Clafsis Duodecima. yi8 
erodens eruginem efficit . Ad cujus generationis 
experientiam Natura nos excitavit dicimufque~> 
conficere tam eruginem rafilem quam c<&ruleum . 
Atque ut hoc dilucide appareat , digna funt , 
qua: in Theatrum dedit experientia , cum variis 
modis, quibus ars extra fodinas tam illuftrem 
colorem comparat fibi. Et primo quidem ex- 
trahitur ab argento , fi argentea: lamin» Mercu- 
rio prius immerfie ponantur in vafe , una cum 
fale ammoniaco in quantitate non exigua dilu- 
to aceto , ita tamen, ut lamina: non fint vafi im- 
merf» ; mox obturato per dies aliquot vafe tu- 
muletur fub ftercore equino , ut Cardanus do- 
cet Lib. 5. de fubtil. jifilemque tandem efter- 
corario illo tumulo erutis , eradatur Tartarum 
illud , quotipparent circumvertite , quod aqua 
pura ablutum , poftquam igne prius incaluit, in 
caeruleum nitidilfimum tranfit . In arte vitraria 
alii fibi comparant Mercurio, Sulphure, & Am- 
moniaco fale , igne calcinatis, quo ufquc cxru- 
leus fumus evaporet . Agr.c.l* 9 . de nat. foffil. 
Conficitur nitidiilimus seris aerugine , una cono 
Ammoniaco fale , fterquilino fepultis , & qui- 
dem mihi contigit id obfervare , quod poftea_. 
adnotatum ab Aquilonio inveni , nempe teris 
teruginem aceto acidiffimo , & ammoniaco fale 
ebullientem , caeruleum induere , & viridita- 
tem fuam omnino deperdere ; gignitur etiam_> 
ex laminis telis , infufis oleo cx Calchantho, 
urina: fpiritui immifto ; aqua ex viva calce file 
ammoniaco diluta, intra vas iEneum collocata 
caeruleo colore tingitur. Laet. libr. 2. do 
gem.c. 45. q,ui hoc docet , addit: per elambi- 
cum diftillatis floribus Anthemidis, una cum 
fpiritu Terebinthi, falis ammoniaci , &aqux 
in vafe aneo apparere innatans aqux oleum fi- 
milc oleo ex faphiro, eumque eoiorem ex fale 
ammoniaco provenire , qui ex tere fugens colo- 
rem , oleo commifcec . Igitur ex his omnibus 
experimentis, & artis induftriis argui poteft 
abfeonditum magifterium Natur» , eujus peri- 
tia , vel in eo maxime fita eft , ut fcice applicet 
adi va paffi vis ; ars vero quamvis pr» manibus 
habeat rerum caufas ipfi ignotas, eflfcdus quam- 
plurimos non obtinet, qui ex diverfarum rerum 
applicatione refultarent . Quamobrem fentien- 
dum eft , ad generationem c»rulei in lapidibus, 
requiri femper corabinationem materia: metal- 
licx , falis acidi , corrofivi , & potentem cale- 
iadionem , vel ea fiat vi ignis , vel fpirituum_. 
fulphureorum , & falnitroforum in opportunis 
circumftantiis calorem facile concipientium^ ; 
/ atque hoc ita obfirmato , ftatuitur opinio Vvil- 
lis , affirmantis cx fulphuribus pendere colores. 
Jam vero fi ex terra nos transferamus ad maro, 
in eo fine dubio fruftra inquifitio fiet de colore 
cxruleo in lapidibus , & in feptis Tcftaccorum, 
qux conveniunt in pluribus cum lapidibus. Si 
cxruleus lapidum neceftario lupponic metalli 
alicujus generationem , ut ex addudis experi- 
mentis conflat; in eo certe metallo requiritur 
calor penetrativus materi» difpofitx, potens 
illam concoquere , fermentare , & in metallum 
tingere ad menfuram difpofitionis , qux ineft 
metallo, in quo operatur . Atque hic calor a 
Chimicis dicitur Sulphur , quo nomine juxta_> 
mentem Ariftotelis 4. Meteor. intelligitur va- 
por ficcus , & adiuus , qui etiam Auripigmen- 
tum dicitur a Gebro , & iequacibus, ut adver- 
tit Falloppius de re metal. c. r 1 . Et quia hoc 
fulphur non repetitur in Elemento Aqux , hu- 
miditate , & frigiditate fibi congenita illud dif- 
fipante , ac penitus extinguence, excludit etiam 
ab Elemento illo generationem omnem metal- 
li , adeoque rinduram otnnem qirulei in corpo- 
ribus in vafto illo Elemento afeonditis , 
Verum quia apparet ex didis fpiritus acidos, 
corrodentes , & falfos conducere plurimum ad 
cxrulei tinduram , quandoquidem ex qualita- 
te metallicarum defedu fieri non poteft in mari 
tindura exuberans faphiri , examinandum fu- 
pereft : cur faltem in gradu magis remiffo gigni 
non poffit in mari , undequaque acido , ck faini- 
trofo, adeoque Teftaceorum feraci , qualis ap- 
paret in frudibus nonnullis , in plurimis flori- 
bus, & in variis avium pennis . 
Parem explicat» qu»ftioni difficultatem pa- 
titur dubium hic propofitum , atque intime in- 
fpedis vaftiffimis officinis, in quibus qualitates, 
quas occultas dicimus, utpote infelligentixno- 
ftrx non perceptibiles, operantur magifterio ar- 
tis ratiocinationem noftram fubfcri- 
pfiflem , manufque dcdilTem AriftoteJi ,ubi di- 
xit : Meteor C.2. Quemadmodum Vefpertilionum 
oculi fe habent ad lumen diei , ii a iHtelleftum~> 
anima nefira ad ea , qua omnium funt manifejlif- 
fima fe habere . 
Referunt /xpe corpora omnia proprietaterru 
Solis, eo magis luce fua imperuii obtutibus, 
quo magis pervia oculis illa cftjjaro vero fi cx- 
cutimus & inSo!e,quid de coloribus judicabimus? 
Providentiffime conftituit Deus , humanum in- 
genium, fupra fe , & fupra omnia elevatum de- 
primi pondere ignavi» fu», quam experitur 
maximam , vel in quovis exiguo Natur» opere, 
etiam cum illius omni conatu aggreditur in- 
daginem . 
Magiftra tamen experientia , vel in nubi- 
lo, & in tenebris multa dignofeimus . Hxc 
autem docuit me , caeruleum quemlibet ex ali- 
quo minerali metallico ex pr edum ; comparari 
femper , tum ab Arte , tum a Natura, medio 
aliquo corpore falfo , & acido : ficut aurem ve- 
rum eft hifce corporibus comparari ; ita veriffi- 
mum 
