Clafsis Duodecima. 416 
reddit , omniaque conficit, in Pondere Nume- 
ro , & Menfura . Tunc maxime hoc patet, cum 
exempli gratia , ignis accenfus virtute propa- 
gandi calorem fibi communicata non privatur , 
aut lapis in aere proje&us ad terram deinde fuo 
pondere defeendit . Servat igitur in operando 
leges , quas fibi metipfi impofuit . Quamobrem 
tunc formam fubftantialem materias donat , 
quando difpofitam ad recipiendum eam videt, 
jubente lege jam ftatuta : introducendas femper 
efte difpofitiones ante rerum generationem,qu£ 
tanquam pediftequas Domum prasparare tenen- 
tur , in qua Forma fubftantialis eft permanfura . 
Diverfimode vero talis praeparatio fit , & juxta 
exigentiam formae introducenda? , ficuti diver- 
fus eft apparatus conveniens muliercula: ab eo , 
quem Reginae dignitas requirit. 
Cum autem Natura, &cjufdem Author ve- 
luti Artifex infignis operetur i ficuti hic, non ex 
eodem metallo format enfes , & fceptra , coro- 
nas , & galeas , ita ille materiam ad rerum ge- 
nerationem eligit aptiorem , magifque difpofi- 
tam , utalicujus Viventis forma illi donetur. 
Indicata igitur caufa, ex qua fine divina? Digni- 
tatis injuria poffunt Cochle? fuam originem tra- 
here , ut intime eas perluftremus , cognofcenda 
materia eft , in qua veluti fupra fundamentum 
Domus, earum Generatio perficitur. 
Solum humorem aqueum aliquo coagulo 
concretum illas efte aliquis aexiftimavir, fed fal- 
fo : Glacies enim , femper in aqua fupernatat , 
defeendunt vero Cochlearum Teftas , quas po- 
tius lapideae dicendas funtex humo, & aquu 
compa&£ , cum lapidis definitione circumfcri- 
bantur . Eam fi ex Ariftotele defumas , ubi ait, 
4. Meteor. c. 9. Lapis non flettitur, eft friabilis , 
■ non recipit imprejfiones , non eft duflulis . Omnia 
hasc Cochleis convenire videbis . Verum quia 
alteri etiam conveniunt, nempe Terrae, quae 
pura non fk&itur , in pulverem redigitur , im- 
prefliones non recipit , nec liquari ullo modo 
poteft , & tamen lapis dicenda non eft; Faliopii 
definitionem adduco . Obfervat hic Audtor op- 
pofitionem quandam in rebus. Terras videlicet, 
qua? humido liquefeit , non calore , opponi me- 
tallum , quod non ab humido , fed a calore li- 
quatur ; & quia corpus aliquod eft, quod liqua- 
tur a calore , & ab humido , utfal ammoniacus, 
fic, ait, dandum eft aliquid , quod neque ab hu- 
niido , neque a calido emolliatur, nempe fa- 
xum 5 quod idem de Tcftaceis eft affirmandum. 
Si igitur cum faxo conveniunt , promifeua erit 
materia , difpofitionefque communes , & faxis , 
& Cochleis , quibus foliim adveniens copiofior 
humor ad formationem Viventis inferuit, ut 
infra conflabit . 
Ad lapidum autem formationem docuit Ari- 
ftoteles neceflariam efte Materiam quandam^, 
quam vocat lutum lentum compofitum ex tenui 
terra , & aqua, quas , frigore fupervenire, cogi- 
tur in duritiem ; aut aliam , quae dicitur fuccus 
lapidejcens , vel qiua calor cxtrinfecus expellat 
totum humorem , a quo lapidis concretio impe- 
diretur, vel quia in ipfo infit quasdam Virtus 
congelans , five diftindta fit , ut in feminibus 
arborum Virtus propagativa, five cum ipfa_, 
materia mixta , juxta Alberti Magni dodlrinam, 
lib. 4. de ortu , & caufis fubter. quam Georgius 
Agricola diligenti (fime perferutatur . Vel lapi- 
des inde, & Cochlea? generentur ftulte opina- 
tus eft Democritus in materia tali modo praepa- 
rata animam eorundem agere , quafi a caloro 
fuperveniente expergefadlam . Ea quidem ab 
agente extrinfeco perficitur , quod agens aeque 
bene poteft efte frigus, & calor , ut docuerunt 
Piato , Theophraftus , & Ariftoteles , feCt. 1 4. 
probi, probi. 1 ii. calor inquam, non quidem 
nimius , ne in pulverem redigat maflam illam 
luteam , non modicus , quia debet humorem-» 
exficcare ( ne iterum humido Jiquefcat ) & de- 
bite concoquendo , lapidem perficere , ut in_» 
fornacibus lateres , aliaque fimilia , quas tantam 
induunt duritiem, ut a Chalybe percuffie ignem 
emittant , veluti filices . Hoc idem notavit Im- 
peratus in terra vulgo d’ Ifchia , & egomet iii_> 
porcellanis Sinenfibus , non fine amicorum ob- 
lectamento expertus fum , imo etiam in Co- 
chleis Venereis , quae ex mari Mofambiquenfi 
acceperam . Quod fi frigore ea materia indure- 
tur , expelli debet totum humidum rre calido 
iterum fluat, ut metallum , laccarum candi- 
dum, & glacies , in qutbus remanet humidum 
a frigore concretum, ideoque lapides dici noiij 
poflunt. 
Generatur itaque in tali materia forma fub- 
ftantialis lapidis, & Cochlearum , quarum tefta 
duriflima eft , fi materia valde denfa optime ex- 
ficcetur, fragiliffima vero, fi humore careat; 
aut fi humorem habear , coCtuia non pcificitur . 
Vocatur ha?c eadem materia a Philofopho , ut 
diximus , Succus Lapideus, eo quod ex humida 
lapideaque fubftantia componatur, vel quia_> 
Deus talem produxerit, vel quia in maris asftu 
paulatim e faxis minutiffimf particula? abradun- 
tur cum terreis exalationibus mifta? . Talemj 
humorem , & fuccum fubtiliffime notat Agri- 
cola valde differre ab aqua , quae particulas la- 
pideas fecum detulerit , cum a calore per co- 
ctionem aptam , aut alio coagulo denfitas ali- 
qua illi fit inducenda, qua fi careant argillae, 
ineptas erunt ad lapidum, &teftarum produ- 
<5tionem , & ficuti non omnis fert omnia T ellus , 
ita non in quolibet maris flnu Teftacea produ- 
cuntur . 
M ni Si 
