Clafsis Quinta. 
— Nobilis ^ & generofus 
■dppojitam nigra lunam Jubtexit aluta . 
& Martialis lib. i.epig. 29. Lunata nunquam 
pellis , & nunquam toga . Animadvertit Baldui- 
nus agens dc calceis antiquis cap, 9. Authores 
0lT uies , qui de hac lunula fcripfcrunt , non ex- 
plicare quid proprie eflet in calceis htec lunula , 
rieque cuinam calceorum parti afluta eflet . At- 
^Ue hoc quaerens ex Philoftrato in vita Haerodis 
aic 3 fedidicifle, ubi nobilitatis notam calceis 
a Ppofitam ipfum geftafle dixit , & ex Gratco 
ita vertit ejus verba : Lunula ejl fibula eburne: a . 
/traquellus in annotat, in Alexandrum Ncapo- 
htanum . Lunula , inquit , in calceis erat fibula 
c hurnea ad inftar lunulae corniculatae . Qua au- 
tem In parte aptaretur , dicit, Ubi talorum inte- 
gumenta cum iis, quae reliquum pedem ope- 
riu nt junia concurrunt , indeque fecundum-» 
a nteriorem tibiis partem divifa m altum aflur- 
§unt , invicem vel corrigiis , vel etiam fibulis 
c °njungenda ; &-fic aftringendis inter fe calceo- 
r Uni anfulis erat admodum commoda : atque 
hoc in loco , nempe pagina mihi 82, exponit fi- 
guram antiquam Patricii, quam Cafalio debere 
itetur. Subdit etiam verba Vopifci,qui de 
Larini Augufti calceis loquens ait : Fibulis, 
gemmeis utebatur , & fibi fuadet fu i fle has lunu- 
las non folum eburneas , fed pretiofiores , puta 
ar genteas , vel aureas , vel gemmeas . Hunc 
^orem fuifle etiam apud hebraeas foeminas ex 
*ftja colligi poteft cap. 3. 1 8. In die illa auferet 
Eminus ornamentum calceorum vefirorunu * , 
& lunulas &c. 
Qjiod fi quis veteri more romano fingulos 
latrjciorum calceos una tantum lunula , vel 
*. er rea, vel ./Erea, vel ad fummum eburnea_» 
juifle infig nitos contendat j non repugno, imo 
hhenter aflentior . 
STTLI ad scribendum . 
S Ecundo loco num. 2. indicantur inftru- 
menta , diverfimode quidem ef¥brmata,fed 
a d idem apusapta. Styli illa funt , quorum_j 
mucrone antiquitus in cereis pugillaribus feri- 
hebatur , tefle Plinio lib. 37. cap. 14. aliifque 
fluampluribus vetuftiffimis feriptoribus. Eorun- 
hem inftrumentorum parte mucroni oppofita^ 
lcr iptum abradebatur. Graphia etiam diceban. 
tUr > Pugillares vero, in quibus du&o ftylo per 
£ er am feribebatur, erant tabella; ex citro, fen 
o^xo, vel ebore confedtae : & apud Antiquos 
^‘ant Notarii , in quorum thecis includebantur 
lyli , & pugillares . Pugillarium forma fuit 
°hlonga, & quadrata eminenti quodam mar- 
§'ne circum circa conclufa , ut tefiatur Lauren- 
bus Pignorius de Servis pag. 221, fe vidifle 
Roma: in veteri arca fepulchrali in hortis Cy- 
riaci Matthafi . Materies earum ut indicatum.# 
• eft , frequenter e citro , buxo , acere , ebore > 
imo, & membranis, quibus omnibus cerarru 
coloratam fuperinducebant . Prudentius in_» 
hymno de Cafliano Martyre antiquam feriben- 
di rationem ad amuffim explicat . 
Conjiciunt alii lapides , in que ora tabellas 
Frangunt , relifa fronte lignum diffilit , 
Buxa crepant cerata , genis impaCla cruentis 
Rubet que ab tftu curva tumens pagina . 
& ibidem . 
Inde alii fi i mulos , & acumina ferrea vibrant 
Qua parte aratis cera fulcis feribitur 
Et qua feN i apices abolentur , & <equoris hirti 
Rurfus nitefeens innovatur area . 
Erant hi ftyli, tum e ferro, tum ex are ejus 
planeforma , quam hic damus fub numeris 2. 
vide Mafcardus pag. 425. Explicant hiAloyfii 
Corradini enigma , quod eft hujufmodi . 
De lummo planus ffed non ego planus in imo 
V erfor utrinque manu , diverfo^ & munere-» 
fungor 
Altera pars revocat , quidquid pars altera . _» 
fecit , 
Quo autem tempore ufus feribendi in cera_> 
permanferit , non ita certum eft apud Scripto- 
res, ut poflitfine dubio affirmari. Sed hujus 
rei indaginem jnftituendi non eft hic locus. Ve- 
tuftiffima marmorea tabula nuper Roma dete- 
ia fuit prope Templum , quod anno 11 20. re- 
paratum fuifle dicunt fub Pafchale fecundo 
Pont. Max. Beatifsima Virgini dicatum» & mo- 
do a Romanis dicitur di S, Maria in Monticelli > 
in quo lapide Paedagogus opere anaglypeo ex- 
culptus cernitur , puerum docens , qui ftylo fu- 
pra tabulam charaicres efformat . Tale mar- 
mor fervatur a D. Marco Boldetto Bafilica San- 
dta Maria Tranftiberim Canonico , lingua he- 
braica peritiffimo ,ejufque in Bibliotheca Vati- 
cana Scriptore , & Sacrarum Reliquiarum , qua 
e facris Cryptis fingulis annis eruuntur, dili- 
gentifsimo cuftode . 
Fuit etiam Graphium ad eadem aptum , ut 
indicare videtur Seneca lib. 1. de Clemen. 
cap. 14. dicens. Populus Romanus Erixonem 
equitem Romanum , quia filium flagellis occi- 
derat, in Foro graphiis confodit . Eminentifs. 
Cardinalis Baronius in fuis adnotationibus ad 
Martyrolog.Roman.die 3. Marcii notat duplex 
fupplicii genus fuifle apud Romanos , alterum 
ad cruciandum tantummodo inftitucum , quod 
ftimuleum didhim furibus fervis admoveri con- 
fuevit , de quo fapius Plautus i ut in milite glo- 
riofo his verbis : Neque nifi fupplicium Jiinu- 
leum de te datur . InAfinaria. (j tinam fi imu- 
lus in manu mihi fit ; Stimulis etiam latera San- 
iorum 
