754 
AND. MATTHIOLI COMM. 
esnisrabiofi 
uenefica natu 
ra, & ligna. 
canes quibus 
caufis rabie 
exagitentur . 
Animalia 
alia rabie ten 
cantur . 
Signa rabio fi canis , & demoroforum ab eo . 
Cap. XXXVI. 
De rabiosi canis morfu Termonem alijsprapofuimus, quod id animal domefticum , ac fre- 
quens e (Te confueuit,& in rabiem fiepius agitur , ac perit , ab coque caueri difficile .inde periculum 
ineuitabile hominem manet, nifi multis utatur auxilijs. Canis plerunquc flagrantifiimis seftibus m- 
rabiem efferatur: interdum quoties frigora inceflerunt. Rabiofus autem potum & efcam auerfatur: 
largam fpumantemque pituitam naribus ,& ore proiicit : torue & folito trifrius intuetur: in omnes 
palsim fine latratu irruit , & aeque feras homincsque,tam familiares, quam ignotos mordet: nec 
protinus infertum quicquam infligit , nifi, utuulnus, dolorem : exinde morbus ille qui ab aqua: me- 
tu hydrophobicus Graia cft uoce appellatus , contrahitur . Euenit autem cum diftentione neruorum > 
totiusque corporis rubo re, praeferam faciei ,cumfudore, & languore quodam . Aliqui aurzfplen- 
dorem fugiunt : alij fine ulla doloris intercapedine uexantur . Sunt etiam qui canum more latratus ab- 
dant. & obuiamfadfosmorfu adoriuntur, ac mordendo fimili uitio labefadirant . Proinde ex iis, q 1 ' 1 
hoc uitium fenferint , neminem feruatum uidimus,nifi forfitan ex hiftoriaunum aut alterum euafn' 
fe audiamus . fiquidem Eudemus fuperafle quendam affirmat . ThemiTonem aliqui demorfum 
hunc furorem incidilTe , &cuafifle fatentur. Alij ipfum cum amico aquam expauefccnti morem g e ' 
rcret,& officium exhiberet, quadam naturarum concordia, fimilem contraxiflc affeftumrfed pm* 
multos tandem cruciatus feruatum extitifle. Moleiftifsimum itaque genus morbi, a quo multos, an- 
teaquam ipfum experirentur , uindicauimus , & complures ab aliis medicis feruatos nouimus . 
to 
i <* 
Nvuvji in uniuerfm animal homini tam domeflicum,familiareq-, reperitur,nuUumfy quod tam multiphch 
Mrioifa genere conflet , quum cattis. Hinc efl , quod uiri,\nuUercs,ac pueri ijs magis dele flantur , quam c.cteris ani* 
milibus , qua: in domibus noflris aluntur , tanta quidem intercedit canibus cum homine focietas . Qui tamen in rabit 
afii , quos momorderint , in maximum diferimen plerunq; deducunt . Ciim itaq ; canes k continuo hominum conformo 
nunquam abfint , qui propterea illorum morflbus magis fubijciuntur , quam ceterorum , qua morfu pariter , uel i$ !i 
tiencnum ciaculantur; ideo merito quidem dehis prius, quam de reliquis beftijs uenenatis tradidit Diofcorides • Cf tf 
terum quanqiwn ipfe caufas non feribit , cur magis at flate Canicula; ardaribusftidem hyeme frigoribus uehementifl* 9 
mis in rabiem aguntur , quam reliquis anni temporibus , cim tamen palam flt , canum rabiem non aliunde proucrart , 
quam ab atrabiliarijs excrementis, facile cognojei potefl , id reflate eucnire peruflo k caloribus eorum f anguine , hy e * 
me ucr 6 frigoribus concreto . Rabidi canis indicia deferibit Galenus libro de theriaca ad Tifonem (fi tamen liber 
Galeni legitimus efl ) his uerbis . si audieris canem, qui aliquem momorderit, gracilem corpore,cr ficcum,oculiS 
bentibus, cauda detnifja , fruma ex orefluente,pr£terea lingua foras porrefla , er tanquam bile colorata obuiu,qu c,t \ 
quam itifllijffe,citr afl rationem cucurriffe , deinde rurfus fubiio confidentem cum ira quadam magis furenti non flr 
prxuifos momordiflcf.cc inquam fi in eo fle habere audieris, flati rn rabio fum canem fuiffe inteUigas . hcc ille . 
