143 Mufasi Kirchcriani 
aut iEfculapium , quod etiam monet Macro- 
bius , Saturn. cap. 20. Fabula dc ferpentequi 
efficax ad arcendam fenedutem remedium ade- 
ptus efie perhibetur , videnda eft: apud Nican- 
drum inThcriaca, &iElianum lib. 6. de nat. 
Animalium. 
Denique, fi fas eft, ejus mentem perferuta- 
ri , qui talem lucernam effinxit , candide expo- 
nam quod mihi fuadeo , nempe illam adhibitam 
fuifte ab aliquo milite, dum vires in bello de- 
perditas reficiebat in balneo . Quapropter vo- 
tivam lucernam eam fuiffe puto , in qua Numi- 
nibus libi propitiis gratias perfolvens , vEfcula- 
pii opem implorabat ad fanicatem tuendam poft 
bellorum pericula , & fuperatam hoftium ra- 
biem , qua? proculdubio in Harpj infra fedem_> 
mulieris facrificantis exculpta indicatur . Mea_> 
opinio confirmari poteft ex loco ubi effofta eft 
lucerna , ideft ea in parte ubi balnea antiquo- 
rum erant , tefte Publio Vidore, qui in deferi- 
ptione Roma; antiquo; fcripfit : Balnea privata 
viginti in Caelio Monte Regione fecunda , & in_> 
deferiptione Urbis reftaurat» fada ab incerto 
Audore relato a P. Philippo Labbe , qui vixit 
fub Honorio aut Valentiniano III. dicuntur 
Balnea ibi fuiffe odoginta duo , quorum Rude- 
ra nos ipfi vidimus in effoffione fada hoc anno 
1705. in Villa Dominorum Cafalium , ubi talis 
lucerna reperta eft. Vidimus inquam veftigia 
balnearum , & plumbeas fiftulas , quibus aq ua_> 
Claudia difpergebatur in Vafa; Vidimus fta- 
tuas , columnas , piduras , quibus Balnea exor- 
nabantur; infuper pavimenta aliqua mufivo 
opere inftrata , alia itidem ampliifimis marmo- 
reis laminis teda, quas deinde Illuftri/fimus 
Pratful Cafalius Magni Xenodochii S. Spiritus 
in Saxia Commendatarius,ob eximiam Charita- 
tem, qua atgros ejufdem Xenodochii comple- 
ctitur , in ufum pium tranftulit , juffitque ex illis 
confici quamplurimas menfas , ligneis menfis 
fublatis , qu» ad commoditatem aegrotorum in- 
ter cubilia collocata erant ; a quibus ablegato 
foetorc , nitor, & mundities induda eft. Ibi 
infuper conftat fuiffe Caftra Peregrina , hoc eft 
militum peregrinorum , qui Romam poft bella 
reduces , in monte Caftio vires reficiebant . 
30 
E Xpofitis Lucernis aliam fidilem adjungo, 
qua humaniffima liberalitate ditare Mu- 
feum dignatus eft Comes Paulus Spada , pedem 
humanum forma referentem , fuperne nudum 
quidem, fed caliga eleganti munitum , qualem 
ejus imago exculpta demonftrat , fub num.30. 
In fummitate ubi pes Tibi» conjungeretur, fi 
adeffet , foramen ineft pro humore immittendo ; 
in ungue pollicis foramen pro lychno ; brevi 
Manubrio calcaneus munitur , fupra quod fo- 
lium Vitis affurgit . Ob id in honorem Bacchi 
accenfam fuifte arbitrarer , aut Veneris , in cu- 
jus cultum pedes fidiles , aut »reos a Peregrinis 
oblatos fuifte diximus , dc tabulis votivis agen- 
tes . Verum Herculi , vel Marti potius facram 
cenfeo , ob peculiarem formam caliga; , quae 
hunc pedem exornat . Etenim folcam habet 
clavis quindecim ultra centum munitam, in eam 
feriem quam oftendit imago fub littera B. 
Docet Balduinus de Calceis cap. 1 2. inter mi- 
lites antiquos , cum alii aliis eftent habitu orna- 
tiores , ita , & in caligis aliquod fuiffe diferimen 
quarum aliqua; clavos habentes fuffixos caliga- 
res milites denominabant. Item clavos aliquan- 
do ferreos , aliquando argenreos , vel aureos 
fuifte: quod non obfcure Juftinus innuir lib.38. 
dum Antiochi Regis luxum in ipfo etiam bello 
his verbis deferibit : Argenti certe aurique . _> 
tantum , ut etiam egregarii milites caligas auro 
f affigerent , proculcarentque materiam , cujus 
amore populi ferro dimicant . His clavis potif- 
fimum ad eum finem utebantur , ut milites in-» 
ipfo congreftu firmius conftfterent : eminebant 
enim acuminatis capitibus ; atque etiam ut mi- 
nus effent ad fugam idonei . Sic caliga; crebris 
clavis inftrud» admodum graves erant; qua- 
mobrem hujufmodi caligas morofiffimas Ter- 
tullianus appellavit cap. 1. de corona militis . 
Itaque autumo cjufmodi lucernam expri- 
mentem pedem cum caliga militari , accenfam 
fuiffe in honorem Herculis , feu Martis poft vi- 
doriam relatam ex certamine , in quo miles in_» 
fu a ftatione fixus arma feliciter tradaverit cum 
oftium caede. 
Aliam hujus generis lucernam Balduinus 
expofuit delineatam , affirmans fe illam acce- 
pifte ex Libro Uceti odavo . At Licetus non 
expreffit , nec ullam clavorum Sole» appofi- 
torum mentionem fecit , his verbis eam de- 
feribens lib. 3. num. 18. Lucerna imaginem 
pedis humani a crure praecifi , foleati moro 
apoftolico, nempe cum Sandalio . Manubrium 
habet ad calcem , patens foramen in loco 
pr»cifionis , extra ultimos digitos fubjedo 
folea recurvatur furfum in lucern» foramen--, 
ex quo exire videtur Elychnii receptaculum. 
I.uccr- 
