Salamandra: 
u e netica natu 
Bi 
gaUmandra: 
peneni cura^ 
no. 
Stellionu co 
Sideratio . 
728 AND, MATTHIOLI COMM. 
Non folum ueneno inficit, necem uifert Sihonindrn jiccc, er nt pulueyem pota , uti clam cibis admifia ,[ 
etiam morfu, uiperarum modo,cxterorumfiferpentium uenenum eiaculantium . Qjiin cy frufius ,cyhtr as in . 
tum jaliua quadam, tum mucofafrecie , qua: e toto eius corpore fudat, magno deguilantium difcnmine ifiquidemp^ 
rique reperti funt , qui hoc tantum ueneno periere . Proinde mirum non effe uidetur ,{l recentiorum quidam tu ' 
runt , integras quandoq ; interijffe familias : quod aquas bibiffent , in quorum puteos firte Salamandra ceciderat * 
quod panem tantum comedifient furno incoflum , qui lignis ea infiftis concaluerat . Quibus tamen non u rl ucC l u ~ C ^ r(} 
credendum cxifhmo , cum ignium ui uenena omnia abfumantur . Sed potius adfiipuknium fuerit T linio > qu‘ ' 
yixix.cap.ii 1 i.nonex pane furnis incofto , in quibus ligna falamandrx ueneno infida , accenfafuifjent , qu°J 
iamfuiffe necatos prodidit ,fed ex panis crufia lignis inafjata pede tantum falamandrx contaftis , ut eius uer a , 
flantur , cum inquit*. Inter omnia uenenata falamandrx fcelus maximum efi . Cxtera enim fingulos firiunt , necp 
res pariter interimunt , ut omittam, quod perire conf cientia dicuntur homine percuffo , neq-, amplius admitti a tc 
ras . Salamandra populos necare improuidos potefi ; nam fi arbori irrepfit , omnia poma inficit ueneno , ZT coS »9 
ederint, necat frigida u i, nihil aconito diflans. Qg inimo fi contado ab ea ligno uel pede , quo crufia panis incoquat* » 
idem uencficium efi, uel fi in puteum cadat. Q yippe cum faliua eius quacunq ; parte corporis, uel in pede imo rejf c ' 
fa,omnis in toto corpore defluat pilus . badenus Plinius . Hir igitur , qui hauferint ( utAetius efl audor Ub-X 1 1 *• 
prxtereaquxa Diofcoride feribuntur , macula in totum corpus exoriuntur alb£, deinde rube£, pofiremo nig?*’ 
qu£ tandem putre fient es, uniuerfum deglabrant corpus . Sic uenenatis fuccurritur (ut Diofcorides ait ) ijsdem r ' 
medijs , qu£ ad cantharidas pr£ fiant . Quod tamen aliquibus minime uidetur rotioni confonum . quandoquidem c!i ’ 
falamandr£ ucnenum maxime frigidum, bumidumi £ fit , cantharidum contra calidifiimum , er exiccans , nullo qui ^ 
pado confentaneum cenfint ,quod ijsdem utrisq-, fuccurratur medicamentis . Ver ion his iUud refte , mea quidem fi 11 ' 
tentia , re fronderi potefi , quod ubi Diofcorides falamandris cantharidum commendat medicamenta , de generali ’ 
qu£ in uniuerfum fiunt , duntaxat intelligit , nempe ut quam cito fieri pofiit , uenenum e uentriculo,ey inteJlinis eX ' 
trahatur crebris uomitionilus , er clyfinatis acrioribus : in cordisfr prx fidium dentur theriaca, MithridatiuntA^Z 
generofa antidota , qu£ pota cor ipfim d uenenatis omnibus tuentur . Siquidem in cantharidum capite, quod 
primumhabeatur , generalis methodus D iofeoridi tradenda fuit , ne eadem perfingula capita fxpe fruftra C>~ fr c P’ 
repeterentur . Quare feite cum ad cantharidum remedia legentes reffeit, de generalibus tantum intelligit . Auiee' 1 ’ 
eandem falamandris adhibet curationem , quam opio , quod tam hoc, quam iUx frigidifiimo fint temperamento ■ p r£ 
fert fi exteris theriacam , Mithridatis antidotum, refinam terebinthinam , fiyracem,urticx femen, er cuprefifi ' 0 
des . Qxterim quoniam falamaudra fui corporis firma stelliones mortifiri etia morfus animali fiU * f9 
hi in mentem reuocauit , cion eorum peculiaremnmitionem non ficeric Diofcorides , non alienum fore duximus , e0 
