Claisis Secunda . 
vicinis bello fepius fupcrarentur , excogitaffo 
ferre aliquod infigne , quod milites fequeren- 
tur . Figuras igitur animalium , quae poft colue- 
runt, in tabulis pi6tas , dudores eorum in bello 
tuliflfe, ideo 1'ervatum , fub quo militaret 
quifque viatoriam confequutus . Porro ut 
litteras , & figna in vexillis Romanis fuiffe Ve- 
getius fcribit lib. eodem cap. 1 3. ut eas litteras 
milites legentes , vel infpicientes aberrare in_> 
quantovis tumultu a fuis non poffcnt ; Itiderru 
vero fimile eft figuras illas non pro nudo , & 
muto figno ab Aegyptiis prtelatasfted ut pro lit- 
teris fingula nomina exprimerent, & verbis non 
nunquam fignificarent fententias totas. Sic Vul- 
tur naturam fignificabat , Avis Regem Ammia- 
no tefte lib, 17. De coeteris Aegyptiorum Hie- 
roglyphicis adnotarunt Diodorus lib. 4. Strabo, 
Plinius, Plutarchus, & Ruffinus . Deinde ab il- 
lis multa ad Romanos manaffe , teftis eft T ullius. 
Cicero in prima Tufculana . 
Signa autem (fequitur idem Steueechius) non 
aliud olim , quam oblonga; haftjt , quibus in 
fummo bteve tranfverfum appofitum , lignum 
ta ntiim, ad formam crucis, in medio titulus 
COH.VI. &c. deinde pilas feu circulis , feu cly- 
peis in omnibus fere fignis confpiciebanrur iu- 
pra fc mutuo pofiti , quod fciunt, qui V eterum 
Monumenta , &; nummos tradant . Hujulmodi 
Smiles clypei , feu globuli reperiuntur in num- 
mis C. Valerii Flacci , in nummis Flavii Fim- 
bria^ Cornelii &c. in pluribus etiam manus, 
confpiciuntur in fummitate Agnorum ; Adeat 
curiof Us lccftor tra&atum de militia Romana 
Cuilielmi Choul , qui pagina mihi 72. tabulam 
e ^ponit , in qua milites in vertice haftarum ma- 
nus seneas deferunt; Similes produxit Juftus Li- 
pfius lib. 4. de militia Romana, e columna Tra- 
jani acceptas ; Manum etiam ameam in vertice 
haftse oftentabat antiquiffimum fimulacrum rei- 
tcum : quod Fub nomine Tillini Antiqui popu 
in Valle Brixiana vulgo Inzino di&a , tanquam 
Deum venerabantur, Illudexpreifit inhiam- 
ftoria Brixiana , pag.i 28. 0 «ftaviusde vu eis, 
qui affirmat ralem manum fervari in fua Domo , 
& quidem non perfe&e expanfam : idcirco pu- 
tat Dei liberalitatem non prodigam , led piu- 
dentem figmficari , quae fuas divitias elargiatur 
Virtuti t A ntum , ^ merito . qua epigraphe hu- 
jufmodi liberalitatem indicavit in nummo ig- 
nobilis Hieronymus Martincngus lenior , acj 
&a manu , qua flores diffundebantur , 
His praenotatis mihi fuadeo noftram tenca 
manum geftatam fuiffe in hafta fublimem m an 
tiquiffimis fupplicationibus feu pompis, q u:l ^ 
Ethnici celebrabant in honorem Ifidis interca; 
tera ,quaehaftis infixa deferebantur ,& qui e 
Ut Dck libcraiitas,feu patrocinium laudibus e 
73 
tolleretur. Poftquam hoc mihi fuaferam, habui 
prse manibus eruditum opufculum cui Lauren- 
tius Pisnorius hunc titulum p?xmiC\t,MAGN& 
DEORUM MAtRI DEAE , Et Atti DIS 
IN It IA , Vcnetiis impreffum anno 1624. ubi 
hujus generis manum exponens meam femen- 
riam confirmat his verbis. Manus aenea, cum 
inanis fit, minimeque folida , neque videat ur 
adhsefifle trunco bracchii , ideo fabrefacta tor- 
fan fuit , ut fceptro vel naftili non ita magno m- 
fercretur. Cui ufui? inquies. Ut proferretur 
in pompa ipfi matri Deum , qua plane ratione-* 
unus Ilidi progeftabat. In omnibus autem his 
manibus tres digiti pollex , Index , me 1U s 
elevati videntur ; reliqui duo , annularis, & mi- 
nimus , conftrudli eo modo , quo Veteres hgni- 
ficabant yerba fc velle facere ad Populum , ut 
ait Apulejus lib. 2. Metam, vel quo etiam Chr - 
ftifidelium Anriftites folent populo benedicere. 
Qua de caufa fi quis velit fibi potius fuadeie eas 
hafto infixas coiiocatas fuiffe in aliquo agio 
tanquam amuletum ad malorum geniorum aut 
verruncationem , &Ifiaci patrocinii ad me es 
fervandas invocationem , non inficiar. Utrum- 
que enim ratio fuadet , atque hoc tandiu pla- 
ceant , donec prodeant meliora certioraque . 
Quod vero noftra manus fuerit Ifidi Iaera ex 
dicendis manifeftum fiet . Hic interim noran- 
dum eft , non effe mirum, quod Ifidi Aegyptio- 
rum numini fuerit confecrata abHctrufcis Uids 
Vejentana. Aegyptiaca enim fuperftitio per Or- 
bem fere univerfum diffufafuit, adeo ut vete 
{cripfcrit Diodorus lib. i.cap. z.UEque feres 
*E errarum I/idem cultamflc Juvenalis dc votivis 
tabellis Satira 1 2. 
P; flores quis nefeit ab IJide pa/ci ? 
Adeo ut non fuerit patriis contenta finibus , fed 
ferpendo paulatim primo. Grociam , deinde Ro- 
mam infecerit tempore Syllo dilatoris ; & pu- 
det referre Romanos rerum Dominos , quibus 
licuit foedera , leges , & Sacra exteris Nationi- 
bus dare , in hoc tam turpiter erraffe , tantoque 
in errore tetra caligine verfacam fuiffe viftri- 
cem illam ^entium , & totius orbis dominatri- 
cem , ut ftolida hicc , & abominanda Ifiacorum 
Sacra fufeipere non erubuerit . 
Scripfit Valerius Maximus Senatus decreto 
Uve. confli tutum , ut Ifiacorum delubra deva fla- 
rentur : Artifices vero ob Religionem non aufos 
fuiffe iftis manum admovere , nifi Paulus Aemi- 
lius conful exemplo prxiens Securi primus tem- 
pli portas Ifiaci aperuiffet, & initium ruinis fe- 
ciffet; & quamvis Tiberius quoque Imperator 
ob deteftandam Sacerdotum avaritiam hujui- 
vnodi templa devaftari curarit, fecuti funt tamen 
hos, quifacris Ifiacis non modo faverent , fed 
& ipfi fua pratentia ( ut Suetonius retmit de 