dunt pr£terea( ut quidam afferunt ) lento gradu , demiflis auribus, abfcijfa uoce ,ftupido capite, er obuios non ntoi° 
homines nullo deleflu ; fed er beftias demordent . Nec mirum fl proprium mordeant dominum, alios f domeflicos 
nutes , nullius habito diferimine , uel ratione .fiquidem ciim proprium atra; bilis flt fenfus omnes inficere, omnium 
fui ipfius obliti, domeflicos ipfos cognofcere nequeunt . Id quod etiam pluribus hominibus accidit , qui melanchoh ci * 
effefti , non modo patrem , matrem , uxorem, er proprios filios ; fed etiam fe ipfos quandoq-, occiderunt . Verum c '' 
nimuero non tantum atfliuis caloribus,& hyemis frigore canes in rabiem aguntur, fed etiam morticinarum , putr ^ 
rum, uermibusf fcatentium carnium efu : quin er mar ce fl entis earum [anguinis . Qyod fi fuerint ha: carnes con 1 » 1 
animalium , qiu pclhlentia, aut iflu fulminis , aut uenettoforum morflbus interierint, eo facilius maioriq. ■ affictu 11 ^ 
rabie . Qu.e etiam excitari folet computrcfrentibus aquis frequentius ebibitis, quod h<ec omnia atrabiliarios fr cC ° s 
augeant , er putredine corrumpant . E oq ; magis his de cattfls in rabiem aguntur , quanto alter altero fuapte r4 t,tr * 
magis atr£ bili obnoxius fuerit. Aduertant pr£terea nobiles mulieres,ne fuis cateUis, quos in delicijs habent, ct 
bus maxime oble(lantur,cibum uel iufculutn edendum prabeant, quibus aromata, prxfertimfl piper er gingibe?’f uc ' 
rint admifta . Quippe cum h.cc caliditatis, flccittatisq ■ modum excedant, eadem rctione,qua ingens £ flatis frruo 1 ,c f 
nes rabidos efficiunt. Caueant ideo eas libenter moneo , ne ipfis forte fortuna, id mali accidat , quod Tridenti eueuflf f 
/cimus clarifimo B aldo utriufq ; legis do flori. Is fiquidem inter ludeduni cum quoda fuo catello iam rabie affeflo , f' 
uiter in inferiori labio demorfusfuit . Sed ipfe huius rei ignarus quarto pofl menfe rabidus faflus, er tandem byd r0 
phobicus miferab Uiter mortem obijt , nullo adiutus medicamento . Ad h£c fcie.ndum efl, quod no canes tantum (ff 1 
quam ij magis, quam c£tera animalia in rabiem agantur ) rabidi fiunt ; fed etiam alia pleraq ; animalia , nempe ut‘ l P c 
ptufleU , uiucrr£,martes ,flmi£ , er id genus alia . Quapropter nefeiuerim , quo argumento dixerit Galenus it 
fexto de locis affiftis , folum canem inter c£tcra animalia corripi rabie : nifi uoluerit dicere ( ut equidem reor ) c-‘>\ 
c£teris animantibus rabiei magis efle obnoxios . Refert Ariftotcles libro oflauo de hifloria animalium, camelos ctl ’ 
C r equos in rabiem agi .jq q uo q e g 0 quoq-, afferere pojjinn : etenim memini, cum ruri degerem, me uidiffe equtf' ^ 
bie furentem , quifrafto capiflro obuiam quandam uetulam per capitis , er crinium uittam morfu comprehenfr 
cem pluresq; psffus k terra fuffienfitm pertulit , nullo tamen minere illato, fed magno fane terrore . H oc affiefl tl ^ 
6 » 
