i n Lib.Pr imum Diofcoridis . 17 
du:k:is gracilioribus , ac& caulibus . ,A ltera folijs gladioli longioribus , radice terni , lignofa , geniculata , fub- 
r da,inodoraq; : caule breuuflorc cateris longe minori, odore .Armeniaci mali . Conflat hec fblij snouem purpureis , quo- 
rum extima, jhperiorc tantumparte,aureis pinguntur lineis . Sunt qui hanc leg itimam Illyricam putent J Illyricam ab Ita - 
ica differre exifllimantcs. In quorum fententiarn cifli ianipridem dcucnerlrn; tamen longe aliter rem fehabere poflmodum 
comperi. Quandoquidem prafern llliricam nouerbn, non quod genere , uel [fiecie a nofkate differat, fed quod adi, foliq; 
mus conuenientia, pmflantionbns polleat facultatibus : ut abfmtbhm , q uod in Tonto nafeitur ;aconm , quod in Colchi - 
Opinio re- 
probata . 
. primo de antidotis , Ins ticrbis . Omnes itaque 
, 0 \ ' mri ] um nim csfcrip ferunt Irim in Illyrio natam optimam eJfe;petrofclinu uerb,quod in Macpdonia proucrut : Intime 
eludxaadueclum, item & opobaljhmum . Idem & in reliquis fecerunt, quorum dotesd regionibus acceptas , citmpriua- 
tm de unoquoque loquemur , ne omittemus .Hac Galenus. Docuit id etiam ante Calenum Tbeopbraflus lib. r x. cap. 
v 11 .de hifl oria plantarim, fic in.quiens.In Europa nihil pr ater Irim inueneris , qua optima apud Illyrios exit, non tamen 
parte maritima, fed mediterranca.magisq; ad feptentrionem fita. Verum loci d locis di ferunt , ita iit producere meliorem 
poffint. Quibus palant efl, Illyricam Irim non genere , efl facie, fed yinbus tantum a noflrate diflungt . Satuia [ut arbi- 
tror) ex agrefli originem duxit, qucmadmodumplantarum aliarum pleraque , cultu tamen uegetior gr andhrq; c feci a. 
Seritur iam efl altera, quam flore & folijs minorem cfle diximus, que etiam in hortis frequens efl, tum ipfius floris ampu- 
tate, tum odoris pr aflantia, tum etiam quod nonis floribus dclcricntur homines. adeo ut iam tot fatiue , quot fylueflris ha- 
beantur genera . Sunt tamen, quipiitent nullamlrim domeflicam reperiri , quod fcripferit Tbeopbraflus loco ante citato, 
, ^ nullum Iridi cultum accommodaris ed i j, meo quidem iiidido , decipiuntur . quandoquidem T beopbraflus eo in loco non de 
oram invniuerfkm fride diffcritfcd de Illyrica tantumiqua cum loci ac coeli clementia in Illyrico trafiu optima ffionte pro- 
ueniat, non efl neceffe,vt colatur. Vr Ater ea cum hodie Iris domeflica paffm in Italia hortis lata,uirens, pulchraq; Sfierie- 
turfyluefiris autem in plurirnismontibus sponte nafcatur, floribus & folijs fatiua longe minoribus, radice tenuiore, breuio- 
re >& aridiorernulli quidem abfurdtm uideri debet, fi nos utranque depingi curauimus.Quinetiam compertum habeo, uete- 
tes quoque Iridis fyleflris mentionem fcciffe, non Jolim Marcelli medici auctoritate cap.xxnn. quipraterea Irim dome- 
flicam cultamq; iilis fuifle oflcndif, fed Caleni quidem teflimonio,is enim Iridis fylueflris meminit fib.yi.de comp. medie, fe- 
cundum locos.dum nephriticas compofniones ab ^ felepiade confcriptas recenfet. Quin etiam T Unius lib.27.cap. 1 i.CHe- 
folia Iridis fatiua folijs compar at :Sy lue flrisutriufque generis plurima oritur in Goritien flagro Saluarino monte, & Ia- 
piuta collibus inter ftxa, odore non ingrato-.quanuis etiam ambas uiderim in campeflribus non longd a Sontij ripisSfl fra-r 
3 o f' ea 1,1 fatiuamm genere , qua flores niuei candoris quaque aureos proferat . Hanc in Boemiapajjim colunt in hortis, il - 
am pluribus in locisin Hetruriauidimus;cuius radix odoris fragrantia' , efl uirium robore Illyricam fere aquaclflecputcs 
uelim eam qua flore efl aureo pfeudoacorum effle vulgaris ufusffl enim hac Iridis propria species, ut florum figura, <fl ipfle 
attejlantur radices . Indis mtminu T Unius lib.xxi.cap. v 1 i.fc inquiens. Iris radice tantum commendatur , unguentis , & 
Medicina nafcens , T,audatiffima in lllyrico:(fl ibiquoque non in maritimis, fed in fylueftribus Unionis, & Tflaronaiquod d 
Tficandro tranfcripfiflfe uidetur. "Proximam Macedonia: longi fima hac,<fl candicans,efl exilis. T ertium locum habet .Afri 
cana , ampli ftma inter omnes, gufluq; amariffima. Illyrica quoque duorum generum efhraphamtis a fmilitudme , qua & 
felior : rhigotonios fubru/a.ft cap.xx.eiufdem libri, Iris rufafinquit) melior efl.quam candida.Quibus in locis fibimani r 
J E fc repugnare uidetur Tlimus:quodfiipcriucraphanitem,qua cadicat, rbigctomn, qua rufefeit, antepo fuerit, hic vaco co- 
tra ■ Diofcoridjpraflat, qua fubrufo conflat colore, qualis "Plinio rhigotomos. Caterumf ft Theophraflo, & Tlinio creda- 
40 nuts ) n °n omnis Illyrica pr a flat, fed qua tantiminfyluefiribusnafcitur.fiquidern qua in maritimis foditur, humore pra- 
gnans improbatur, quod fltbinde flaccefcens contrahatur in rugas. Succus hydropicis propinandus, quoniam recenti Illyri- 
ca deflituimur , e noflrate elicitur, ducitq; abunde aquas. Excalfacit Iris ordine fecundo completo, uel tertio inchoante, c>~ 
pariter flccat. s/ftqueprxter uires, quasilli adjeribit ‘Diofcorides, alijs pluribus pollet , quandoquidem compertum efl, 
'manfam orishalitum commendare: dentium dolores mulcere,fl radicis decocto ijdcmfoueantur. coquititem, abflergit,digc pr^ter tradi- 
r ‘t,repoluit,lenit,rcfer at,expurgat,& dcijcit.-vulnerarijs medicamentis immifla farcotica efl. I{a dicit expreffus flictus bi- a Duk. 