rum primum hiftorid defcribere,deindc uensnati morfus remedia in medium adducere . S ed an lacertarum generi 
g itime fielliones adferibi pofiint , profitto non aufim decernere : quanquam non defunt,qui afferant , maiores ^ cer * 
tos , quos uulgo appellamus R amarri, alij Liguri , alij «et d Lucerti, ueros effe fielliones . Quorum tamen fentom' 
non poffum fubfcnberc . quandoquidem Limius libro x.cdp. xxv.erxxvi. Stelliones inquit effe lacertaruW r 
gura, CT chamxleonum quodammodo naturam habere ,ut qui rore tantum uiuant , prxterquam araneis . Ex qU^ 
fateri licebit , fielliones non effe nofirates lacertos , natiq-, hi cochleas , cicadas , locuftas , er papiliones deuorant, & 
id genus animalcula . Ad hac copiofum m uenis continent fanguinem, er amplo tefirtifunt iecinore, hominiwf 
haudquaquam inimicantur , quin potius eos amant . Contra uero ijs aduerfantur fteUiones, Plinio du flore lib. x* N ' 
cap.x. ubi nullum animal fraudulentius inuidere homini tradidit . P rxterea ( ut idem eodem loeoferibit ) fieUio ^ ^ 
hyemant in domibus in locis ofliorum, er finefirarum , aut cameris, fcpulcrisue . quapropter ucnenatores obfeW in 
cubile eorum £ fiat ibus. Ibi uere incipiente fi fis harundinibus textas opponunt cafas decipularum modo , quarum * 
guftijs etiam gaudent. Venantur aute eos, ut eorum fene fiam, qua ut ferpentes quotannis exuuntur , facile confiq it -‘ n ' 
tur : quod nihil ei remedio in comitialibus morbis prxfiratur : ex more enim exutam fineflam iUico deuorant ■ H lflC 
igitur fane perfricuum fuerit , fielliones d maioribus Italicis lacertis differre : hifiquidc in campefiribus,in fi-utct ,s ’ 
fepibus,cr macerijs degunt , illi uero in fepnlcris,cr domibus nofiris oberrant . Vroinde iubet Diofcorides ,u tc l u \ 
in uetienorum timore uerfantur,<zr culinam fubdiali loco apparare nequeuntfub te flo apparent . Sed tum dilig ente . 
laquearia animaduertenda,quod frequenter a fuperioribus contabuldmentis animalia decidunt , exigua quidem , \ c 
qux non modicam perniciem moliantur , ut phalangia , fielliones , er alia quadam reptilia . Quodautem fteRi on “^ 
in Italia proueniant, tefiis efi hrifioteles lib. vui.cap. xx ix. de hifioria animalium , afferens in quibufdam 
lix locis fielliones morfu homines perimere . Sed qui fint , nullam habeo hifioria clariorem . Quanquamhis conte f i 11 ' 
risiandiu exiftimauerim ea lacertarum genera effe fielliones, qux in Uetruria in nofiris morantur domibus , f”- " 
firtim quibufdam prope terram foraminibus , a nobis uulgo Terrantola appellata , de quibus fuperius libro fe cti ” 
latius diximus,dc lacerta Calciiica differentes . Quandoquidem hoc animal lacertis perfimile uifitur,cr araneos 1 
xime uenatur, ut Plinius inquit,, item Ariftoteles lib. 1 x.cap. primo de hifioria animalium . Dorfo prxtered tnaii* 
lis quibufdam nitet fteUarum modo radiantibus, unde er firtaffe nomen.Quinctia,quod uenenum morfu relinq u-j u ’ 
cum c cauernis exeunt, fiatim in Uetruria necantur . His ( ut audio ) abundat Syria in caminis potitis , quam ahu 
commorantibus . varia fane funt huiufcemodi animalium genera , de lacertis , chamxlonibus , fcincis, crocoh 1 
fteUionibus , er falamandris loquentes , quippe quoniam in unoquoq ; horum genere habentur differentia: tum format , 
tum coloris , tum magnitudinis . Obferuaui ego falamadras in quibufda Germanixfyluis uniuerfo dorfo nig er J tnJ ’ ^ g 
peflore uero,Z? uentre admodum rubentes . Sunt er in vtinenfibus aquis degentes, cauda anguillarum modo lata, ^ 
rotundo rofiro , aluo admodum rubente , nigricante dorfo , nullis maculis refrerfo . Quod etiam fcincis tu £m • ■ 
CT u 
