72-2- 
and. matthioli comm. 
piastis uociti, acrimoniam obtundunt , er hebetant . Cum igitur\uenenumfumpferint , quod illis 
lend uim , nullam ,dutparuam noxam adfrrt, nempe quod uentriculus fit tenfus 
adulteratum antidotum , quod omnino legitimam theriacam mentituraffumunt ,dq ; impune Quo fit uf Y 
dea populo afbanti perfuadeant , id effe antidotum omnium pn/btnft fimum contra ^uuM ^d rn m^ 
orbercperiri pofiit . H is leues uulgi animi perfuaft accenfrq • , maiori multitudine , ac impetu fi u , 
tam 'inualidam , uermfo mentientem theriacam emant, quam ij qui in maxima annant pemma eo cateruatm . .. 
Altera impo 
feorum fraus. 
cum paulo ante fumptum una cum laducis aut bubulis interaneis arte quadam euomunt , neque aliud, illa di t <• rI 
quam lac, quod tamen fatpius alternatim potant, uomuntq ; , er reuomunt . tantum poteft vi improbis , 
cupiditas ,ut fronte confultoq ; in manifrjU uit £ dif crimina frrantur . Fraus altera , quam ifti facinorofr p P _ 
ita (e habet .li una, aut duabus horis anteaquamfuggeflum afcendant, in foro pbarmcopoltum petunt , ill V ' 
in quo fcmonem populo habere uolunt , propinquius eligunt . Atque ubi wffemt pharmacopola; frbiarfeni g * 
lam adfirri , eius duo aut tria fruftra fehgunt, prout fibi magis expedire uidetur . qua; poftea charta tmolu ’ ~ m d 
dem capfula reponi mandant . Quofado pharmaeopoldm rogant , ut cion in fuggefhm dfcentkrint , * r f em [hcrli 
npolitum dare uelint puero, quem d<i eummiferint , Porro in forum abeunt uerbafaduri , ubi eorum fouria , ^ 
cam, ad coelum ufq; miris laudibus efferunt admentientes . Ad hac ut rem magis uerifimilem reddant, puerum 1 1 
cumftantibus quempiam ad pharmacopolium mittunt , qui uenenum antea ab ipfis feleftum deferat . Ititer ea 
capfulam infuggeflo flantes aperiunt , quam habent uafculis prait.e iUius :heriac£ plenis refirtam,cuius °P er f - nn0 t t° 
tus adh<erent cera fubpofita,uaria cuiufdam mifce\l£ frujla exfaccharo , quod canditum uocant , amylo ^"ly^frU 
xijs medicamentis miro quodam artificio confrd£,qu£ prorfus etfacie,cr magnitudine referunt illa uert at j e 
fla , qu£ prius ij in pharmacopolio Jelegerant . Leuant autem ifti hominum proditores operculum a ca p luia,q ^ 
dem melius occultent, infuggeflo flantes .frquidemfummo cum artificio interna operculi partem,cui adbotr ^ 
tnifceUa frmjla arfenicum mcntientia , uerfus fe trahunt , ne quis fuam fraudem deprehendere pofiit . Dein pf r 
in manu fociUut pueri, quos doli miniftros habent, capfuU operculum collocant : quod eorum alter aperta ^ 
quam eleganter fujlinet, parte pfeudoarfenicum continente cclum uerfus rcfriciente : idq ; ne quis dolum u ^ 
fit . Interea redit nuncius arfenicum legitimum d pharmacopolio de fi ren s. Atqui iflud accipiens artis ca L ^ ^ jo 
dis. 
