Clafsis Duodecima . 398 
nata, fivc Aquatilia ; omnia fane, aut forma, 
*ut motibus , adobleCtamencum afferendum ap- 
tifltma . Eorum partes deinde Philofophus 
Arifiotelcs diligenti perquifitione fingilla- 
tim recognofcebat , ut omnium mores , pro- 
prietates , & appetitus , fi clare non deprehen- 
dbset , (altem argueret ; idcirco Quinquaginta 
ferme volumina illa praeclara de Animalibus 
condidit, quorum aliqua, a temporum ruinis 
foblata, quidquid ille de InfeCtis Terra:, do 
Mufciculis Aeris , & Oceani Teftaceis difle- 
r nit , nobis referebant . 
Quamvis igitur utiliflima fint omnium Aqua- 
tilium Teflacea , arguendum me fore haud exi- 
ftitnavero, fi parvo volumine in fuccifivis horis, 
rebufque magis feriis fubtraClis, concinnato, 
quamplures Cochleas recenfui , atque iterum_> 
bis in paginis enumerabo , quas , licet inutiles 
vifas , ac flocci aeftimandas, aptas tamen duxi 
ad ingeniorum humanorum jaCfcantiam infrin- 
gendam, cum experientia fatis abundeque (it 
comprobatum, quod Plinius in libris InleCto- 
tum animadvertit lib. ii. Rerum videlicet na- 
turum , nufquam magis , quam in minimis to- 
tam e (Js. Quapropter , inquit ille , quxfi neno- 
Jira legentes , quoniam ex his Jpernumur multa— >* 
etiam relata fafiidio damnent , cum in contempla- 
tione Natura nihil pojjit viaerifupervacaneum . 
Quibus diCtis non (olum voluptas illa afferitur , 
qua ob novas rerum cognitiones mens Homi- 
num capitur, verum Natura; voluntas explica- 
tur , qua; , afferente Tertulliano de Refur, c, i 2. 
non ad oftentationem inanem divitiarum fua- 
rum res condit , fed ad homines utiliter eru- 
diendos omnia molitur , Hoc de mari a nobis 
dicendum efle quis dubitet ? facro enim Vati , 
quaelibet fub aquis condita obediunt , cum in- 
quit i Confiteantur tibi omnia opera tua : benedi - 
te Cete , & omnia qua moventur in aquis . Ne- 
que linguae vocifque privatio locum dubitatio- 
ni relinquit , ait acutiflimo S. Prolper in Pf-i 40. 
cu laudantia dicantur^quf Junt laudabilia fiu qu$ 
nonpojfiunt eloqui r faciunt non taceri . Sub aquis 
enim , Nazianzeno docente , veluti Nautilus 
co gnitio eft , quae fine remis , fine velis , & cla- 
vo, fosliciter finus Oceani profundiifimos per- 
vagatur , receflufque fcopulorum abditiflimos 
Perluftrat , in quibus Purpurarum tinChiras , & 
Concharum margaritas recognofcit , ac Plato- 
nis effatum damnat dicentis , nihil memorabile. _> 
Producit mare . Si Cado illud compares paludi 
quidem non abfimiie dices , at prodigiorum fo- 
dinas ejus finus efle quis dubitet ? Quamobrcm 
S* Abbas Radbodus (ub aquis vitam traducere 
Polfe peroptabat , ubi mira Natura: opera fincu 
nlla mentis evagatione contemplaretur . 
Magna quidem ad hoc requiritur Vis inge- 
nii , & perfpicacia ; quoniam , cum aliquid dif- 
ficile captu mente aflequi non poflumus, aut 
aliena nimis a veritate pronunciamus , aut om- 
nino tacemus, abeo animi moerore abhorren- 
tes, quo Tyrannus /Egyptiorum Farao excru- 
ciabatur, cum viliflimis ranis , & mufciculis 
praefocatus indccoifo moreretur . Quare etrui- 
cus ille Poeta Berni resseque difficiles, ac jucun- 
das fcitu mente revolvens , lepide fcripfit . 
Pior deWlngegno ogni un la zappa pigli . 
E fudi , e fi affatichi , e fi affottigli . 
Ideft Ingenii Ligonem quifque arripiat, & fu- 
det , & defatigetur , & acuatur . 
E quibus abundi- comprobatur otio non inu- 
tili Cochleas e 1 itor ibus colligi pofle , non ut 
fupervacanea ornamenta , ficuti mulieres Brafi- 
lianae , capiti imponamus , fed menti fcientiam 
comparemus , quod Capite fequenti clarius 
comprobabitur , 
CAPUT II. 
Qua ratione a Cochlearum con- 
templatione Menti ohle - 
Satio augeatur . 
Q Ua: haCtenus di dia funt , eam tantum dele- 
ctationem explicant , qua purus oculus in 
rerum naturalium contemplatione ob- 
le&atun Quod fi e rebus, quae fenfibus objiciun- 
tur ad Artificem Divinum , a quo , tanquam a_» 
perenni fonte , quidquid pulchrum, quidquid 
bonum eft in Orbe terrarum , emanat , mentem 
noftram extollamus , oblectamento prorfus. in- 
explicabili afficimur . Brutorum profedto , non 
Hominum mos eft , oculis tantum , non mento 
uti , in hoc adeo fpeciofo rerum theatro, in quo, 
tefte Epitcdlo , tanquam fpe&ator nafeiturho- 
mo , optime fciente pulchritudinem non polli- 
centis* fed videntis bonum efte ; quamobrem 
( ait ille ) turpe efi homini ,/ inde incipiat , & eo- 
dem definat , ubi extera filent ratione dejhtuta , 
mafis autem convenit inde incipere , in eo autem 
dfimere , quoufque Natura 710 s evexit adfafii- 
gium quoddam->quo nimirum res contemplaremur , 
sifque attenderemus , Quas D. Gregorius Moral. 
lib. 2 6. cap. 8. tanquam vefiigia Creatoris agno- 
vit , & pe? Hia , qua ab ipfifuntfiquendo , imus 
ad ipfum . 
Neque debitum omne penoluimus , h cogni- 
tione folarn curiofitatem nutrientes , jejunas 
prorfus animi affediones relinquamus: rerum 
quippe naturalium varietatem fruftra contem- 
plabimur , ni fi earum Conditorem amemus. 
Vanos ejfi fenfus hominis , in quibus nonfubejl 
fiien- 
0 
? 
