7JS 
AND. MATTHIOLI COMM. 
t > 
dolens ,uehementer uociftratur , inftar hominis , cui caput , totum corpus compingens , etife amputandum flt’ 
quemadmodum crater i fira [aeras res t radians ipfa R be<e [acer dos , noni menfis publico appropinquans itineri? 
guw orc [uo rumorem , cr clamorem edit, quem horrendum in montanis latratum audientes j ibi metuunt .Sic 1 c 
hic, mente [ua turbatus errans eiulat , ac lupi inftar [ugitiui ululat, obliquisq ; pupillis taurino more inficiens , 
bum dentem acuit, dentibusq ; [uis defpumat . hadenus Nicander . Ceterum differunt toxicum, cr napcBus tn 
■randi quoque ratione . Toxicum mnque Dio[coridi curatur ro[aceo ex paffo potu , quinquefolij radicibus , capi < » 
er hircino [anguine, cotoneis malis, amomo,& bal[ami fi-udu . Auiccnna ueroSfapcllofuccurnt cumuinipo"*’ 
tyro , mo[cho , capparis radice , o' eo deniq ; mure , qui napetli ipflus radices depafeitur . qua utiq ; medicamen 
mnia ab ijs admodum diferepant ,qu<cin Toxici curatione commemorauit Diojcorides : quem tamen pene a. 
bum reddidit Auiccnna in cateris uenenorum auxilijs . Hac igitur apertiffime ojien iurit, conuincu n t ij; N apeuum ^ 
Toxicum ej[e diuerfi uenena. Ncc illa obflant [ententia noftra,qua [uperius in Manardi fauor em adduximus- 
doquidem ( ut facile colligi poteft ex uniuer[a huiufce libri materia ) alia etiam habentur uenena, qua quod e-‘ * 
excitent accidentia, cr paribus curentur antidotis ,uidaitur unam, cr eandem rem ej[e 7 eum tamen longe diu ) 
cernantur : cuiufmodi funt mandragora, opium , hyofcyamus, corniculatum papauer , cr id genus alia . 
de Toxico meam in medium proferam [ententiam , eum haudquaquam falli crediderim , qui dixerit , id ejfe hu icc ,^ t 
Toxicum , quod idem Tufom appellat . Nempe quod afferat eo epoto labra , c? linguam inflammari , jequi dei’-' n 
er incoer citum furorem . qua propria toxici funt indicia . Attamen hoc uidetur illi omnino fuiffe incogniti- % 
rec minus flirtajje Diofcori&em latuit . Nam fl toxicum nouiffet Diofcorides,eius certe hiftoriam libro ^ ,wr . 
tio non difimulajft,ubi de cateris mortiferis differuit medicamentis. \Uud porro indicium quodammodo faci' j t e 
ritanorum tufom effe Diofcoridis toxicum , quod nomen illius licet corrupte, ab hoc Arabes traxiffe uideaiituM ^ 
Napelli uene toxicon tufom nominaverint . Verum ciim toxicum de naheuo loquendi nobis occaflonem dederit , u0 ■ 
juim,ei usque lienum fuerit, ut noflrum fequamur inflitutum , hoc loco eius tum uenenum, tum remedia deferibere , praferf 1 ” 1 . fi 
VClAClllU i IH St-ll.A V II C « ut 1fWn.lViMxu.uu /K*. W nttv W * rl itl hui *tll V r-Yt^eTi^^’ 
intum 
y protllp 
ninti deliquia frequentifime inuadunt,cr crura imbecillitate affefta immobilia redduntur -J‘ 
inde uniuerfum liucfcit corpus , intumefeitq ) , cr confeftim malo occupatur habitu . Qao fit , ut breui tem fl orlS ^ e ni 
mfcatur in Italia . N apcUus itaque , ut Mauritanorum teftantur monumenta , cr noftraadlhpulatur experient^’ 
potu uel cibo in corpus ingeratur, faua flatim adfirt difenmina: nempe iUico labia inflammantur, cr adeo in tu " * 
lingua , ut exeri extra dentes , cr oris amplitudine capi non pofiit : oculi item pariter intumefeunt , ita ut pr° n ^ 
ant : uertigmes,cr amnii i 
tio , qui fumpferint, miferabiliter intereant . Sed id mirum nonefi: quippe quoniam tanta ejl huiufce lethifiri u c 
ilis, ut niflflatim proprijs antidotis fuccurratur, nullis fubinde expugnatur medicamentis . Imo quanuis etiam t ^ 
fo principio ualentiora dentur remedia-, pauci tamen fuperuiuunt.qui aut hedica fibri ( ut diximus ) aut tabe, iU . 
