Mufasi Kirchcriani 
162 
xandro Imperatore , fed multo poft ipfius impe- 
rium 5 tempore quo Maximus , & Paternus con- 
fulatum gerebant, hac ratio fuadet . Maximus 
enim , & Paternus Confules erant anno poft: 
Chriftum natum 447. ut dicitur in chronico 
Profperi Aquitanici i Marcus autem Aurelius 
Severus Alexander , ex calculo noftri Petavii in 
rat. temp. lib. 5. part. prima: anno 222. ad Im- 
perium pervenit , & anno 229. referente Eufe- 
bio in Chronico ) Thermas fui nominis adifica. 
vit , aqua in eas indu&a , quse Alexandrina di- 
cebatur , ut feribunt Lampridius, & Publius 
Vi&or . Earum Thermarum veftigia adhuc ap- 
parent prope Templum D. Ludovici Nationis 
Gallica in adibus tnediceis ad Circum ejufdem 
Alexandri , hodie Forum Agonale . 
Quantum enim Balneis addi&us fuerit Ale- 
xander, /Elius Lampridius in ejus vita refert 
his verbis. Addidit , & oleum luminibus Ther. 
marum, quum antea non ante auroram paterent, 
& ante Solis occafum clauderentur. Ipfenova 
multa conftituit. In his Thermas nominis fui 
juxta eas , qua Neroniana; fuerunt , aqua indu- 
&a , qua? Alexandrina nunc dicitur . Poft ope- 
ram palcftra unftus lavabatur , ita ut calidariis, 
vel nunquam , vel raro , pifeina femper utere- 
tur : in eaque una hora prope maneret , & alibi : 
omnibus Regionibus addidit, quae forte 
non habebant, nam hodieque multa dicuntur 
Alexandri . Thermis fuis, & veterum frequen- 
ter cum populo ufus eft , at aftate maxime bal- 
neari vefte ad palatium revertens, hoc folum_> 
imperatorium habens, quod lacernam cocci- 
neam accipiebat , hac omnia Lampridius . Irm 
jifdem Thermis Alexandri privatum balneum^ 
habuifte ejus matrem Juliam Plumbeus canalis 
docet, qui in Mufao eft , indicatus numero 3. 
cui hac verba optime infculpta funt . 
JULI/E MAMI/E MATRIS AUG. N. 
Aliud tubi Plumbei fragmentum his adjun- 
ximus fub n.4.nuper repertum in vinea proxima 
Thermis Antonini hoc anno inter autiqui pa- 
rietis rudera , in quo extantibus cara&eribus , 
h ac verba leguntur . AELI MAXIMI AJJ- 
GIORUM LIBERT. quibus indicari fortafte 
putabit aliquis /Elium Maximum fuifte ejus tubi 
Artificem . Hoc etfi negare non audeam , puto 
tamen illa verba alia de caufa exculpta fuilfe , 
feilicet ad indicandum /Elium Maximum ejus 
aqua fuifte pofteftorcm , ut fraudes vitarentur , 
effofa enim fuit hac tubi particula in pariete 
antiquiflimi balnei , in quod dubio procul aqua 
ex Thermis Antonini illi proximis effluebat , 
facultate Aelio Maximo data ab Aquarum Cu- 
ratoribus . Refert enim Joannes Rofinus de An, 
tiquit. Rom. agens libro primo cap. 14. Aquas 
omnes , quae in Urbem derivatae fuerunt in Ca- 
ftella primum colle&as ( caftellum autem erat 
locus , qui aquam publicam excipiebat ) deinde 
aCaftellario, qui Caftelli curam gerebat, di- 
ftributas in loca deftmara » in publicos ufus ef- 
fluxifte , legeque ita cautum, ne quis privatus 
aliam aquam duceret , quam qua ex lacu abun- 
daret , atque eam Pofteri caducam vocarunt ; 
Haec ipfe ( addit Rofinus ) non in alium ufum , 
quam in balnearum , aut Fullonicorum dabatur 
eratque ve&igali ftatuta merces , qua in publi- 
cum penderetur. Jus danda vendendaque 
aquae Cenforum fuit , vel Aedilium, poftea Cu- 
rulium , & Curatorum, quos Auguftus inftituit. 
Cum autem Jus impetrata aqua , neque haere- 
dem, neque emptorem , neque ullum novum_> 
dominum apud Veteres fequeretur , fed folimu 
Balneis publicis privilegium concederetur, ut 
femel data aqua perpetuo maneret ; & denique 
magna poena conftituta eftet iis, qui aqua du- 
dtus violaflent , vel aquam alio , quam leges , & 
Cenfores permififtcnt , derivaftent, vel plus 
aqua , quam ipfis ab initio concefFum eftet fum* 
piiflent: hanc ob rem Aqua du<ftibus nomimm 
pofleflorum infculpere mos erat , in quibus con- 
cdfa privilegia in tabulis publicis, etiam recen- 
fijadignofcerentur . Puto igitur in Tubo expo- 
lito indicari ejus aqua Pofteftorem , qui in pri- 
vato balneo illa frucretur , fuifte AElium Maxi- 
mum Auglorum Libertum. 
Dum de Tubis, qnibus aqua in Balnea defe- 
rebatur , fermo eft , alnis fe fe offert , ex iifdem 
Thermis Antonini in Mufaum translatus , indi- 
catus num. 5 . quo non aqua , fed vapor calidus 
per eafdem circumibat . Sciunt eruditi varias 
fuifte Cellas in Thermis , qua ab igne calefie- 
bant, licet dubitetur, qua in parte earum ignem 
fovere Veteres confueverint ; An ad latus Cal- 
dariis fornax eftet, an vero ipfis fubjaceret. Sa- 
pe Laudatus Scacchus Myroth.i . cap. 26. aflerit 
calorem cellas omnes fufeepifle ab hypocaufto i 
hypocauftum autem fuifte Vaporarium , feu fu- 
mum , five caminum ignis , unde balneum cale- 
bat, vel potius locum concameratum , & forni- 
catum , habentem ante prafurnium , in quo, 
igne appofito , ille calebat , ex quo deinde cellae 
omnes Thermarum calorem hauriebant, quod 
hypocauftum, ait , fubjacuifle coeteris cellis. 
Plures enim in Thermis cella erant , ut indica- 
vimus , nimirum erant, qua dicebantur Suda- 
tori<e , Calidaria-, Unfluarice , & Tepidaria , qui- 
bus uno eodemque igne calorem communicari 
oportuit . De fabrica balnei loquens Plinius 
lib. 5. Epift. ad Apollinarem nominat hypocau- 
ftum , dicens , cubiculum hyeme tepid-fimum ^ , 
quia plurimo Sole perfunditur , cohaeret hypocau - 
