Ordinis Dio 
froridis imu- 
tati ratio . 
Venenoru di 
uerfijgradus , 
& effectus. 
709 
AND. MATTHIOLI COMM. 
1* 
fubaclus , garo , & acri falfamento: porri, cepa:,& allia modo minutifsime contrita illinuntur, mo- 
do cremata vulneribus inijciuntur. Quinetiam didenti gallinarum pulli, cum maxime tepent, per 
cuflo loco applicentur. Nec defunt qui hifcc tanquam difeordia quadam naturali pugnantibus vtan- 
tur: verum huius rationem inire facillimum fuerit. Gallina: enim calida natura prodit* funt, argu- 
mento, quod deuoratum infigne uirus conficiunt , & aridifsima quaique femina confumuntsitem- 
nonnunquam arenas lapillosque ingluuie fua deuoratos , diffoluunt. Itaque animantis admoti ca- 
lore adiutus fpiritus , ab i£ta parte impetum capeflens exiliensque fecum venenum exigit. Nec mc 
fugit, quid in Aegypto fieri foleat. Cum fpicas Aegyptij metunt, ollam picis paratam habent, & 
appenfem fafeiam : tunc enim maxime ferpentium iniunas expauefcunt.tum propter fpicilegij tem- 
pus, tum quod opacis fimul abdit* fpeluncis,& cauernis , dcnfoque aruorum cefpitedclitefcunt . 
Moleftifsima enim animalia & virus erudcantia , Aegyptus in campis ferre confueuit . Vbi 1 ergo aut 
in pedem, aut partem aliam, morfum intulerunt, qui adfunt , fafeiam in ollam picis conijeiunt, SC 
fcmelaut iterum brachium aut crus paulum fupra vulnus obligant, & arctifsime duo e prarientibus 
diftringunt,locumquc fecantes qua circumadtus eft laqueus , picem inftillant: cumque fatis vulnjj* 
excepide videtur, laqueum refoluunt, & cepis alijsque fupra memoratis illinunt. Praeterea pix ‘ l ' 
quida cum fale trito &ferucnte illita, prsfentaneo eft auxilio, fi iugiter innouetur. Conuenit & ce ' 
dria , & fimum caprarum ex uino decodtum . Locum aceto calido , calamintha in lotio , maris aqua» 
aut acida muria decodta , foueri falutare eft. Quinetiam non defunt ctnplaftra vehementifsima> 1 ' 
calidifsima, qu* venenum elicere , expugnare , & difeutere polfunt. Cuiufmodi funt qu* ex fd e ’ }0 
aut nitro, finapi,& cachrye componuntur, de quibus confequentcr erit tradtandum. Jiraliftratus 
autem non imufta reprehenfione cos incefsit, qui incognitas ad hunc vfum facultates confcripl e ' 
runtjvt elephanti fel,crocodilive fanguinem, ouaque tcftudinis,& confimilia. Nam cum iu uan- 
tia quaedam literis tradidifle uidentur, plane in h*c fola incidentibus impofuerunt. Quare talia de- 
uitanda funt, cum difficile, nifi regia facultate, perueftigari pofsint : neque, quo noftra fides ijs ob' 
ftringatur, frequenti obfetuatione,fufficiens experimentum prseftiterint . Qua: autem ad comw u ' 
nem omnium vfum pertinent, quaeque facile fuppcditari,& omnibus a ferpente perculsis auxili urn 
ferre queunt , fubiungenda videntur . Intubus itaque, & erica , & aftragalus , cum aceto pota , contr 3 
omnes ferpentium morfus auxiliantur. Item bitumen, & virentes platani pilula: in vino diluto c0 ' 
»51*, & paliuri dcco&um: radix ariftolochie, & cryngij: dccodte etiam lauri baccg, & deuorat?’ ^ 
piperque largius efitatum , ruta, anethum, &cyclaminus: coma porrorum priuatim expane,aut 
lium , aut ccpg , falfamcntuque quam acerrima : origani deco&um cum vino potum, foeniculi,p u ^' 
