174 
Mufei Kircheriani 
, M E N S U R M. 
S Icuti autem pondera publica authoritate in- 
ftituta fuerunt ad fraudes eliminandas , ita_> 
pariter pro liquidis menfura: , quarum exempla- 
ria in Capitolio afTcrvabantur . Infcriptioneiru 
Vafis aenei refert Fabrcttus pag. 528. num. 580. 
quod Neapoli erat in Mufeo Andreino fic . 
Menfun 1 ad exemplum earum , qu<e in Capi- 
tolio Junt , auElore Sanciijfiino Aug. N. nobi- 
l Jfimo C<ef per Regiones mifja cura D. Simo- 
nio r \ 'Juliano Pr&.Urb. C.V. Aliam in Mufaeo 
noftro Menfuram habemus teneam , quam_> 
Veteres Congium dixerunt. Vas illud efl pedem 
geometricum in altitudine continens; & quidem 
7as ob antiquitatem, & raritatem pretiofum 
fub Imperatoribus Catfare Vefpafiano , & Au- 
pu( 1 o F. ufitatum , ut reflatur inferiptio Vafi 
incifa . 
IMPER. CAESARE 
VESP. VI. COSS. 
F. CAES. AUG. F. IIII. 
MENSURAE EXACTAE IN CAPITOLIO 
P. X. 
ideft Imperatore CafareVefpaJiano fextum Con- 
fide , T ito C<sfare Augujii , vel Auguflo filio quar- 
tum confule , menfur<s exacld in Capitolio pondo 
decem. Ita illam explicat Villalpandus tom. 3. 
par. 2. pag. 499* qui talem menfuram propofuit 
cap.25. ubi afferit hoc unico Congio poffe men- 
furas omnes ac pondera priftinae integritati re- 
ftitui . Tale vas fic deferibit . Efl autem-* 
vafis forma duplicis decurtati coni baflbus anne- 
xis .. qui quidem coni , quamvis altitudine , & 
crajjitudme pares non Jint capacitate tamen pares 
ommno funt , dimidium que Congium finguU com- 
prehendunt , ut in interiori parte Congii notatum 
eji-t fcilicet in ejus icone, quam abipio acceptam 
hic retulimus in Tabula LVII.ejus format quam 
numerus 1 . indicat. 
Conflat praeterea ( addo cum eodem Authore) 
totum vas plunbns partibus? e quibus nulla fuper- 
v ac an e a efl , aut qua non plurimum ufui condu- 
cat . Circa collum namque ]ufl a crajfitudinis , e fi 
ut manu comprehendi ac moveri facile pojfit colli 
vero fummum orificium menfura terminus efl , 
cujus quafi cuflodia efl labrum illud fuperimpofi- 
tum , quod mi rabi i es praftat ufus . Primus ne e 
manibus decidat vas ; fecundus ne effluat , & de- 
perdatur excedens menfuram liquor , manufvt-* 
menfur antis inficiat. Tertius ut facile effunda- 
tur , in vas quodlibet conientus liquor , per gra- 
dus enim illos refrangitur effufi liquoris impetus , 
ita ut in angufli vafis orificio recipiatur , & ne-» 
gutta quidem deperdatur ; fed hi communes funi 
ufus ille verb peculiaris quod ad exigendam ro- 
mani pedes in vafe longitudinem orificii illius 
craffitudo neceflaria efl . Hoc igitur fit primum— >■> 
& maximi faciendum , quod vas illud praftat 
commodum , quia nimirum \uflam pedis Romani 
longitudinem ab ipfls Romanis antiquis exactam 
reddit non femel Jed flapius . Primum enim integri 
pedis altitudinem exprimit Vafis altitudo non—* 
tota , fed a funimo labro ad fummum torum illum 
inferiorem , ut in figura apparet. Habet enim-* 
vas ad pulchritudinem , &■ ad commoditatem ■> 
quo latius refideret , in imo torum illum , qui quo- 
niam non Jerpper paris craffitudinis efformari po- 
terat > ita temperabatur fummi labri craffitudo , 
ut juflam redderet pedis longitudinem . H actenus 
cum Villalpardo locuti fumus , ut appareat 
quanti fieri debeat menfura propofita fimili s 
omnino alteri, quamafevifam feribit Villal- 
pandus apud Em inentiffimum D.Recardum Car- 
dinalem Farnefium . 
Aliud vas efl in Mufaeo hic delineatum n.2» 
ex tere antiquo , quod formam propofiti CongU 
imitatur , fed fine fuperiori illius labro . Men- 
furam antiquam fuiife fufpicatus fueram for- 
tafte Sextarium , cujus menfuras fex continet 
Congius juxta definitionem Fannii, quem citat 
Villalpandus cap.6.part.2.tom.,j. in hoc difticho 
loqueris dc Sextario . 
Qui quater ajfumptus fit grajo nomine-* 
Choenix . 
Adde duas , Chius fiet , qui efl congius idem . 
Et cum experimentum fecerim inveni omnino 
tali Mcnfurae refpondere . Aqua enim fexies 
tali vafe menfurata congium imp3evit , ncc plu- 
res quam uncias 20. & congius' 1 20. contineat 
ideft decem libras , & libra duodecim unciis 
abfoivatur.Quamobrem hae binae menfura; ,cum 
non adeo facile inveniri alibi poflint , ut prae- 
clara Antiquitatis Monumenta in noftro Mufaeo 
recenfentur. Numeratur etiam Hemina, qua-» 
duodecim pars congii continetur . 
T A L V S. 
E Xtat etiam antiquilfimi- moris monumen- 
tum , ideft Talus eburneus , ea magnitudi- 
ne , quae in Tab. LVIII. aerea delineata apparet 
fub num. 1. Illum Authores Tefteram luforiam 
• . 
appellarunt, quae fex latera aequalia habet, qui- 
bufdam pundtis diftin&a , dc illa Julius Capito- 
linus in iElio Vero . Pofi convivium lufum (fi 
Tefferis , ufque ad lucem . Similem huic exhi- 
buit in Mufaeo Romano D. Michael Angd nS 
Caufeus , e Mufaeo Petri Bellori acceptum , & 
deinde Eruditiifimus Beqerus in tertio Tom® 
Thefiiuri Brandcburgici , ad quem translatum 