initiali morbo tandem non conficiantur . Succurrendum igitur iUtco fuerit , excitatis prius uomitibus ( ut Au‘ c , 
inquit ) epoto rapi ,<iut napi femine . Trodcfi deinde butyrum bubulum colium, cr f<cpe ac large cum uinofi >n P^^ t 
tuino potum . Auxiliatur diambri ,cr diamolchi puluis : quin potius 
item glandium putaminum decoaum ex uino potum . Auxiliatur diambri , cr diamolchi puluis : quin potius ■ 
rumermufehus pr£ cateris per fc , cr cum Lemnia terra, ex uino pota. Qucdfihatc non proficiant, 
m J f £ J J ^ f -' tt » j f. Ijix, (i IH/ It UJISr tu lio 
pnetered jpcrdndum relinquitur, quod parum , uel nihil pofiint in huiufce ueneni noxa theriaca , cr Mithrich^j 
tidotus . Proinde dicebat Auicenna,theridcam N apeRo nonprodeffe , niji certo tempore , er termino . Faci* 1 * 
hoc cr capparum radices , quad dixerint. quidam antiquorum , has ucrum N apelli effe antidotum . Conciliator 
ragdi pulucrcm duarum drachmarum pondere magno remedio ex uino potandum pollicetur . Sed hoc dari t* n ^ 
potefl Pontificibus , Imperatoribus , Regibus , alijsq; opulentis principibus . quandoquidem parua , uel nuda 
bibenda fides preetioforum lapidum fragmentis , quibus bac atate fcplafite utuntur . Ad Jnec rccentiores fire oi ,i 
qui uenenorum materiam pertraftaruat,Auiccnnam fecuti, uerum fecurumqf, Napelli antidotum putant mure m f 
ti Wlil Ji/JltMffi» MA# »** sHiiIm/c/I >*M t 1/aI 1 ie A ~ 
rprin* 
dant, qui N apelli radices depafeitur . H une uidimus nos, cepimuscfc in quibusdam altioribus uadis Anani £ fHO ,,c ' * _ 
Sed non omnibus datur ipfum inueniendt , uenandity modus : ad hoc nanque multa patientia , cr uigilantia °? liS 
Quamobrcm mihi mirum non efi,quod fcripferit quidam recentiorum clariflimus,magnificum quendd turum acy 
cipem, pbilofophum tamen,cr medicum, cim diu hos mures quafluiffet , neq; eos inuenire potuiffet , ut deniuijiJ 
conficeret antidotum, horum uice magnas quasdam cepiffe mufcas,quas folijs , cr floribus Napelli militare qbfl 
verat . Eo autem antidoto,quod conftabat ex predittis mufeis numero uigintiquatuor, uncijs duabus Lemniflr ■ 
gtdis, cr pari pondere baccarum lauri , atq\ Mithridatis antidoto, omnibus oleo cr meile fufficienti excepti* , ‘j 
randos ficit effedus , non foliim aduerfus Napelli uenenum , quod ut periculum faceret , diuerfis dederat anu ni 1 ~ 
cr ipf unet expenundi antidoti gratia Jump ferat; fed etiam in omni alio ueneno . Sed quid dicam ( [i tamen U ce > ^ 
vitio [ua quenqi laudibus efferre ) de admiranda ui olei nojhri de fcorpionibus , cuius componendi rationem ^ 
mus in praifationis huius libri commentatione , cum i tam feuo exitialiq ; ueneno , qui biberint , breui admodum 
pore liberentur, eo tantum exterius inundi i nihil certe aliud,nifl quod aduerfus hoc uenenumxr c£tera qu* 
ra non erodant ,ficut cr ueneno forum omnium morfus cr idus, inter omnia remedia ( pace aliorum dixerim ) 1 
tnumfibi locum uendicat. Vbi enim uchementi fima, firociaq; fuerint uenena, fingulis horis inungi poflulat ■ u ^ 
rd minus uehmentia,minus( fc fana fuerint interpoflto trium horarum ffiatio,pluribus continuis diebus • lnU ,l $ 
ttm debet non modo cordi adfmftwm mmilkm -,fed temporum quoque , manuum » cr p e dum arterijs . 
