Muftei Kirchcriani 
■ yi7 
chiraica: principia : Salem, Sulphur, & Mer- 
curium , fcilicet SaJis nomine fpiritum acidum 
corrofivum ; Sulphuris vero fpiritum hccumu, 
ac penetrantem , ac tandem pro Mercurio , va- 
porem humidum , ac tenacem , docuit : colores 
omnes ex f ale prodire ; quandoquidem Natura . _» 
colores protrahit ex f ale , cuique Jpeciei dans il- 
lum , qui ip/s competit , tandemque concludit ; 
itaque quippe rerum omnium corpora cognofcerc . j 
vult , huic opus eji , ut ante omnia cognofcat ful- 
phur , qui defiderat novijje colores , is /dentiam 
ijlorum petat d /ale , qui /cire vult virtutes , ts 
ferutetur arcana Mercurii . Sic nimirumfunda- 
mentum hauferit mifleriorum in quolibet cre/c en- 
ti indagandorum , prout Natura cuilibet Jpeciei 
ea inge/fit . 
Alii figuram corporum Sali tribuentes, ut 
ditflum eft Problemate XIII. colorandi faculta- 
tem proprio fulphuri tribuunt, hoc eft alteri 
ex principiis componentibus mifta , in qua; fin- 
gula poliunt refolvi . Neque fallax meojudicio 
eft argumentum ab experientiis depromptum , 
atque ne alibi expolita, iterum prodeant in_> 
fcenam , audiamus Chimicos philofophantes 
ad experimentum Febu rii Chimici Anglke Re- 
gis , qui : falem Tartari lixivium , eo ufque pro- 
vexit , ut m vitrea cucurbita fublimando , alte 
exurgens germinatijjimam vuarn (/i colorem ex- 
ceperis ) mira 'Jsmilitudine referret . Quid er- 
go mirum ( ipli dicerent ) fi una cum Vu* figu- 
ra, Vuae color non gignitur ? Pendet hic ex ful- 
phure ,illa ex fale, Primum maxime fpiritofum 
fubtileque ad omnem fegregationem , vi ignis 
cffe&am , fe lubtrahens , totum evanuit in tar- 
tari calcinatione , alter vero conftans partej 
magis terrea, ac pingui fublidit in cineres. 
Si ratiocinationem hanc longius protrahe- 
rem > extra propofitum argumentum abduce- 
rer, neque curfim Au&orum fententia in di- 
verfa diftraifla; exigi polfunt ad trutinam . Imo 
ut advertit P. Bartolus : DelGhiaccio fperien- 
za 21. Jmprefa dalle piu celebri Academie de_, 
Letterati , che oggidifiorifcono farebbe ; i’ appli- 
car concordemente per alcun tempo 1 ’ingegno , o 
la mano in torno d que/la fola J pe cie di lavor i , 
che tutta e della vir tu formatrice defali , facen- 
done ogni poffibile vari et d di fperienze rettificate , 
eficure . E ne harebbe il Mendo non fenzagran-» 
merito - e pari gloria degli Autori , una dellepitt 
fplendide , e mijleriofe parti della Filofophia na- 
turale . In re noftra fatis eft fcire . Colores mul- 
tos ex Salibus profilire, quod curiofis experi- 
mentis intimi profpexit Boiles , Percurrat no- 
fcendi cupidus eruditum trattatum , quem do 
coloribusinfcripfit , cum ab inftituto meo ma- 
ximi alienum fit ab aliis evulgata in has pagi- 
nas transferre , fed illud foliun inquirere , quod 
aliorum calamus non recenfuit, nempe: cur cae- 
ruleo colore non appareant Cochlear depi<fl<e? 
Antequam cominus rem attingam , praemitto id 
quod contra Paracelfum Boiles idem advertit: 
Exper. 27. 28. Nempe , univerfalia principia-» 
ad obfirmandam veritatem indagatam , inniti 
experientiis non polfe , adeoque fales non fuffi- 
cere ad generationem colorum , cum hi, pen- 
deant a Natura corporum fingulorum, quae pin- 
guntur a falibus, quod evidenter oftendit, 
quando uno eodemque fpiritu acidi falis flores 
nonnulli crocei coloris fubalbum induerunt, & 
croceus flos Rubbiae evafit in rubrum. Sic ea- 
dem vi exficcativa ignis colore rubeo lateres 
imbuuntur , cinereo lignum , croceo plumbum, 
ferrum violaceo, quod Sarnflo Ifidoro argu- 
mentum pr^buit exiftimandi colores perfici po- 
tius calore , quam generari , Rleoque ait . Lib. 
1 9.0rig.c.7. Colores didifunt quod calore ignis, 
vel Solis perficiantur . 
His praelibatis , progrediar ad examen colo- 
loris caerulei . Apparet hic nativus in Frucfti- 
bus , Floribus , Herbis , Liquoribus , Avium-> 
Pcnnis,atqueLapidibus,non tamen in teftis 
Tcftaceorum , faltem non in eo gradu tinsfturse 
exuberantis, ut in Floribus , Pennis, Lapidi- 
bus: atque, ut hoc arcanum Naturae intime per- 
ferutetur pulcherrimus eft in Saphiro , Orien- 
tali gemma, quam Indi Calecutani, Canano- 
res Zeilani , &Peruani , apud quos generatur , 
Nilaum appellant ; apparet in lapide Zaphirino 
vulgo diefto Lapi slazulo , aut Ture hi na . Atque 
hujufmodi lapides, tcfte Plinio Theofrafto , & 
Difcoride Auctoribus eruditiffimis , & accura- 
tis Naturae indagatoribus, gignuntur in Metal- 
lorum fodinis , ac praecipue cupri, auri, & ar- 
genti •, quod adeo certum eft , ut Agricola li- 
gnum infallibile dicat auri, vel argenti ibieife, 
ubi caeruleus apparet in terra . Et quia Zaphiri- 
nus venis auri , vel argenti femper internitet , 
Mefues illum inter ftellatos lapides numeravit. 
Lib. 5. de rc metall. Ita in Silefiae Oppido, quod 
Golderbcrgum a vicino monte auri ferace di- 
cunt , perfectiffimus gignitur . Prope Cyprum 
in cavernis, maris impetu excavatis refert Agri- 
cola una cum feracibus metalli venis gigni* 
Jam vero fi in folis metallorum Fodinis , & 
non alibi generanrur lapides , carulco illuftra- 
ti, dicendum confequenter eft, inefle ibi ma- 
teriam , aptam ad calorem hunc producendum, 
cui a raritate pretium augetur . Exiftimavit A- 
gricola hujus generationis materiam efle metal- 
lum ipfum , & caruleum tunc gigni , quando 
fpiritus aliquis falis acidi , & corrofivi illarru 
corrodit , & quemadmodum inquit ille , Lib.$, 
de ortu caui Jubtcn, yifuccus vehementer acidus 
conclufus circumfieterit teris materiam ipJwLs 
