302 
# 
CLASSIS NONA 
Injirumenta Mathematica . 
Ocuples , & pretiofa Mathe- 
^ maticorum inftrumentorum 
f) multitudo hic vifitur, quo- 
, rum maxima pars conftatex 
auricalco. Illa ad coeleftium 
corporum , ad fpha:rarum_> 
obfervationes , geometricas 
'dimenfiones, geographicas 
divifiones, & horarum defignationes inferviunt. 
Sunt inter ea duo globi ,ob molis quantitatem e 
Mufa;o ad Bibliothecam translati , fphaera etiam 
^rmillaris, qua: ultra decem principales circu- 
l°s,inftrudta eft viginti quatuor meridianisrir- 
culis altitudinum , & verticalium, & aliis aqua- 
toris paralellis ; Solis item , & Luna: progrelTus 
ai 'tificiofe exhibet . 
Aftrolabia feu Planifphasria plura , quinque 
tamen pra: caeteris nobiliora, omnibus fuis par- 
tibus ad diverfas altitudines poli aptata ftella- 
l ' ll m fixarum retibus , linea fiducia: , axi atquej 
art uilla fufpenforia inftrudliftima, quorum ma- 
ximum latinis caradteribus ornatum trium pal- 
lorum diametrum adaquat . Duo Arabum no- 
tis infignita palmo cum dimidio in diametro 
c onftant . Inftrumenta partium , & circuli pro- 
portionales diverfi , quadrantes duo , quorum_> 
alter in prima minuta accuratiffime divifus , al- 
ter in fecunda . Inter multa inftrumenta ad Ho- 
rologia Solaria tum directa, tum reflexa defi- 
§nanda aptiflima , eft aliud rarum a Kirchero 
excogitatum Pantometrum , cujus operationes , 
& ufum P. Cafpar Schottus S. J. typis dedit iru 
c °mpendium redacftas . Caeteroqui , fi alia exo- 
ptes , funt Quadrata geometrica, Circini , Pixi- 
des cum dioptris, Paralellogrammata , Coni, 
Cubi , caeteraque inventione illuftria , & utili- 
tate pretiofa . 
Eft Idea machina:, cujus beneficio Tubi opti- 
ci ad quamlibet longitudinem extenfi poflint 
facile dirigi ad objedta etiam cosleftia , & facil- 
lime pertradtari , abfque eo quod centrum len- 
tis ocularis a centro lentis objedtiva: poflit un- 
quam defledtere , qua: ab ingeniofo P. ./Egidio 
^cCotignies excogitata fuit, dum Roma: Ma- 
thematicas Scientias in Collegio Romano ex- 
plicaret . Illam delineata infra exponemus . 
Vifuntur depidta Syftemata Mundi , qua: Ti- 
c bo , Copernicus , & Ptolemgus excogitarunt i 
Luna: imago cum fingulis maculis , quando to- 
tum Orbem luce plenum oftendit , Imagojovis 
cum fuis fatellitibus , ncc non Saturni globus 
fuoannulo circumdatus, qua: omnia ftudiofo- 
rum eruditioni conferunt , & Mufteum conde- 
corant. 
DE MACHINIS £TVA5 AD MECHANICAM 
PERTINENT. 
A Rs Mechanica illa eft , qua: opera conficit , 
que & ingenio fimul ac manibus perficiun- 
turjneq; enim ita fabrilis eft,ut omnibus poftpo- 
nenda fit, imo multis aliis artibus anteponenda, 
quippe qua: miros operetur effedtus , propter 
quos maximi fiat. Mechanicus artifex. Hinc, 
narrante Svetonio in Vefpaf. cap. 1 8. Mechani - 
co grandes columnas exigua impenfa per duft urum 
in Capitolium pollicenti ^ prsemium pro commento 
non mediocre obtulit . 
Hujus facultatis vires indicantur in Mufaeo , 
praefertim quae in movendis machinis infumun- 
tur . Triplex igitur ratio in movendis machinis 
ufitata fuit apud Antiquos , Prima vocabatur 
Traliiva , fecunda Elatrix , tertia Manganaria. 
De fingulis Kircberus egit tom.2, iEdip.Claf.8. 
pag. 3 l 3’ Iflem in Obelifco Pamphilio fol. 90. 
Pro machinis extollendis fuifle apud vEgyptios 
quinque facultates motrices narrant . Hero 
primus fuit inventor ex mente veterum , ut ipfe 
teftatur , ex quo poftea Archimedes , Pappus, 
& tota Pofteritas varios modos defumpferunt . 
Nomina earum funt primo V (His 2. Axis in Pe- 
ritrochio 3. Polifpajios 4* Cuneus 5. ea qua: ap- 
pellatur Cochlea infinita. Tradit autem Hero 
facultates hafce in unam reduci naturam, quam- 
quam figuris inter fe multum diferepent. Ve- 
dtis prima mechanica: fundamenta praebuit, nam 
hac non tam arte quam naturae inftindlu omnes 
utimur ; neque enim ulla humana a&io violen* 
tiam aliquam fuftinens , alfignaripoteft , qu ae 
non vedtis ope perficiatur , etiam nobis non ad- 
vertentibus . 
Cum autem Vedtis in attollendis ponderibus 
magnis munus fuum obire non poflTet , machinat 
genus invenerunt , in qua multiplex vedtium in 
circulum difpofitio idem praEftaret , quod Vc- 
dtes in molibus terne fuperficiebusinfiftentibus 
pra:ftant , & hate vocatur Axis in Peritrochio , 
eftque inftrumentum ex cylindro, & orbita > 
C c incu- 
