IN LIB. SEXTVM DIOSCORIDIS. 7 i 3 
ratione , uel generoforum medicaminum ope . Ex hoc itaque accepi , clareq- cognoui , quod fi in hunc quoque li 
brum fcxtum commentarios non fcripfijfim, praftantiorem , magiscp uite humane neceffariam medicamentorum par * 
te m, infartam filentio praterijffan . Que quidem pars , cum preterca i nobis ex Biofcoride pluribus ante annis in 
hat icam linguam uerfa habeatur , ac etiam his nojiris commentarijs enarrata , caufa nimirum erit , qua potiftimim in* 
nu nierihomines, non modo a mortiferis fe tueantur uenenis ; fed a morte quoq ■ liberentur . N<tm quicunq • in hos no * 
fttos inciderit commentarios, qui Italici, aut Latini femonis non fuerit prorfus ignarus , quanqum non fuerit me- 
dicus, non tantum flbi ipfe ; ueritm etiam alijs adiumento ejfe poterit . N empe quod uftis medicamentis tum femplici * 
^us, tum compofetis ad uenenorum noxam facientibus, quorum inferius praftantiora, ualentioraq ; referam : quinctia 
t c °nuenientibus ufus cautionibus, facile aliquando ueiteno prorfus medebitur, aliquando autem tandiu agros uiuos tr<t 
0 ducet, quandiu diligent i fimis medicis accerfetis , qui nonfemper prafto funt , fed magna ex parte uel longe diftant , 
de! ab funt, integrum medendi locum relinquet . Sed anteaquam modum , ac rationem pracauetidi ucnena in medium 
“fleram, non alienum duxi ad ampliorem buiufce rei dortrinam, nonnulla in uniuerfum pmnittere [citu, ut arbitror, 
n ecefjaria, ut fine quibus tradatio hac diminuta , e r nnperferta uideri poffet . Trimum itaque dixerim ( ut etiam 
Conciliator inquit in libro, quem de uenenis edidit ) uenenum omne intra corpus noftrum affumptum omnibus fuis fa- 
cultatibus ptorfus opponi cibo, quo nutrimur . Nam quemadmodum cibus in noftri corporis fanguinem uertiturfttq ■ 
ln mni fui parte membris » que pracipui nutrit ,/imilis , locum illius , quod continuo in nobis exoluitur, fubin- 
tT ans ; ita ueneitum contrario modo fe habens , corpus , ac membra , quibus primo ddharet ( ut infea latius dicetur ) 
,,J ifti peculiarem venenatam naturam transfert . Vnde quemadmodum animalia omnia , omnescp fiultus , qua terra 
. Parens gignit, quaq- in nutrimentum uertipoffunt ,fi a nobis edantur, in no ferum tranfeunt alimentum ; fic per oppo 
0 fitummodtim ,uenenata intro in corpus fumpta, uniuerfa corporis noftri membra uenenata reddunt . Quippe cum 
°wne agens fuo paffo fit fertius, uenenum ui fua agendi ualida , noferam uincit fubftantiam , uertitq ; in fuam ucnena * 
naturam , ea fanc ratione, qua ignis fua ui agendi potenti fima paleas celerrime in fe ipfum conuertit , er conft* 
cit . o b id itaq; dixere antiqui rerum naturalium exploratores , quod uenenum homines interficit corrupta corporis 
temperie, er compofetione . Id quod maxime comprobat Galenus lib. m . Ac ftmplicium medicamentorum faculta* 
t‘bus, ubi in hoc , inquit , differt alimentum a medicamento, quod hoc noftrum corpus alterat fuis qualitatibus , iUud 
Hero comer titur, fitft fu fetantia corporis flmile . Torro feire conuenit ( ut Auicenna , er Aucrroes pofeeritatis 
demori# prodiderunt ) uenena in uniuerfum trium ejfe generum : ut enim aut a plantis , aut ab animalibus , aut a me- 
taUicis exitiofam uim habent ; ita inde diferimina fortiuntur. In plantis igitur ea omnes inter uenenata recenfentur, 
qua ciborum natura: omnino repugnant, er aiuer fantur : qua: natura non eiufmoii funt, ut efttata in alimentum con 
^ Uerti pofiint . quinimo contrariam obtinent facultatem , ita ut membra iam nutrita in fe ipfas conuertant . Cuiuftno* 
ii eft elleborus , aconitum , cicuta , napetlus , Sardonia herba , nerium , er alia quam plurima plantarum genera , de 
