Clafsis Duodecima . 484 
proportione .qualitatum , habitudinis , virtutif- 
que , utfoecundifljma? forent aquar, cofque par- 
tus , ad nitente etiam Natura conciperent , con- 
ccptofque alerent, gaudentibus iis in po iinu vi- 
vere , & ]ion in alio , qui fuit illis maternus pro- 
nubus , & Maritus . Unde fit, ut fi a mari nativo 
abftra# 3 , in pifeinam Aqua; dulcioris transfe- 
rantur quantumvis criftallina?, quantumvis pre- 
tiofa qualitate imbuta* ex auri , vel argenti fo- 
dinis , paulo poft emoriantur . Fatendum igitur 
eft : Conchas inter, ac mare fummam proportio- 
nem, & qualitatum harmoniam intercedere, no- 
bis tamen ignotam, quemadmodum ex majori 
parte ignota; nobis funt caufa? , ac fines rerum , 
qua? in ampliifimo Theatro Matura noftris ocu- 
lis obfervantur f 
Ad quafitielucidationem tres afferri pofiunt 
rationes , ex quibus poterit f.eftor eam fibi fe- 
ccrnere , qua arridebit magis, minufque a veri- 
tate recedet , yel fuffragio fuo ompes fingulafye 
damnare , ut veriorem tandem ipfe depromat , 
atque hunc animi mei fenfum in fronte cuju- 
fcumque Problematis affixum velim , ad catru 
fcilicct notam eflugiendam , qua jure inuritur 
cuicumque excogitatam aliquam rationem affe^ 
renti,quam exiguum lumen limitata intejligen- 
tia detexit , fibi interim fuadens quod per eam 
ratiocinationem intimas rei fibras fuerit per feru- 
tatus, & a rebus ipfis in quaftionem vocatis, 
appofitum a Natura fiparium fubduxerit . 
Prima viam aperit Ariftotelis Problema in- 
quirentis ; fe<ft. 24. prob. 1 r. Cur in calidis po- 
tius aquis , quam in frigidis lapides generentur, 
fibique inquirenti duplici ratione facit fatis , al- 
tera deducta ex principiis Empedoclis , quia_. 
nempe lapides concrefcunt defeCtu humoris , & 
quia hunc abfumit cajor potius, quam frigus ? 
confequenseft , ex cajore potius gigni, quarru 
ex frigore , quare dixit Empedocles ; Lapides , 
faxa ferventium aquarum opera confici , ut 
manifeftuin fit in mineralibus aquis , & caloro 
tepentibus. Altera eft ejufdem Ariftotelis di- 
centis : ut crefcant lapides , huinidnm prius ca- 
lore liquandum effe , mox fuperveniente frigo- 
re coagulandum , Calor igitur, qui in mifto , & 
impurato aqux Elemento refidct,humidum fol- 
vit,quod fuccedente frjgore conftri<ftum,abit in 
bpitiem : Quare juncis hifce rationibus evinci- 
tur. Lapides gigni a frigore aliquando, aliquan- 
ti 0 a calore , exfugente ifto, coagulante illo hu- 
morem fuperfluum , ad confiftentiam lapidis ne- 
cefiarium, 
Iam vero cum Toftaceaob duritiem tefta- 
nini , proximo lapides affinitate contingant , ut 
vidimus , neceflarium cft in eorum coagulatio- 
ne, & formatione , par quafi opificium interve- 
nte; nempe vel calore materiam praeparante ad 
eo-um formationem , videlicet fegregata mate- 
ria , quee partim abjit in fubftantiam viventis , 
partim tcft*m ipfam componit , fupremo operi 
manum frigore poftea imponente ; vel vi caloris 
obdurefeere humorem illum ejufdem tefta; fa- 
brica accomodatmn , fegregato humore ad eam 
componendam inepto . Quando hoc totum cx 
adductis principiis illatum veritati confencancu 
fit, probandum fupereft . In mari aquarum ca- 
lorem intendi magis , quam in Lacubus Fluuiif- 
que , & in eo relidere caufam , generationi Te- 
ftaceorum magis opurrunam f 
Hoc duplici ratione revincitur ab ipfo Arifto- 
tele allata in expofita , & inftituta hac fuper ro 
quarftione . Setd. 24. prob, 7. Calidior eft , in- 
quit ille , aquis Fluviorum Maris aqua; primo 
quia cum fitdenfior, majorem concipit calo- 
rem , ac feryat : fecundo , quia pinguior cft , ex 
quo fit minus apta ad flammam reftinguendam , 
eaque propterca Miftis omnibus fimilis, quae , 
quo pinguiora , eo calidiora experimur . 
Ex hoc fundamento rciilic ratio fecunda , cur 
crefcant potius, ac vivant in mari Teftacea; Vi- 
demus Animalia fingula provido Natura» inftin - 
cftuftimujata, pergere quiritatum ea , qua: ad 
confervationem individui conducunt, & econ- 
tra fe ab iis avertere , quaepoffunt ipforummec 
deftruttionem accerfere , fic noxio frigore per- 
ftringente, ignem appetimus, calore nos folven- 
te , refrigerium quiritamus ; exanguia fune Te- 
ftacea, adeoque frigore fmnmo perftriifla,qLiam 
ob caufam alimentum fibi quserunt , & calorem 
folvencem . Cum ergo humido pra»cipue , & ca- 
lido conftet mare , multo magis viventibus ali- 
mentum priftare poteft , quam aqua fluvialis , 
potulenta quidem magis , alimento tamen op- 
portuna minus , minulque apra vita? fervanda? , 
& generationi faciendi , nempe nimio frigore 
viralem calorem deftruente . 
Tertia ratio eft, quia humore ad formationem 
Teftaceorum opportuno abundat inare , quem 
liumorem yidimus nihilalliud eflequam miftura 
quoddam , cujus pars aliqua apta fic ad lapide- 
fccndum , atque obdurefeendum in formatione 
teftarum, pars vero ad abeundum in fubftantiam 
viventis , in ipfis teftis incluti , & quamvis n^n 
ita obvium fit ftatuere ; Num vis ifta coagula- 
trix magna ex parte proveniat, vel ex nitro, vel 
ex fide , vel ex particulis lapidofis, cum humido 
Elementi miftis; pro comperto tamen eft, etiam 
judice , ac cefte Experientia , his omnibus Mare 
affluere , non vero Flumina . Atque ex hac am- 
madverfione originem forte traxit Problema^, 
quo Ariftoteles indagavit,cur arenis Japillifque 
abundet Mare magis , quam Lacus > Rationem 
affert , quia mare ventis agitatum continuo illo 
motu inquietum ingentia faxa in fefcpulra cor- 
^ rodit , 
