Achatx lapi- 
dis hiltoru , 
& uir es . 
Komin*. 
Thracii lapi' 
dis mentio ej 
Galeno . 
domina, 
Magnetis la- 
pidis hiftoria 
7 oo AND. M AT T H IO!. I COMM. 
aqua dntterfus accendatur, ero /eo refiinguatur . quod tamen in Gagate non accidit . Vim Gagdte 
fe A.tius teflis efllib. n. cdp.xxiiu. quippe [i igne inflammetur ,meroq- refiinguatur, exhibeatur $ idui 
cardiacis potandum,conflftim leuantur ,repreffo fudore , excitatoq ; arteriarum pulfu . Nonnulli Gdgatena f 
nis tenuitatem terunt, feptemq; continuis diebus colicis e uino propinant drachma unius pondere, er integram r e l ^ 
tuunt ualetudinem : poculum interim,quo laboratites bibunt,eiufdem uapore fuffientes. Sed quoniam 
quandam nominis flmilitudiiiem , lapidem agh*ien ita ueteribus appellatum , mihi in mentem redegit , ^ 
is laudetur ad uaria humani corporis incommoda , merito hic aliquid de eo nobis dicendum effe duximus . R £ P . 
primum Achates efl in Sicilia, iuxta Achaten fluuium , d quo nomen fibi uendicauit . Lapis hic uarijs conflat co 
bus,cfe inuicem incurfantibus zonis , lineisq ; , adeo ut quandoque uarias effingant imaginum formas , natura - 
tum penicillo . I d quod maxime teftaturPlinius lib.xxxvu. capite primo , ubi fle habet . Pofthunc anuUu r 1 
fama efl gemme Pyrrhi illius, quiaduerfus Romanos bellum geflit . Natique habuijfe traditur Achaten, in ^ 
uem Mufie, er Apollo citharam tenens (pedarentur, noti arte, fed fponte naturce,ita difeurrentibus maculis , « 
fis quoq ; flnguiisfua redderentur infignia . Hinc igitur creditum efl antiquos uocaffe Achaten uarijs^tc diuerji s 
mimbus . Vocatur enim phaffachates , cerachates , dendrachates, Uucachates , hamachates, corallachateS , V 1 
nusalijs : quod quidam columbos, quidam cornua,alij arbores^ilij fanguinem, nonnulli corallium coloribus )rt 
rant . P rodefl Achates (ut Plinius efl auflor)contra fcorpiomm iclus . Quod in Siculis utique crediderim, 
primum eius prouincia afflatu fcorpiomm peftis extinguitur. E t in India inuenti contra eadem pollent, & d ‘P 
g nis miraculis . S pedajfc etiam prodefl oculis . Sitim quoque [edant in os additi . Leonina: pelli flmiles ■, p oie,! ^ 
est eris ualidiorem habere contra fcorpiones dicuntur . In P er fis uerd fuffltu earum, tempeflates auerti,CA f t 
ea flumina flfli . Argumentum effe, fi in flruentcs cortinas additi, re frigerent . Sed ut proflnt, leoninis iubis a l j>^ 
dos . Abominantur hy.cne pelli flmiles , quod domibus difcordiales fint . Sed qui unico tantum colore notatu* > , 
ites athletas reddit . haflenus Plinius . 
pietra Gagate , 
Lapis, qui Gr<scU y*y*-mr , Latinis lapis Gagates uocatur 
Lapis Thracius . 
Cap. CIIII. 
Vis ei f»*' 
Lapis Thracias didus > nafeitur in flumine quodam Scythia:, cui Ponto nomen cft • 
gata: . T raditur aqua accendi , & oleo reflingui : quod in bitumine accidit . 
Qvi thracivm lapidem oflenderet in Italia Jhaflenus proflito neminem inueni : nec qui iUum dlifl‘ n ^ e * 
nibus fe uidiffe, aut inueniffe te fletur, compertum habeo . Eius mentionem fleit Galenus una cum gagate 
fimpl. medie, facultatibus, ubi ita fer ibit . Efl er alius lapis , cuius meminit Nicander hunc in modum * 
Si lapis uratur canientiThracius igne , er 
Tofi madefiat aqua , flagrabit totus : at idem i 
Mox oleo dffufo , penitus reflinguitur . adflrt 
Thracius hunc ad nos paflor de flumine 4 nomen 
CuiPontus, 
id* 
Verum nudus eius inmedicindufus : neq ; Nicander prxter graueolentiam, qu£ fuffltu flras fugat, quicqtt^f 1 ^ 
I» n.v/om/r f* nVtiWS ( 1 Af 1 e r I*t dnvi Ja ss tsti e- {-jft! sili .5*4» e 
k* 
fcripflt . hiec Galenus . Ceterum nosThracij lapidis hifloriam potius fabulofam, quam ucram cenfemus . 
tnen Gr<ecum bpaxUs : Latinum , lapis Thracius : Italicum , pietra Thracia . 
Lapis M agnes . Cap. C V . 
Magnes lapis optimus efl: , qui ferrum facile trahit , colore ad coeruleum uergente , denli lS ^ iJlt: 
admodum grauis . Datur cum aqua mulla trium obolorum pondere, ut cralfos humores elic ,at • 
qui magnetem crematum pro hematite uendant . 
magnes lapis Heraclius , er Sideritis quoque dicitur . Magnes quidem ab inuentore ( ut N icander eft^ 
flor ) nomine Magno , qui primus in Ida monte lapidem hunc aiinuenit : aut a Magne/id regione , ut L uc) ^ ^ g 
in poematibus feribit . Heraclius uero,uel ab Herdclia urbe,uel ab Hercule : ut enim Hercules immanes d 0>n,t ^ 
luas , uiribuscp fubegit ; ita Magnes ferrum uiflricem rerum materiam di fe trahens ,fubigit , er tenet • °^ dS pie* 
res sideritis quoque dicitur, quippe ferrum Gr£cis rldnpos appellatur. Nos autem uulgari idiomatedpp edam 
tra Calamita , Eoditur in C antabria H ijpdnix , er in uirijs Germani £ , ac Eokcmix locis , etfi fepe cdfu inu e 1 uf 
in flmfldinis . Prxflat , qui ex Macedonia , er Magnefta illi contermina conuehitur ; fed omnium pr<efld n V 
efl Indicus , er Aethiopicus . Differunt Magnetes colore, qui in ijs aut niger efl , aut coeruleus nigricans ,au 
gro rufus , aut contra . Optimus efl mas , qui non modo celerrime trahit flrrum ; fed etiam uim ftf am tn jje* 
transfundit , ut pafit alterum inl:£rens ferrum ad fe trahere . quo fit, ut fepius acus acum trdhat,adeo ut alte 
ri fubpendeat, nullis appofltis adminiculis , ad duodenum ufq; numeru . Quod item flrreis fit anulis , qui ** . 
inh£rcntes cateit£ inftar dependent . tametfl tioArenius »nn tam bertindeiterinheredt .uti primus, & J cC 
ada 
inh£rentes cateit£ inflar dependent . tametfi poflremus non tam pertinaciter inh£redt , uti primus „„ 
Ratio autem cur Magneti tantum facultas infit trahendi flrrum, nuUi fane,quod fciam, adhuc comperta e > 
tam philofophorum inuefligatio unquam affequi potuit . Proinde neceffarium fuerit dicere, idi uim ^ ,<inc ^ CC tr il > uif[ l 