quibus in procejfu pluribus feorfum agemus . In animalibus ea omnia ueneno inficiunt , cuius natura humati* prorfus 
aduerfatur . Tatet id in uiperis , affidibus , bafelifcis , lepore marino , rubeta ,fcorpio , phalangio ,falamandra , ra- 
edis quadrupedibus : item in morticinis carnibus, aut a fulmine occifis, aut d. uenenofes , er rabidis animalibus . Ca= 
ter um hac in re, licet nonnulli dicant uenenum cum uita animalis confumi, eo durti exemplo , quod cerui , lupi , apri , 
^ reliqua fera , qua uenenatis fagittis conjiciuntur , innocue comedantur ; feire tamen oportet , hanc regulam de fi* 
C ' r e in his, qua peftis, aut rabies, aut fulminis irtus, aut uenenofarum morfus enecat . Quandoquidem complures ui * 
^ Mortuos ejfe , qui tantim bouespefte confertos excoriauerant , haud aliter toto corpore tumentes , ac fl in hydro* 
peitj meum jjent . In metallicis denique illa omnia produntur uenenata, qua malefica, ac lethali confiant facultate • 
^ Q&aiia funt argentum uiuum, auripigmentum , fandaracha , magnes , er fimilia . Ad hac fciendum eft uenena non 
folion interficere per os fumpta , fed interdum etiam extrinfecus applicata , uarijs ac diuerfis rationibus . Torro qua 
Per os fumpta uenena uitam adimunt ,fub ciborum , aut medicinarum ftecie plerunq ; propinantur . _ Qua uero exte* 
tantum admota inficiunt, ut plurimum d uenenatis, er mortiferis animalibus defumuntur . Siquidem hac homines 
tnorfu modo , uel irtu necant ; fed uifu quoque, fibilo, er tdSu (ut quidam fer ibunt) interimunt . Q uinctiam non 
«funt uenena, qua gufeatu , ol fartu* tdntim ftatim hominem in perniciem agant nnUa temporis mora . qua quidem 
‘"fe reatera malitia , er atrocitatis principem locum obtinent : quippe qu6d fecum deferant prafentancuin interi * 
tk) n,exquo tiuUum fubinde fiat reliquum infelicibus moribundis fuccurrendi tempus. Caterummorfu,irtuq; inter * 
Ifinmt uipera, afbidesjcorpiones, phalangia , paftinaca pifces, rabidi cancs,w alia id genus plura . V ifu autem , er 
mio ( ut aurtor eft Galenus libro de theriaed ad Tifone,fi tamen Galeni legitimus eft Uber ) ftatim inficit baftlifcus . 
S * alius ferpens enecat , de quo agens Auicenna lib. im.fenvi. narrat , quod is d milite quodam hafta infixus 
^ulcntam uim per haftam tranfmifit ad manum, quam primu inficit, V deinde totum corpus corrupit . Ad huiufcc 
comprobationem iUud fani compertum habeo, quod in agro Tridentino euenijje feio . Nempe cum rufticus quida 
fas effit i n uinetis, paruum quenda collem fapius afcendebat,ut ibi uuarum cuftodiam ageret . Hinc quadam dic ai 
'“His pedem magnum, er horrendum uidit ferpentem, cuius capiti fupernchaftam fatis longam infixit : at dum fixam 
faamfc hinc inde fortiter contorquentem, er hafta circumuolutam, pro utribus teneret, magno JUtim tremore cor* 
h ptus eft, quo maximi deterritus uociferans, uiatores, er circunjlantes colonos adfe ire rogabat . Quam uociftra* 
t,0 ne m audientes , qui non longe aberant rtiftici, eo curfu uelociter contenderunt , er ipfum feri femimortuum inuc * 
"vunt , cognita tamen ex occifo ferpente fui infirtunij caufa , ad theriacam , er alia antidota confugerunt , quibus 
{ ^ ai uitam reuocarunt . Veruntamen duobus annispoftea is uniuerfi feri corporis ftupore inlerto femperdecum* 
11 ^‘s (Cgrotauit , cr eo prxfertim brachio , quo perniciofum animal hafta occiderat . Nec admodum mirari rernhan 
>l °b‘s Hcct , cim uidemus ( ut etiam Uteris iwtldauit Galenus lib. Vi.dc locis affeftis) torpedinem marinam derea 
— Oo j pente 
Veneni ope- 
ratio qualis. 
Venenorum 
genera vnde. 
Venena quot 
modis morte 
adferant. 