gij, calaminthg , porrorumque fuccus cum meile deforptus. hec quidem a plantis conquiruntur ’ 
Abanimantibusvevoqucdam vtiliter peti folent, gallinaceorum cerebella in cibo , leporinum c 03 ' 
gulum cum uino , itidem caftorei fextans : teftes marinf teftudinis fumpti multum prodede trad^ 11 ' 
tur : muftela falc inueterata inter auxiliaria medicamenta eft. Commendatur in primis exenterat 3 * 
qu? fale ficcefcens inueteratur;ex qua binas drachmas cum vino b ibifle fatis. Sed de fimplicibusj 
qui dari folent, ha&cnus. rcrcufsisaferpenteprodeft alui deic<5tio,difluens fudor,vrina copi<> se 
reddita. Sunt & compofite quedam potiones, qu£ mira remedia polliceri traduntur, vt& opij^ 
myrrhj (inguli oboli , piperis licilicum : ea meile excipiuntur , & inftar Aegyptie fabe dantur eu 111 ^ 
vino. Itidem fylucftt is rutf feminis, gith, cumini Aethiopici, ariftolochie, galbani, fingulorum P 3 ' 
res portiones trite , & cum crucgfuccofubadte, digeruntur in paftillos , qui drachmp pondus fq ue ' ll:, 
dantur ex ijsterni cyathi cum uino, Hec habui de communibus auxilijs que dicerem. De pecuh 3 ' 
ribus remedijs contra beftias , que venena vibrant , confequentcr eft dicendum. 
Vf. nenojorvm animali um idus, morfusq ; dodrinam,curandij; rationem , duabus fedionibus tradit 
Diofcorides . In quarum altera cuiufcunq; idus indicia expofuit : in altera uero curationes diligentifiime confef 1 * 
pflt . C ceterum prafationem hanc iUi fedioni prapofuit , qua curandi rationem docet : in qua prafatione ontnin 
rulentorum iduum curationem in uniuerfum profecutus eji. 'Verum quoniam ( ut fuperius diximus in commentflf 0 
ne, quam in caput x x x v . huius libri confer ipjimus ) rati fumus illud non parum legenti negotium face fler e,qu° u ^ # 
diuerfis locis indicia, er curationes conquirantur, ut id moleftia r quisq; effugeret ,utfy citius commodius q; tc ' 
poris iadura omnia in unum redafta haberentur, ubi prius ida in duobus locis legebantur, nos omnia in unum i° cU,) 
congefimus/ttq ; ex duobus capitibus unum tantum jecimus, Jingulis uirulentorum id ibus fua peculiaria remedii * 
bi-j cient es. Hanc uero Diofcoridis prafationem pra fiximus, in qua tametfi adeo exade dodefy tradiderit is li ’ nU - n0 
Um uirulentorum omnium animalium idibus medendi methodum , ut nihil plane addipofit ; tamen ne abinftit ut0 ^ 
ftro defleifle uideamur , in eorum gratiam , qui femper plura proferri expedant , nonnulla modo differam , ‘l ,l£ ’, uS 
arbitror, non inutilia, neq-,fcitu iniucunda erunt . Dicam itaq; primum animalium, ferarum^ uirus,non in 0,nn ' - n 
e fle idem,fed in hoc uebementifiimum,cr omnium perniciojif imum, adeo ut una tantum hora hominem conficit f 
ajfide,cerafte,zr ba/ilifco : in alio uero minus uehentens minusq; lethale, uno uel duobus diebus interimens, ut in 
pera : in alio deniq; his longe imbcciUius,ut in fcorpione,z? phalangio, longiore tempore necans . Verum ( f 
id plerunq ; cucnit , quod animalia qua mordent,uel icunt, diuerforumfint generum, cr proinde diuerfa etiam c° * 
uenena ; accidit tamen, ut ab afltde, uel uipera demorfi quandoque tribus tantum borisjnterdum uno d unt<tXii ^ 