cmflaiiam,pituitam,& aquas cutem fubeuntespelditihamorrhoidas fotu elicit . Fit quoque electuarium ex fuca radicum 
J 1 lS , drachmis tribus , Galanga , gedoaria cuiufque drachmis duabus , Cinnamomi , Cariophy llorum cuiufque fefiqui- 
rachma, marina br affle p f emunda, & mellis quatit u fat fuerit dd excipiendum, quo maxime iuuantur aquaintercute la- 
or antes, ubi quotidie femunciam ieiuni deuoraucrint.Quin etiam Iridis radicum farina , drachmarum quatuor pon dere, 
Jo a “itis cmnamomi, & anethi cuiufque drack.iuabus & croci fcrnpulo,dolores , & tumores tefliculorum mirifici tollit, fi 
panm coccinei, fruflo, albo meraco perfufo,, hac omniain piduercm contrita excipiantur,& calida apponantur. Tiufdan radi 
ces uej 1 usrntcrpo fita, casa tinearum ero flonAus tuentur , & odoris fragrantia commendant. Ifadix ipfacontrita , & ex 
aceto ibita, omnibus aditer fatur uenenis. Succus naribus infuflis cerebrum a pituita mirifice pttrgat-.uentnculo tamen nocet 
C dec^B C t ^ T1 n hm ■ Mcoq; d peritis medicis exhiberi non folet,nifl admifla mulfa,& Indica nardo . Totum radicis 
cui Um - <l ^' ru ^ !0Tlcs aperit, prafertim vbi crajja fuerit imparia materia, & uentris tineas pellit, urinas ciet,& rena cal- 
yat° S ^ ^"Perpotandum utiliter irierkis.QuippeJkdorcs mouct,& auriginem exierit,"Pulmones,& thoracem expur- 
da\ ^ ~ 0cm ® r ! s tKfl^KMationibus auxiliatur . feccntcs Iridis radices faccaro aut meile condita, dantur utiliter deuoran- 
fo de n /7 f 071 c ' c ca Clt l° afferiis, & anhelandi difficultate laborantibus, quin etiam hydropicis', ac refolutis. Eadem in paf- 
r datur ex £ * C< rrrn” a '' i '' lta ^ 0rde acca farina, (gr illita, parotidas belle difaitunt. Illyrica puluis fefquidrachma pondere, 
'° conmnuf r ■ >Ci i 1 flf :r d u -' irn i ut: ^ ltcr ad iliacos afferius. Oleum, quod floribus, & radicum ficco paratur refoluit, emollit. Irinum ole fi 
ticulorumduriT do ores mulcet Attenuat, efl mirifici confert locinoris,& lienis doloribus, Todagricos iuuat , lenitq; ar- U “ IS 
tus.rfus apud vete^ c ff e) ‘ff' um cor Pfl>'tipartinm.‘Praflat & ad frigidos uteri dolores, ad conuulfos , <fl aurium crucia- 1 ‘ 
iperio auoddnr^mJi. r .ffl lCim tant ‘CquxniHs nunc non de funt recentiores,qui flores quoque in medicum uertant ufum . 
i. enim oflcndit , Galenus lib. 1. de compoftione 
Plinij centra 
didio . 
Iridis vires 
Hed. ex In- 
de . 
Irid.rad. ui- 
res . 
Reoerio auaddnm »cr "■ •V-"'" nunc non aeiuntrccennores,qmq 
in pradirios Galeni Id - y L * ru ‘ ls m <-mincnt, quid certi de hac re proferam, fine nonhabco.Caterum Carnarius, qui 
•Ihs , qubd Tlinius lrid ° S C TT ntar ' l0s edid k, Irim aflragalitew,& aBragalum idem effle exiflimaf.hoc argumento du- 
1 em aupheem effle tradiderit-, ait eram, qua raphanitis afmilitudine; alteram ,qua rlri^otop.os dici- 
plaflrislrimaflrajalitl ca P-P ri 'mo ex Sorano tranflcribensfitem Metius lib.xm.cap.iii.qui qttibufdam in em- mento uftra- 
^f)ri P// 1 f- rtW, .m . . — • 1 - / . * f imponunt. ZJcr untam en cum antiquorum, uel reccntionirn repercrimncmmcm,qiii infmplkiu galiris . 
■3 
