i 
Clafsis Tertia. 9^ 
dicitur modo nigra, diem fortafle, & nodem in- 
dicat . Si vero Apollo Vates , fimiliter & Bac- 
chus fuit, uc Macrobius docet. Poetis autem 
coronas ex hcedera dari quis nefeit ? Hoedera-* 
coronantur Poetae i inquit Servius ad 7. Virgil. 
Eglog. quaji Libero confccrati , qui etiam ut Bac- 
Q b<* infaniunt , •vel quod femper virent Hoedera , 
Jieut carmina aternitatem merentur . 
Clarius Vu^r in caniftris congeftat idem ex- 
plicant, quas Baccho fac r as fuiife nullus igno- 
rat . Ad produdionem enim earum veluti pri- 
mariis inftrumentis Natura utitur Sole, & Luna, 
adjuvante eam , altero per calorem , altera per 
humorem;hinc eft ut duo illi planetg adumbren- 
tur per Vuas, & lpicas , & Sol intelligatur per 
■Bacchum , & Luna per Cererem : ficuti colligit 
Macrobius, qui large dilTerit de horum Deorum 
naturis ; l& Virgilius in Georgicis , cum invo- 
cans Solem , & Lunam , non aliis appellationi- 
bus eos nominat quam Bacchi , & Cereris. 
- — Vos , 0 clar jfima mundi 
Lumina , labent em Coelo , qu<e ducitis annum ^ 
Liberi & Alma Ceres . 
Vuas etiam , cum eas ad maturitatem teratis re- 
ferendas doceat Horatius, & Urna infervierit 
Cornelia: cineribus , conjedura eft , nubiles ejus 
a nnos fuiife , & ad conjugium maturos, id quod 
exalio Sarcophago marmoreo deduxit Begerus 
to m. 3. pag.468. 
Eas cuniculi devorant , antequam in vinum 
comprimantur, ad indicandam Mortis voracita- 
tem , qua’ nulli parcens , fatpe non permittit 
multorum atatem expleri , & ob id quampluri- 
mis Antiquorum fepulchris hocfymbolum ex- 
eulptum cernitur, 8 c prafertim apud Boilfardum 
Bb. 3. Antiq. Roman. num. 87. 
In Palferibus baccas hedera depafcentibus 
boc idem exprimitur . Sicuti in duobus aliis, qui 
Eapilionem dilacerant . Illorum enim proprium 
eft , inquit Gefnerus in Palfere , Mufcas , & Pa- 
pdiones venari . In Papilione autem fymbolum 
feiilTe Anima docuit Sponius in Mifcell. Erudit, 
quee credatur per os reddi; unde Homerus 
Iliad. 9. dixit Animam , poftquam efflata eft, vel 
feptum dentium tranlivit, remeare nequaquam 
polfe ; fed fanius philofophantur alii , qui alfe- 
runt in Papilione fymbolum elfe immortalitatis 
animye humanae ; nam ex proprio femine Papilio 
nafeitur , & j n imagine Pfyches animam intel- 
lexerunt , quam fic fingebant amore correptam, 
ut alia Anima aliam complecteretur alis Papilio- 
nis predita, ut videtur in multis fmarmoribus 
& gemmis antiquis apud Auguftinum & alios • 
Adde Papilionem elfe naturte aereae , hc, ut acri, 
& vento fuerit comparatus , & exiftimatus ipf* 
anima; unde a Virgilio dicitur , par levibus 
ventis. Hinc expirare Anima dicitur cunu 
a corpore feparatur . 
Antequam ab hoc tumulo difcedamus, in quo 
Hedera expreffa eft, revocandum eft in mentem, 
quod narrat Guilielmus Durandi in Rationai. 
lib.7. cap.3. num. 3 8. fcilicet hsederam vel Lau- 
rum , & hujufmodi , qua.’ femper fervant viro- 
rem , in fepulchris quoque Ghriftianorum cor- 
pori olimfubfterni , ad fignificandum , quod qui 
moriuntur in Chrifto vivere non delinent . nam 
licet mundo moriantur fecundum corpus, fecun- 
dum tamen animum vivunt, & revivifeunt Deo. 
Aliam tamen fignificationem habebat in funeri- 
bus Ethnicorum cupreffus , quia videlicet , ficut 
cuprelfus ctefa non iterum furculos emittit , fcd 
tota moritur , ita homo mortuus non revivilcit . 
At a nobis damnandus eft talis error , qui fidei 
Chriftiana? contraria , 8e veracillima documenta 
edofti fumus. 
Num. 1 . Tabula XXIX. indicat Sarcopha- 
gum quadrata forma abfolutum in marmore, cu- 
jus angulis columelce adhaerent, inter quas frons 
anterior hanc inferiptionem oftentat . D- M. P. 
MATTIO HE11METI SANI FLAVIA, SPE 
COJUGI, B. M. FECIT. ide& Publio Mat- 
tio Cojugi benemerenti . 
In qua notanda eft didio illa Coiugi $pe ~> . 
Conjax enim interdum dicitur , non quae eft,led 
quae fore fperatur , ut docet Servius , quare Vir- 
gilius Eglog. 4. Conjugis indigno Nife deceptus 
amore . Infuper dicitur Coiugi , non Contugi . 
Varie enim ufurpata haec didio apud Antiquos 
repetitur ; Prifcianus per N ante X feribit , & 
ficuti modo Coniux modo Coniunx fcripferunt 
Veteres, ita pariter in multis antiquis inferi- 
ptionibus fepulchralibus Coniugi , & Coiugi legi- 
mus; nili velimus dicere , quod cum feepe feri- 
ptum eft Coniugi cum apice /ignificante litteram 
N. hanc litteram in noftra inlcriptione fculptor 
indodus omiferit . Notat eruditi (Iimus Raphael 
Fabrettus in explicatione Infcriptionum anti- 
quarum cap. 4* pag. 29S. Coniugem quamvis de 
Uxore femper , de Viro nufquam dixerit Cice- 
ro , in inferiptionibus tamen , ficut & apud Poe- 
tas , frequentius Coniux fcu Coniunx , aut Coiux , 
ut in noftra inferiptione , pro marito nominari, 
nec line proprietate, nam ait Feftis in verbo lu- 
ges , Coniuges dicuntur , tanquam cjufdem Jugi 
pares, quod propterea ceque Viro ac mulieri 
convenit. Maritus vero ( ur ait idem Fabrettus) 
quamvis a mare quali mas didus juxta Ilidorum, 
ad uxores quoque in Inferiptionibus pertinet, 
qu£e maritae vocari non femel folent , tum apud 
Gruterum, tum apud ipfum Fabrettum , ficuti 
Infcriptio docet, qme eft in Horto apud tem- 
plum D. Agnetis . 
D. M. LICINI M ACTE C. ATILLIUS 
SEVERINUS MARITAE OPTIMAE. 
K In 
