplicium medicamentorum, IU de eius uiribus differens . Lapidi hamatita perfimilcm uim obtinet.juc* 
^ttnt infirmiorem, is qui uocatur fchiftus ac poft eum galaStites .At melitites caliditatis etiam nomuhibut dixi,adiun * 
*it • Vt itaque unufquifque ipfortim leniter , ac fctifim ab hamatita facultate recedit , ita ad oculos fimiliter in ufunt 
icitur; ejl tamen mitior. Porro mitiora remedia partibus etidmnum phlegmone afflittis femper gratiorafunt,atque 
Indiora : acterim liberis iam phlegmone partibus infirmiora , quam qua; p erfanare Hdlcant , */■&«# %w s 
** Graias , ut Latinis Lapis fchiftus , Q~ Italis Pietrafcifile appellatur , 
Lapis Gagates , Cap. C 1 1 1 . 
In gagatarvm lapidum genere , proferendus qui celeriter accenditur , & odorem bitu- 
ftrini^ reddit . Niger eft plerunque , & fqualidus , cruftofus , perquam leuis. Vis ei molliendi ,& di- 
fc utiendi deprehendit Tonticum morbum fuffitus : recreatque viduae ftrangulationes : fugat ferpen- 
le « nidore' podagricis medi caminibus,& acopis additur. In Cilicia nafei folet , qui influens amnis 
in mare effunditur, proxime oppidum, quod Plagiopolis dicitur , vocatur autem & locus, & amnis 
^agas , in cuius faucibus ij lapides inucniuntur • 
Lapidem, quem Gagaten uoant, in comitatu Tirolenfi Germania; non longe ab Aenipotfte( Germani 
IJM dicunt) in quodam torrentis alueo repertum, ofiendit mihi primum clarifimus medicus loannes Petrus Me» 
il r 'nda Brixianus , nullis prorfus notis a Gagata hifloria difidentem . Nam pr<eterqudm quod igni admotus conftftim 
tenditur , flammam^ contrahit , ac bitumen redolet , fqualidus eft , er niger , cruftofus , er perquam leuis . Hoc 
fatet in uniuerfum Plandria, Gimbriaq ■„ ubi lignorum penuria incok hoc tantum lapido ignem ftbi comparant . F os 
dit Mr poc tempore etiam in Italia Brixiano agro , c cuius fodinis nuper ingentem glebam mifit ad me T ridento Sati* 
santinus diligens pharmacopola ad C oraUij inftgnium. Tcucbfius uir alioqui eruditi fimus magno errore putat 
( «f libro primo retulimus, cum de piffafthalto differeremus)Gagaten in Tirolenfi comitatu repertu, effe piffxfthaU 
. Verum cur ego in hoc ab eo difjentiam,citato nuper loca latius oftendimus . Porro idem in libro de componen* 
iis medicamentis, quem nuper audum edidit, Gagaten cenfet effefuccinum illud nigrum,qu 6 d nobis uulgoAmbra ne 
** Uo catur . Sed in hoc fimiliter eum\ pace fua dixerim ) baUucinari clarius effe opinor, quam ut puribus demonftre * 
«»r . Nam ut omittam abfurdum mihi plane uideri, quodfuccimm lapidis nonunc dignetur , illud non eftfquahdum , 
h "ea. *n r m . r ei in fuperficie potius Uue , er lucidum fatis apparet , Sunt qui exiftimentfo files quosdam carbo * 
"cj, { 0 Uiribus locis effodi in Germania tradidit Georgius Agricola uir dodi fimus ,er mjofi ilibus medicamen 
,is indagandis hodie facile princeps , effe lapidem Gagaten , quod carbones ij non aliter quam c ligno parati igne ac* 
'wJur Veruntamcn cum hi flammam non edant, nififtUibus excitentur,nec ullum bituminis odorem ff irent, eo* 
^opinioplanereftUendauidetur.SiquidcmGagatesadeohitumneprtgnanseft^ 
nigerrimum emutat fumum. Quin CT oleum copioftmrcddu^iuums orgams concufusagmmui peru* 
. H occommendauit Mefites cUmoniacis, epilepticis, paralytias,ffafmias, tetanicis , arthriticis , ab utero fu f* 
hatis^conceptumnonadmittentibus.CUtodtamenacarbombusijselmnonpottf 
Hituantur GagaU bifariam, er uires tradidit Galenus lib. i x .de/implimm medicamentorum facultadbushs 
. Eft w alks lapis colore atroci ubi igni admotus fuerit, perfimilcm bitumini odorem exhibet , qU cm p 10 * 
h ■konifcj nomtulliq- alijin Lycia inueniri prodiderunt, ad fluuium nomine Gagatem, unde <y ipfi lapidi nomenclatu* 
y inditam dicunt • Ego tamen eum fluuium non uidi,tametfiparua nauicula totius Lycia; Utora legerim, quo uide* 
yplLs coele Syria afbortaui, natos in coHc, mari mortuo, quoduocant circundato, qua orientem ff edat, ubi er 
eft ■ cratq: lapidum odor fimilis bitimini . Vtebarc^ cis adflatuofos tumores m genu diu turnos, & £gr e cu* 
^lUs y miftis uidelicel facultatibus , qua; ad hoc fymptoma probata; fuerant . F ' ane# uijum eft mihi euidentiorati 
facultatem reddidi fe . Mi flui uero ipfum cr Brfr^ro quam uocant,& palam medicamentum effedu eft exic * 
yks , adeo ut o-finus contraheret , nedum cruenta uulnera glutinaret , ad qua; competere maxime creditur . ha* 
fce,l «r Galenus Catcrrn ?hnius lib.xxxvi.cap.x ix.exifhmaffc deprehenditur, quod quemadmodum in medi* 
dentis ftbi uiribus mutuis refpondcnt Thracius lapis , er Gagates ■, ita uterque inaqua demerfus accendatur ,cr 
lyhret.refunguatur uero in oleo . Quod tamen falfum eft : quandoquidem Biofcorides ubi memoria: prodidiffet 
facium lapidem ijsdem uiribus effe praeditum, quibus a Gagates 5 fubdidit Thracio illud pcculkrc adferibi,quoi 
Schifti Iapi- 
dis confidera 
tio,& uires . 
Nomina. 
Gagatje lapi- 
dis eonlider* 
tio . 
Pnchfij error. 
Gagat*hifto 
ria,& uires 
ex Galeno . 
Plini j lapfus 
