and. matthioli comm. 
Carpafi fuccus , 
Cap. XIII. 
E p o t V s carpafi fuccus foporem, citamquc ftrangulationem adducit. Adiunantur autem qui 
hauferunt, epota: cicuta? remedijs . 
r & o- - Ovo d nam hodie plantt genus', nobis Carpafum dici pofiit, omnino fateor me ignorare . nec ^ en f^ s 
pocarpafico- per iri crediderim in Italia , qui plura quam nos de Carpaforefirrepofiit, Quandoquidem etji hic -inter u : 
fiderano. pintas illud defcripferit Diofcorides; nufquam tamen in procedentibus libris quicquam de Carpajo retuuhH 
modum nec pofieri tam G neci , quam A rabes,ex quo coniedari pofiit, quidnam antiquis fuerit carpalum - no 
Jus Diofcortdem [ccutuslib.v. carpefiam uocat.Quamobrem credidere nonnulli carpafum,carpe}iam,zr co p , 
Vana quoru- d e quo primo libro latius diximus ,unamcr eandem e(fe plantam . Sed uanam prorfus horum jentent um e]fi • 
aam opinio . tr0T , siquidem d nemine pojlcritatis memoria proditum inuenitur,deleteriam um ullam carpejio tnelJe,uerr^ 
dem '( ut Galenus , er Taulus teftantur ) quo ipfi phu . quinimo ita aduerfus uenena commendari compertum c/ ^ , 
Quintus carpefium cinnamomi loco in theriacam addere non dubitauerit ,quod tantum id proflare 
quantum potejl hudadfima cafiia . Verum fi quisfirtaffe ajfereret opocalpafum , de quo feribit Galenus, 
batifiima myrrho notas expendit, libro primo de antidotis ,er cpocarpafum hoc loco a Diof roride dejcrtptun ■ ^ ^ 
rr ‘dem effe medicamentum , is meo quidem iudicio, rem ( ut aiunt ) acu tetigijfet<, quod opocalpafum Galeno 
ftrum omnino fit crlethale. Licet idem Galenus non opocalpafi, fed^oii xap-jdrou, hoc efi,fuccicarpaj‘ ■ 
tionem faciat tum libro primo de compofitione medcJocalium,ubi ex Archigene ea recenfet medicmeta,quf 
ios crilpos reddunt : tum etiam lib. v. de compofitione eorundem in quodam molari emplaflro . Ceterum cutn •' 
'ufus , er notitia apud omnes penitus exoleuerit , non eft cur alia a nobis fruftrd de eo fit inflituenda curatio . 
t* 
Sardonia herba. 
Cap. XIIII, 
Sardonia ranunculi harba? generi alsignatur > qua? uefcentibus mentem adimit j &quadai n ^ 
uorum diftentione labia in ncium contrahit , vt rifus fpeciem prxbeant . a qua quidem ariection > 
Sardonio rifu adagium in vulgus infaufto omine manauit. Poft uomitum peculiariter conuenit 
mulfa & lac , liberalius epota : irrigatio , perun&ioque a pinguibus medicamentis , totum corpu ^ 
-■ ' ' calfacientibus : in calidam aquam , oleumque defeendant , fed tum multum perfricare , & inunger 
pedit . & in furnma, curam omnem , quae conuulfioni neruorum adhibetur , exequi oportet . 
c rdon iae her ‘ Qv o d inter Ranunculi genera ea annumeretur planta, que d Sardinia, ubi plurima nafeitur, nonnuUiS 
bx uenenum, fur herba Sardonia,abunde docuit Diofcorides libro fecundo . Tradidit huiufce curatione Aetiuslib.xi H.qtU ? ^ 
usque cura > fr ci me dicamcta,qu<ehuic curationi d Diofcoridc reddutur, declarat quibus auxilijs hoc conuulfionis gemis P r ' 
" tim cuUn debeat . Quippe cum diuerfafint conuulfionum genera, diuerfa etiam expofeunt remedia . Trafirt 
talionum in puluerem contritum aut per fc,aute dulci uino potum. C*terum,ut Conciliator efi auflorjdiu^ 
qui hauferint Apium rifumf fic enim Sardoniam herba appellauerunt Mauntamfiiino dulci potentiq ; adeo lar?* 
to, ut inde ebrii fafti diutius domiant : item meliffophyUifucco,ex aceto fumpto : is enim, ut idem ait, Sardonii 
t>£ uerum ac fingulare eft antidotum . Sed quoniam ( ut Diofcorides prodidit ) inhac cura,balnea,cr laconica 
dum profunt,ea utique paranda funt medicamentorum decoftis, quibus uis infit excalfaciens,tum etiam defic* * . 4 , 
qua propria facultate ncruos tum roborent , tum iuuent . Cuiufmodifunt ,ftcechas , hy\fopum,faluia,ruta, bcC Ce j* 
cham£pitys , amaracus , origanum , calamintba,pulegium, diflamnum, antbcmis,fatureia, acorum , Syriaca & & 
tica nardus , a forum, phu , cyperus, rofmrims, er id genus alia . Ad hac pr£fiat inungere occipitium, ceru* 
uniuerfam jpinalem medullam ,fufino oleo , aut e' cafioreo , aut e terrejtribus lumbricis, aut e cojlo, autex W 
aut uulpino , aut unguento aragone , aut agrippino, aut deniq-, alijshis fimilibus . 
ei 
tio 
Hyofcyamus 
Cap. XV. 
. ' C* 1° 
; Hi oscr a mvm potum, aut comcfum , fimilem ebrijs abalienationem mouet: fed ^5'l^ac- 
dicamentis cedit . Auxiliatur aqua mulfa copiose data, lacque, prxfertim afininum : fi ' d . . nC j, 
ratur, caprilium, ucl bubulum, uel aridarum ficuum decoftum . Faciunt ad id etiam nuc c 
aut cucumis femen ex pafio fumptum , & tiinum falfum,cum adipe fuilla recenti, pafloque jj- 
urticae femen, aut nitrum ex aqua, & intubus erraticus,&finapis,& naflurtium, radix >ccp 
lium : & haec fingula cum uino fumantur . Pofteafincndi quiefccre , quemadmodum qui uinu 
runt , ut excoquant . 
Hvofcvami Svccvrritvr facile tiyofcyaminoxi£,cuiushifloriam cum Diofcoride tradidimus libro fi uirt ^ cn tur 
uenenofo uis. { us q UO que effigiem dedimus,fi antea,quam uenenofa uis inualefcat,fuperet% corporis uircs,confir entia prj r£( f* 6 1 
medicamenta . Sed pr£ter indicia, qu£ epoto, uel comefo hyofcyamo d Diofcoride afiignantur, alta plur 
didit Aetius libro xin. nempe quod infequatur iattatio corporis cum diftortione : quibus fucccdit exo ^ u io 
