AND. MATTHIOLI COMM. 
lio 
Dorycnium. Cap. VI. 
Dory cnxon, quod aliqui manicon folanum appellarunt, epotum, la<5lis faporem in gulh‘ 
fefert : continentes fingultus ciet , humor linguam uexat , fanguis confertim reiicitur : mucofa 
perinde quali dyfentericis, aluo egeruntur. Itaque antequam aliquid ex ijs eueniat, auxilio funt an* 
tedi&a , uomitus , clyfter , & quacunque potum uenenum expellere poliunt . Priuatim ijs opitulatur > 
aquamulfa , lac caprilium , autafininum, dulce uinum , quod tepidum cum anifo bibatur, amygdala 
amare , gallinacea pedtora decodfa . quinetiam conchylia omnia, tam cruda quam tofta efle , falutare 
eft . conueniunt & loculis marina: , & gammari , & pota eorundem iufcula . 
Dorycnij ue De borycnio fatis differuimus libro quarto, quantu qua noflra effct de eofcntentia, ingenue diceduM 
oem conhd. erat . Hoc tamen loco non tacebo, quod idem ejfe non arbitror Dorycnium, er manicum folanum . quandoquide du° f 
bus capitibus libro quarto, de his tanquade diuerfis differuit Diofcondes. Verum enimuero etfi hoc in loco dixerit tS 
repeririquofdam,qui Dorycnium manicum folanum appellarunt; non tamenideffe uerttm affer it, fed aliorum 
Solani mani- tum refirt opinionem,quam nec probandam cenfet . Caterian Solano manico ueneftcam uimineffi conflat , utp° te 
C J “r; qu0d ***** lpfum , U T m ’ mxlmis c $ ckt Commodis, ut ipfe Diofcorides teflatur loco citato , cum inquit .Sf* 
1 lani manici radix drachmae unius pondere pota ex uino, facit ffeciesuanas, imagines % non iniucundas obuerfari-f ci 
duplicatus hic modus ,adtresufque dies mentis alienationem aifirt . quadruplicatus uero interimit . Remedio eft f 0 
qua mulla copio/tus pota^uomitionereieda. Has perniciofas facultates , earumq; remedia loco difto reddit 
Diofcorides Solano manico ; cuius tamen hic inter uenenatas plantas pojlea non meminit. Ibidem libro quarto non <t* 
ham um maleficam Dorycnioafiignauit Diofcorides , quam quod copiofiushauftum mortem adfirat . Hinc it *f e 
conijcereau/im, quod eadem utrisq; medicamenta facile competere pofint . Dorycnium Anicenna uuam utilp^’" 
uocat 3 nec tamen plura de eo retulit , qudmfcripferint Diofcorides, er Paulus. Idcirco hoc in negotio d Diofco« if 
minime difcedendum erit , nec ab ijs praterca medicamentis , qua d nobis inferius in opij curatione deferibentur • 
Aconitum. Cap. VII. 
A c o n 1 T v M ftatim in lingua inter bibendum , cum adftriaione quadam dulcefcit : & Cubi» 1 ' „ 
de potilsimum cum exurgere conantur, uertigines offundit : lacrymas ciet : grauitatem pedtori,* 
precordns adfert, fimulque crebri fpiritus deflantur . Quare uenenum uomitione abigi, aut 
re per aluum egeri opus eft . Vtimur inter propinandum , origano , ruta , marrubio , ucl abfinthij <* e ' 
cotto , , cumumo ablmthite , ucl femperuiuo , uel abrotono , chatnelsa , aut aiuea Prodeft etianiD » 111 
opoballamt drachma, cum meile auc laCtc cum cartorio, pipere, & rurat^uis^ponderibus ex ui 110 ' 
coagulum hardi, lepom , aut lunuul, cum ««»:&,„<££,„. itercu. ,Ur .IhZ"#' 
ferrum , argentumue candens reihnguatur, potum : hxiuiaque cum gallina , & uino decofca aut c*P 
nium bubularum prepinguium iura, cum uinofumpta . Fertur & aiuga priuatim ipfis fubuenirc . 
utiTconfide J AMFT n 1 p,ura fi nt > ^fuperius libro quarto retulimus , Aconiti genera : nempe tria , que cynofonaJf , 0 
nem conhde co OotUQ appellantur , c? quartum pardalianches uocatum , qua. omnia uemficam uim [artiuntur : unam tamen, & 4 
eandem expofeunt curationem ■ Refirt Aetius , prater Diof :oridem,cos qui hau fere, pofl dulcedinem, er ad/lr>^'°' 
nem amaritudinem percipere : adjlringuntur deinde maxilla, fubfequuntur morfus , er erofionesflomachi . W* 
tv/i lUico fuc curratur , caligant oculi , erfubcruenti uifuntur . Oboriuntur tremores, corpusq- uniuerfum iW** 
fet , fiunt q ; agri hydropicis fimiles . Medendi ratio aDiofcoride petenda : quippe qui ufqueadeo braflantia deft ri * 
pjit medicamenta, ut Actio, er Auicenna plura non reliquerit addenda . Attamen Conciliator Abonenfis qui''' 1 * 
reccntiorcs de uenems luculenter fcnpfit, aconitum bibentibus frhragidem Lemniam commcdauit drachmarum 
rum pondere ex calida potam : dein nomi tum excitari tubet : d uomitu theriacam eodem pondere exhiberi ex uin° ,rt 
quo tncofla fuerit gentiana . Atq; adeo putat Aconiti pracipuum ejfe antidotum longa ariftolochia radicem • ^ 
terum dum hacfcnberem , mihi in mentem uemt nonnunquam inter uenenatas plantas haberi fallam, flammula, (9 
tica , er dracunculi femen , qua cum hiefilentio pratermiffa fuerint d Dio fcoridc , optimum inftitutum elfe pi‘ tliUI ’ 
nunc de fingulorum ueneno , e,usq ; remedijs nonnulla commemorare . Sunt igitur in scii.urvm ociiere , *** 
Scilla: uene- 
no fenoxa } & 
curatio. 
fuapte natura uenenofa proueniant :funt etiam contra qua nullo imbuta ueneno in medicum ueniant ufum . H* P% 
l£ e i>l ngcft * 7 mU T pmunt noxm ’ ni fi e * rum Plus, quam par fit , affumatur . illa uero fua malefica ui,W 
TcTJeJZ deuorm ; torquent , quemadmodum fungi . Veneno fa autem falh ut 
TudZmTTr° rm 5 «”*** pr0Uenit 7 ^ ° borit,tr , 4c graueolent 
muUTduld M l ttT Ur V uti fallis, qua fhnulconnafcuntur,fapore amaro , ticrf 
undiq;lamims . Quandoquidem nuUa his facultas inefl, qua corpus ladipofit: nfi ^ 
. ^amfirre poffet natura . Quamobrem de his d, 'ferens Auicenn difif 
uenenatas plantas fn feptima quartt uoluminis , fic inquit . SciUamala, aut probata lonnor ufus,qudmp^f^ 
Ventricu u _ e ce ff * Vwtefiina , ipftsq; mefaraicas uenas,aliosque meatus , qui e uentriculo in iecur perW^ ‘ 
