399 Muftei Kirchcriani 
/cientia Dei . facra teftantur eloquia, & nulla., 
prorsus utilitas e fola cognitione ad nos deriva- 
tur , nifi Thcfauros , in rebus latentes , percipia- 
mus . Quis Plinio , quis Ariftotele in eruditio- 
ne rerum naturalium major ? attamen illorum 
mifertus eft D. Abbas Clarcvallenfis in dio 
Pent. fer. 3. eo quod in rebus carum Ordinem , 
& Naturam, fint perferutati , negle&o prorfus 
fine , in quem eafdem Opifex fummus direxit , 
ut nempe, ait Gilibcrtus fer. 3. in Cant. pru- 
denter tntuenti admirationem Conditoris facerent', 
& pic confideyanti amorem . 
Hinc S. Auguftinum vehementer poenituit 
fefe otiose Araneum obfcrvaffe , quiMufcas ve- 
nabatur , ac fi truculentas Gladiatorum pugnas 
in Theatro circum fpexiflet , curn etiam ex ara- 
nei venatu haud parvam percipere poffet utilita- 
tem , falubritcraniraum erudiendo, ut S. Pro- 
pheta David eundem in pomariis videns , fuos 
mo: es inftruxit , dicens, Anni nofiri ficut aranea 
meditabuntur . At ubi ad meliorem vita? frugem 
fe recepit Auguftinus lib. 8. Conftfs. ab inutili 
fciendi voluptate abhorruit inquiens : At ego 
jam in dia vanitate non eram ; tranfcenderani—> 
eam , & conteflante univerfa Creatura tua , in- 
veneram te Creatorem. Philofophos omnes in- 
fuper erudiens, cognitionibus tauquam alis ufu- 
ros eos e ffc , ut ad Dei folium mens evehatur , 
cum dixit : Si placent corpora , Deum in illis lau- 
da , & m art ficem eurum amorem retorque . 
Neque longo pennarum volatu , fed unico 
oculorum ictu opus hoc perficiendum efle docet 
Richardus Victor inus , cum attente perquirens, 
cur in fponfa fact is Canricis deferipta , Colum- 
bar potius oculos , quam linceos fponfus adama- 
veiit , demum ingeniose libi reipondet : Oculos 
Columbarum fulficere , eo quod haud longe 
fponfus abiit, fed ubique fit proximus, ideo 
Columbinum oculum Amorem ejfe , qui in rebus 
hutnano ufui conceffis , quocumque fe vertit , fa- 
miliarem habet aumonitionem amoris , 
Quamobrem Pinacothecam cfie hanc rerum 
Univerfitatem S. Proiper judicavit, in qua fum- 
mus Rex, atque opifex Deus fiias collocavit 
ftatuas , quibus publicatur . Illarbm nempe nul- 
li , licet elingui , dicendum eft , loquere ut te vi- 
deam , ut olirn difcipulo Socrates ajebat : Ha- 
bent enim , fi mteliigantur , linguam fuam , ait 
S. Auguftinus in Pfal. 16. quaiuupr Condito- 
rem celebrant, & amorem erga eundem ab Au- 
ditonbus exigunt, & undique omnia tibi refo- 
n M nt Conditorem , d?- ipfefpecies Creatur arumvo- 
ces quadam funt laudantium . 
Giun cartciis Animalium di veriorum agmini- 
bus omnes etiam fpecies Teftaccorum voces 
fuas 1 eddunt , carmine davidico extimulanto : 
Volucres Coeli , Pfces maris , & qui perambu- 
lant femitas maris. Omnia enim ftatuis , Mer- 
curium referentibus , aequiparavit Pachimerus 
D. Areopagitae fcholiaftes decoeleft. Hierarch. 
cap. 2.§. 5. qua? rudi Minerva fculpta?, Sepedi- 
bus manibulque orbatae , numina condebant iru 
finu , nec ullam , licet ex minimis , rem judica- 
re quis poteft , in qua aliqua Divini Conditoris 
praerogativa non affulgeat . Conchulam maris 
aliquam menti tua? proponas , inquit Tertullia- 
nus lib. 1. dc benef. cap. 1 2. & tibi , crede mihi, 
patebit Deus , fane totius expers invidia per fin- 
gulas Mundi particulas ubique Jplendens . 
Neque enim Divini Conditoris praerogativae 
radiis Solis tantum, & Planetarum Hominibus 
deferibuntur . Minimae etiam vililfimaeque res , 
qu<e ante oculos Jiant , docente Seneca ; auttorem 
Juum ingerunt , & inculcant , nec oblivifci ejus 
Jinunt . Et a rebus medus , & infimis nominan- 
tur De«r,fapientcr inquit D. Areopagita C.Hie- 
rarch. cap. 2. §. 51. cum a lingulis earum , aut 
Sapientia , aut Providentia, aut Bonitas ejufdem 
indicetur , quibus tam mira , tam pulchra , tam 
varia fcivit , potuit , voluitque conficere . Si ab 
ejus manibus venuftarcm talem rudis materia 
m utuatur , qua nam pulchritudine praedira mens 
ciit , a qua quaelibet Orbem Terrarum exornan- 
tia perficiuntur : invifibilia profetto ipfius 
Creatura Mundi , per ea , quafafla fiunt , intel- 
lecta confpiciuntur : ad Rom. 1 . Omniaque cum 
mediocribus minima , mediocria cum maximis 
alfiduomarte concertant, ut Artem fui Condi- 
toris declarent non magis prodigiofam , quam 
dignam amore . 
Hac dc caula aliquos truncos arborum am- 
plexos , illis olcula dedifie , nobis narrant 
hiftoriaj , non quidem amore erga eas duplos, 
fed Conditoris, qui hominum utilitati omnis 
perfecei at . Hac pariter de caufa S. Rotardus 
floribus adeo fuaviter recreabatur , ut cum vi- 
rentibus non pollet , faltem flueretur depiffis, 
& apis inftar , mei e lingulis delibaret. Maxi- 
mus infuper Epifcopus femper pra? oculis eofi- 
dem habens , Dei prorogativas , veluti colori- 
bus in illis expretfas , recognofcebat . B.Joan- 
nes Marinoni , inter Clericos Regulares ob fan- 
tftimoniam morum illuftris , campos videns, leu 
virentibus herbis , feu matura fegete flavelcen- 
tes , pias lachrymas copiose effundebat . Et 
D. Ignatium Lojolam in Ungulis rebus philofo- 
phantem defixum hofifle fcimus , & animo plu- 
ries dcfeciffe , ac fi in lingulis attonitus reddere, 
tur ab ipfo Deo , omnes earum partes moliente . 
Qua de re S. Theodoricus in medir. deChnft. 
Crucif. occupat, orbem Terrarum contemplari 
pei optans, eo quod a gloria? folio quodammo- 
do recederet , fuum errorem apud Deum excu- 
fat , afterendo : a Mundo dementari omnes Ho- 
minum 