fit . Interea redit nuncius arfenicum legitimum apoarmacopouo ae/vrens- auqui “"7 * f 0 e ttio ia 
fter ,ftatim illud populo oflentat longa atque mendaci oratione . Qua perfida ad experimentum tranfit, p e1 j (fo re , 
lose procedens . Quandoquidem fimulansfibi opus effe expeditis manibus , manicas ex murice, uelferico p> ^ j 0 
quo plerunque uefliuntur , ad cubitum ufque conualuit , ea tantum ratione, ut arfenicum uerurn, dum in* 
operculo pradido pfeudoarfenicum cotinentc,reponat,abdatq ; : quod ob operculi circuli altitudinem tiu 0 p * 
fime 4 circumflantibus uideri poteft . Obuolut is itaque manicis , brachtjsij; denudatis, ac tenui linteolo bu» ^ ^ 
pofito , iubet aqu£ uel uim poculum aiftrri , e>- relido 1 n operculo arfenico uero ,/aditiu innoxium frauda L 
mi capit . quod gladio minutim incidit , er uina , ud aqua: parati cyathi commifeet , er denique tutifiime bibd ’ ^ 
ita fraudem hifce coloribus exornatam foedantibus perfuadet,ut nullus dubitet , quin ille mortifrrum arfenic 0 ^ 
Hiftoriafrau ferit, quod ex medica officina delatum fuerat . M eminime olim unum ex his uidifoe,quiuenawmflmih 
ratum puero exhibuerat fuo : er cmjmularetfe n opem frrre nolle, donec pulfum amifrffet , & inmorhs dj cf 
ne uerfaretur , utfu£ falf£ atque adulterin£ therkc£ maiorem compararet exifrimationcm : cum pmerea f 
futum puerum admonuijfet,ut anhelitum compefceret,idq; ut facies eius colore mutaretur, qum er interi» jti , 40 
obuert cret,<y os ac ceruicem contorqueret ; ad fe uocauit afrantem medicum haud acris caUidiq ; wgem/, m jjj^i 
te ubi id mihi contigit uidiffe , receptum habentem , qui pueri pulftm tangeret , ut omnibus tefiaretur, quo r 
amifrffet. Quod cum freiffet bonus ille medicus wn imprudenter fa cius circulatoris leno,omiubus teflmion, , ^ 
bebat, fe nullum pulfum in eo inueniffe : quippe qui nufqud forte legerat , quod arte etiam po fit intercipi pu jn 
tamen id fer iptum reliquerit Galenus lib.vs.de placitis Hippocratis , er Platonis, ubtfrc inquit . Eadem ^ 
arteriis cernitur , nam etiam ipfe perinde ac nenti , aut incife , aut ia queo interclufie pulfu omni , nucaiiotp^ „„ 
tur . Ex quibus fune uerbis tunc comminifei potuiffet, qu 6 d fac ile huic puero laqueata effent brachia, O F \ ^ 
terceptus arteriarum pulfus,qu£ per brachium ad manum excurrunt . Siquidem adftnngentes laquei for f 
lus adeo catlide fubdoleque aptantur#! uerfato quodam ftrreo globulo fupra cubitum extra manicas u ^ js 
eantur admodum, ac relaxentur . 1 i quod facile ab eo fieri poteft , qui puerum femimor tuum f c l mul f hhx fr.in^ > 
ad foettaculum fuftinet . T ali igitur fraude adftringebantur fibuU , uh pulfum intercipere animus effer, 
autem lente,cum iam uerfutifiimus puer ex theriaca iUa affumpta , in priftinamfuam confhtutionem re/u / j, t . 
- r . iihnU t>dC eUttdYC 7 S JrflO 
fe t . Uattenus de fraudibus horum carnificum , quas pluribus profequi ifouit, ut quifque eas eult ‘ irc ‘ jmoc ue c 
Qua de re morbo Gallico quamplurimumcerte debeo ifiquidem unus isq ; in/(gnis,cx his qui uenenum 
rare profitentur, cuius offa lues illa non immerito depafcebatur , cum a me infamtatem redigi exoptanh^ ^ 
dummin id f beo expetcnti,omnes has fraudes , quibus hoc flagitiofim hominum genus utitur ,ut 0 r* 
queat, libentiftimi patefiat. C£ terum fraudes,ac mendacia, quibus ij pariter utuntur , qui c diui pf<> ce . 
tosfe pr£dicant , qua tamen de re mentiuntur , hic confulto dimittam . uerurn intadas eas no relinqui ^ 
Antidota no fu de ijs differemus uenenis,qu£morfu,ucliau relinquunt innumera: exitiofa animalia. SedneaUqu l ' ■ ^c 
ftra prsftacif JofHW dejlderetur in his noftris commccarijs, me probi,ac fidelis media munere fundum exijtima e > Hje pe r 
fima cotra ve m£ ^ m antidota mihi longo labore comparatajMgni ad uenetia momenti, defrripfero . qu£ n ° n ™° ao J ,. 0 ( oflP crl ' t 
oena. r , ud i Au eliciuntur , fummo.ac or£fcntaneo fuifre TQW* u(» 
M£<km antidotamim longo labore comparata,magm aa uenem mvmmi, uejcripjcrv . , 
affumuntUT i fcd ‘j s e tkm,qu£ animalium marfit,uel idu eijciuntur,fummo 3 ac pre fontaneo fui fo r e 
