Clafsis Undecima . 330 
§• IV. 
Proponitur Injlrumentum ma- 
xime utile ad minimarum 
Rerum Obferva- 
tiones . 
A Ntequam inftrumenti pra?cipui explicatio, 
nem aggrediamur , duo videntur adno- 
tanda . Primo Microfcopiorum vitra ita perfe- 
ra feligenda ede , ut nullo vitio laborent 3 tam 
ratione°materiar , quam ratione forma? . Si enim 
perfpicua & ab omni macula purgata Chryftal- 
lus non erit , fi infuper lentium fuperficies per- 
fe&e fpa?rica , & perfedlilfime levigata non ade- 
r i t 3 objedta nullo modo , ac ipfa exiftunt, oculis 
a pparebunt } &exooulorum fallacia fallas 00- 
fervationes referemus . Secundo ex omni Mi- 
crofcopiorum mede illa magis probanda eno 3 
qua? fimpliciora funt , & paucioribus vitris per- 
ficiuntur , Ubi enim plura vitra , ibi plures ra- 
diorum vifualium refradliones 3 qua? femper ma- 
jori turbationis difcrimini funtobnoxi? non fine, 
oculorum intuencium damno , & Objedtorunij 
infideli expreffio^e'* 
Vitris ita paratis prudentis Infpeftoris partes 
funt ea feligere 3 quie vifio in fingulorum obje- 
ctorum indagine magis proficua experietur, mo- 
dumque obfervare ,qui utilior extiterit. Porro 
ad peritiam artificis in operibus artium perfi- 
ciendis fpe&at ea inftrumenta apte adhibere 5 
quibus opus juvari poreft , eaque refpuerc , que 
potius nocumento funt ; ficuti enim ad pupillam 
oculi effingendam in marmore eodem fcalpro 
non utitur fculptor 3 quo ad formandas aurium 
Ca vitates , vel eadem lima ad dentes lingula- 
rum rotarum horologii.-» ita opticus fpeculator 
e °dem microfcopio,non a?que bene omnia obje- 
<fta , vel mediocris , vel miuiraa? molis illa fine , 
contemplabitur , 
Triplex propterea microfcopiorum genus 
°culorum meorum vifui maxime profuere . Pri- 
mum elegi microfcopium tribus lentibus conv e- 
Xo convexis , feu plano convexis ea proportio- 
ne compa&um , ut licet non valde aurtum, inte- 
grum tamen obje&um repr*fcntaret , Hoc enim 
modo oculis perfe&am fui ideam oftentabat 3 & 
dt dum unico intuitu illud oculus totum cerne- 
bat 3 facili negotio poterat matius delinearo» 
cjufque effigiem perfefte in paginas transferie 3 
iervata diligenter omnium partium difpofi- 
rione . 
Hujuftnodi Inftrumentum hic fubjiciam , ne 
videar negocium facelfere arcana quadam reti- 
centia , ubi nec ratio , nec opus illam exigit . 
Tribus igitur lentibus componebatur , quarum_> 
obje&iva fere tres partes habet digitalis diame- 
tri ; ita includebatur in tubo , ut in eo ad obje- 
ctum contemplandum majoris acus foramen pa- 
teret . Secunda intermedia fpecics recipiebat 
toto fui orbe, cujus diameter quafi digitum cum 
dimidio a?quabat , Tertia deinde ocularis plano 
convexa ita collocabatur , ut ex tota ejus ampli- 
tudine fpecies ad oculum pervenirent. Situs 
autem hujus ocularis refpe&u intermedia? infe- 
rius fubjiciam . Et ha?c duo vitra tali modo im- 
mobilia , modo plus modo minus removere ab 
objettivo neceffe erat , prout magis vel minus 
au£ta defiderabantur objcfta. De hac tamen-» 
indicata proportione vitrorum non ita ferupuio- 
fe fentiendum eft , ut ea fit eligenda, nec ullo 
modo variari poffit ; Utiliffimam illam fuppono, 
alias multiplices , & quidem utiles non refi- 
ciendo . ... , 
Hujuftnodi perquam utili commodoque in- 
ftrumento poftquam objecta perluftraveram-> » 
eadem alteri microfcopio fubjiciebam, ut magis 
au&as cjufdem partes fingillatim diftinftius re- 
coonofcerem. Ejus ftrufturam paucis exponam, 
Trtbus pariter lentibus conflat , quarum prima 
minima? fphera?eft, puta duorum vel trium gra- 
norum prope objeftum collocatur , alia: duae 
prope oculum , fervato femper inter fe fitu eo- 
dem, ut in fuperiori diximus de intermedia ocu- 
lari . Regulam autem h £c vitra prattice collo- 
candi affigno , quam mihi communicavit erudi- 
tus aeque , & perhumanus Canonicus Liburnen- 
fis D.Joannes BiptiftaCofta inter Familiares 
celiiffimo Principi Mediceo , & S, R. E. Purpu- 
rato maxime acceptus , 
Tribus potiffimum modis difponunturMicro- 
fcopia tribus lentibus compofita , illis rejeCtis 
maais fimplicibus, oculari tantum & objefliva 
lente conflantibus . Sufficit enim in ns ita collo- 
care ocularem , ut ab oculo diftet partibus odo 
ex decem in quas dividitur axis ejus coni . Ali- 
qua igitur lentes binas habent ultra objeflivum 
omnino a?quales quoad convexitatem, &h;ec 
ita fimul aptantur, uc non mutuo fe tangant , fcd 
acr intermediet , ad optimum autem microlco- 
pium efficiendum curandum omnino eft , ut ar- 
* ^ I I- rrrnnnm nAtl . 
.... ovi riitn 
attingat . 
Ad majorem claritatem in Tab.i .hujus Claffis 
pono quadrantem ADT,in 90, gradus feu partes 
aquales divifum, latus vero A D, in partes 
alias , quas digitos feu uncias appello , E cen- 
tro A , ducantur linea ad E, hoc eft ad gradus 
30, eritque triangulus A D E , graduum tngin- 
