104 7°' Vejlingii Paranefes 
Nam fi providus ille rerum audior humans valetudinis prse- 
fidia in metallis praecipue repofuit , *quid efl , quod oculis illa 
mortalium fubduxit ? quod ad inferos ufque demerfit , ac re- 
bus veluti noxiis damnoque generis humani prodituris in me- 
dium , toto pondere terram mftravit ? Ecquis ad falutem in- 
venta credat, quae fine certa pernicie conquiri non potuerunt? 
valere hominem per illa debuifle , quae aftis per montium fpa- 
tia cuniculis improbo atque indigno labore vitam ejus attritu- 
ra ? quae fidentibus infirma cervice fornicum rimis , repentina 
morte operarium oppreffura? fpiritum anhelantis tetro lethali- 
que fumo firangulatura? atque utcunque perditae cupiditati ese- 
tera bene vertant , lucis incertam uiuram , certis umbris ac 
tenebris damnatura ? Protrahantur e latebris fuis tandem me- 
talla , & curiofi artificis judicium pariter ac manus delaflent ; 
non habebunt inter falutares notas , quo fenfuum fidem 
provocent. Nam tadlui immite protinus frigus infinuant: odo- 
ratui & linguae, aut nihil , aut infuave quid , & naufeabun- 
dum : ut cum ad experimentum procedendum efl , non ad 
amuflim artis exadlum opus ; fed temeritate , atque audacia 
plena periclitatio committenda fit. Claudicet enim neceffe efl 
ifjtwetejM quaecunque rationis fulcro non fubnixa , & in errores 
impingat , quae redii judicii Thefeio veluti filo non diredta. 
Nec aliam arbitror caufam fuifie, cum jam antiquitus fatis ob- 
via metalla forent , quod in tanta prifeorurn diligentia , vix 
habeant graviflirni feriptores , quo morbis pnefentibus internum 
illorum ufum perfuadeant: quibus tamen (ut ferio fatetur Pli- 
nius) nihil intentatum inexpertumque fuit: -nihil deinde occulta- 
tum, quodprodeffe polleris vellent. Abfeondiffe eos abftrufos na- 
turae thefauros, vitamque bonis alienis defraudafie, tantum abfuit, 
ut etiam ingratis eos divulgarim , cliuque fummum ingenio- 
rum emolumentum duxerint , ne intra unumquemque praeclara 
inventa perirent. Cur imponi mihi patiar ab hodierno chymi- 
corum vulgo, patere nunc metallorum arcana , atque interio^ 
re naturte facrario concepta horum principia , Vulcani minh 
flerio detefta ? Qiiam vis enim haec in auro , in flibio , in hydrar- 
gyro, non illaudabili tlndio quaefiyerint plurimi; tamen irritos fuifie 
oona- 
