Clafsis Sexta . 214 
proprias fodinas habent. Cohaerent tanquam 
lapilli angulares , ut in cryftallo , non in cufpi- 
dem delinentes , fedtefferis porius fimiles . Si 
ponantur in fornace , fluere affirmant omnes, & 
cum defluxerint , denuo concrefcerc , & in cor- 
pus durum , & inutile degenerare. 
Nullus fortaffe eft lapis , qui majori copia dif- 
ferentiarum redundet, quam Pyrites , tum fub- 
ftantia? ratione , tum coloris , & figurat . Pyriti 
uliquundo fluores cryftallini adnafcuntur, inter- 
dum Irides, &Berilli ; colores etiam tere om- 
nium metallorum refert , invenitur viridis, cae- 
ruleus, purpureus , cinereus, aureus, argenteus, 
‘Creus , & ferreus. Quoad figuram e tt rotun- 
dus , teflellatus , angulofus , oblongus , ovalis , 
planus , turbinatus , fpongiofus fimilis botro, 
liquando ut arena friabilis. Numerantur iix^ 
^ufeo quamplurimo? hujus generis gleba? , in_> 
quibus tum colores , tum figura? indicata? appa- 
rent, ex variis locis collectae, ac praecipue ex 
fodinis ferri Infula? Ilua? , in quibus praeclari la- 
pides hujus generis reperiuncur . Aliquis eft 
ar gentei coloris . Ejus maffa rudis eft 5 qua? in 
iapide nigricante micas argenti jun&as often- 
dic , quibufdam in locis aurei pyritis venas 
oftendens . Alia aurei coloris , majoribus con- 
flans granis , auri maffam ferme refert , inter- 
micantibus trigonis quibufdam granis fplendi- 
diffimis. Aurea alia eft teffellata , conftat 
E r anis angularibus aureis , quibus quiddam cje- 
f ulei , & viriditatis eft admixtum . Ex auro, & 
ar gento miftus fulget etiam Pyrites ponderofus 
v alde , colore in aliqua fui parte albicante. Nori 
dceft Cinereus, & minutiffimis veluti arenis 
c °mpa<ftus fcd aureis. Friabilis ille eft, licet 
Ponderofus . Lufum Natura diceres in colori- 
bus hifce mifccndis. At opera? pretium non eft 
bugulaminutatim deferibere . 
FOSSILIA- 
P Oft metallotum enumerationem ea recen- 
fenda funt , qua? metallis affinia cenfcntur, 
Vci quod in venis metallorum reperiantur , vel 
^uod effodiantur ut metalla . Et primo loco 
T^cus eft foffilis , qui lapis conftat ex tenuiffi- 
mis laminis flexibilibus , quit facile feparantur. 
in igne neque funditur , neque comburitur, aut 
c olorem amittit, nifi maximo artificio. Ejus 
minera vifitur cinereo colore, & bra&eolis fcin. 
filantibus permixta; alia huic jungitur nigro 
j^olore faturata , ponderofa , fcd friabilis . In-» 
^ c gno Calabrite , & Mofcoviticis montibus 
ei 'uitur . 
f ulco affinis eft lapis qui dicitur fpecularis , 
faciliter finditur in tenues cruftas. Ilium Hif- 
pania tantum circa Segobriam olim dabat, Jam, 
& Cyprus , Capadocia , Sicilia, & Affrica. Eft 
etiam in agro Bononienfi , licet brevis , macu- 
lofus, & filicibus alligatus : nunquam repertus 
quinque pedum longitudine , ampliorem afferit 
Aldrovandus in Mufa?o metallico . Humorem 
hunc terra? glaciatum quidam a?xiftimant. 
Aliud lapidis genus eft in Comenfi agro ef- 
fofi, qui facile tornatur in vafa coquendis cibis 
utilia , vel ad ufus Efculentorum . Calefadus 
oleo nigrefeit , durefeitque , coeterum natura.» 
mollis . 
Sunt varia fragmenta, qua? primo afpe&u li- 
gnea videntur , fed pondere , & duritie produn. 
tur contre&anti lapidea. An ex fucco lapide- 
fcente intra terram, vel in aquis latente faxeam 
hanc duritiem fint nadta, valde dubitandum eft. 
Putat Calceolarius pag. 423. potius ex partibus 
terreis humidioribus , exafpcrantibus oriri, 
Ariftotele, & Platone in Tima?o docentibus: 
lapidem fieri , dum congelata aqua , quando in~> 
commfiione deficit , in aeris /pedem tranfit , & 
terram ab acre indij/olubiliter cum aqua coaftam 
lapides concreare , quibus verbis clare offendi- 
tur ex majori terrae portione , quam aqua? lapi- 
des fieri . Igitur ex foffilibus hujus generis, qua? 
ligna dicuntur, duplicem fpeciem dari docuit. 
Kircheruscap. J. fe»ft- 2. lib. 8. Mundi fubterr. 
Sunt nonnulla, qua? olim arbores fuerunt , & 
fucceflu temporis vi lapidificae facultatis in fa- 
xuin converfa , quorum particulis aliquas Mu- 
lleum noftrum exhibet; aliqua enim ligna , ut 
Ilex, & Quercus facile in faxum indurantur . 
Alia lunt , qua? pura natura? opera in imis terra? 
vifceribus reperiuntur ad fimilitudiriem ligno- 
rum efformata . Tale lignum eft , quod in agro 
Aquaspartano in Ditione Ducis Ccfif effodi- 
tur ,& Mufteo donatum ab Uluftriffimo, & Re- 
verendiffimo EpifcopoTudertino Pianetto,Viro 
ob vaftam eruditionem , & litterariam fupelle- 
dilem , qua mentem ditavit , nulli hujus 
fecundus. De eo eximium Opufculum edidit 
eruditiffimus Vir Francifcus Stellatus. Cum fub 
terra latet , aliquantum molle eft , fed aeri ex- 
pofitum in ligneam fubftantiam indurefeit , ita 
ut non fecus ac Ebenum facile fcindi , dolari , 
Sc expoliri poffit. Attamen ncc terra nec faxum, 
neque lignum dici poteft : non terra, quia nullo 
modo eft friabile : non lapis quia lapidi nec du- 
ritie , neque gravitate refpondet : Non lignum, 
cum nullis fibris conflet, quibus arbores a Natu- 
ra inftruuntur ; cum pofsit in omni parte eadem 
facilitate fecari . Itaque dicendum potius efie , 
e genere fofsilium , & peculiari ingenio fuiffie a 
Natura produdtum . 
Alia ligna fofsilia numerantur, qua? femjufta 
V judi- 
