Clafsis Prima . 7 
Defuper> omnis eo terrore AEgyptus, & Indi , 
Omnis Arabs-y omnes vertebant terga Sabsi. 
His politis quis me redarguet, fi dicam lapidem 
noftrum jufliim fuifie exculpi ab aliquo non infi- 
nio Augufti Duce, ut in propria domo, & in ho- 
norem Apollinis frequentilfune litando gratias 
illi redderet, & perenne fervaret triumphi mo- 
nimentum ? quod longa annorum fcrie in domo 
DD.de Cinciis fervatum eorum antiquiffimam 
profapiam conteftatur, corumque gencrofam li-' 
beralitatem , qua tali lapide Mufarum nobilita-? 
runt , ob id furama in teftimatione habendum, 
beet Ethnicam fuperftitionem redoleat , qua 
veteres Romani ad verte fidei lumen cecutien-. 
tes, Deos plurimos falso excogitarunt , 
CANDELABRUM MARMOREUM , 
A Rk Apollini facr 3? pedem Candelabri ex 
marmore albo exculptum adne<ftimus,qui 
anno pra»terito repertum cft inter rudera prope 
Templum S. Sixto II. Pontifici Maximo dica- 
rum in via Appia, in Regione , quae duodecima 
erat , & vocabatur ab Antiquis Pifcina publica, 
in qua, & fi exteris anguftiore, feptem fupra de- 
cem a^des diis faerte numerabantur , ut refert 
Philippus Labbe in Opufculis antiquis ab ipfo 
colledtis pag.i 40. licet Publius Viftor in deferi- 
ptiope Rom^ duodecim tantu numeraverit.Tri- 
podis figuram habet, quam in Tab.fiEnca Il.ex- 
primi curavimusjille pedibus leoninis in angulis 
cxculptis , & columella? particula centro fubje- 
^ fifilentatur .. In triplici facie tres figura? ana- 
glyptico labore eleganter exculptar infunt, qua- 
lum prima Mercurium refert,fecunda Foeminam 
bacchantem, tertia Dianam Luciferam, face, ar- 
cu, & fagitta armatam. Ethnicorum faqrificiis 
njulmodi candelabrum defervilfe dubitari non 
Poteft; cur autem talibus iconibus inlignitum 
uent, latet omnino . Dicam tamen illud in va- 
Clis Pi' omif cue adhibitum, & pro libi- 
rit ii! ficUm > .Y el e i Us Rui Templo illud dicavc- 
in Tr 3 8 ^ u * ^catatum . Videmus enim 
^ \ S htiftifidclium quamplurima ar- 
f i- V c * nea ca udclabra, quorum pedes tri- 
: m habentes diverfas San&orum 
magmesfepcrefe^ exprc (r as j ux ta. oblato- 
confl^ 1Ctatem cr ^ a eos > VC 1 * n honorem eorum 
atos , q U j peculiarem cultum in eo Templo 
Minuerunt . 
fluum^wv autem exprefias explicare fuper- 
f 10 alia f • ° 5 CUITl a hhi aptior danda fit occa- 
cfi cur co milcS cx P onen£ li 5 querendum tamen 
tet . An 1 nU muiier bacchans dextra manu ofte- 
Dindnr,,^ Ulacornua Baccho funt attributa? ut 
iueoinnv ! n <Juinto tradit, qui primus Boves 
t 5 J unt, vel q u i a ejusfimulacro junguntur : 
ficuti Phurnutus docet , ut audacia indicetur, 
quam ingerit viaumicujus inventorem Liberum 
fuifie referunt ? Dicam potius cornu geri , quod 
cornibus antiqui biberent , Talem morem aper- 
te indicant antiqua? imagines pocillatorum , feu 
puerorum , qui pincernas agebant in conviviis, 
expolita; in tra<ft atu de fervis pag.i 44-ab erudi- 
tiliimo Laurentio Pignorio. Gerunt enim mani- 
bus cornua , in quibus vinum allidentibus con- 
vivio porrigebant- Cur autem mulieres hujul- 
modi bacchantes Liberi fuerint alfecla? » ratio- 
nem affert D.Auguftinus lib.6, cap,?. de Civ / c * 
Dci,dicens: Mulier es, & vinum attributas Lioc - 
ro propter libidinem concitandam , ideo Bacchum 
Liberum vocant-, quod bibentibus libertatis cauja 
fit, fiunt enim plerique potu licentiores ; & @cut 
Bacchus Liber ejl appellatus fi a Venerem liberam 
Ream dixerunt . 
Si ni lira autem haftam gerit , in cujus vertice 
Pini fruiftus eminet , non alia quidem de caula, 
nili quia foemina? hujuftnodi furentes Deorum 
matri Cybeli dicata? fuerunt , in cujus lacris 
pinus arbor colebatur , fub qua jacuit Atys 
Deorum matri dilcftus i unde Servius ad illa 
Yirgilii ^.fEncid. 
Pinea Jilva mihi multos dilett a per annos , 
ait : Scripfit congrue , nam pinus in tutela matris 
Deum eft, ideft Cybeles , quare Phjedrus. R • 3 '» 
Pabular, 17* 
— — — — ■ Quercus levi 
Et myrtus Veneri placuit , Phabo laurea , 
Pinus Cybclt&v populus celfa Herculi. 
piebant autem antiquitus candelabra , ut etiam 
hac xtate mos eft, ex auro, argento, a?re, & lapi - 
de , & forma quidem varia ficut & mole . Au- 
reum fuifie illud fcimus, quod in Tabernaculo 
Dei ex prsefcripto ejus feptem lucernas habe- 
bat, deferiptum a Philone Juda?o lib.j. de vita 
Moyfi , jEneum illud quod Ethnici habuerunt, 
relatum a Fortunato Scacch.o Myroth.2,. cap.45* 
cx parietinis , prxfertim e lapide in Vaticanis 
hortis afiervato , quod etiam habet Guillelmus 
Coul , ubi de antiquorum Religione fermonem 
inftituit . Extant in Mufieo noftro duo fragmen- 
ta metallica candelabrorum qua; cacumina-» 
eorumdem funt , quibus faces vel lucerna? in- 
ferebantur , illa in Tabula III. indicantur nu- 
meris 1 . & 2. Ulum autem, hujufmodi cande- 
labrorum apud Ethnicos fupracitatus. Scac- 
chus affirmat fuilfe hiftincndi facrum ignem , 
quo folum veteres facrificia concremare au- 
debant An hic ignis oleo, vel ca?ra , vel li- 
<rno fupra candelabrum foveretur non fatis in 
aperto eft . Idem Scacchu s cap.45. affirmat can- 
delabrum proprie tam grazee quam latine illud 
inftrumentum dici , fupra quod lucerna vel can- 
dela ponitur ut ab eodem fuftentecur . Sic enim 
