i8 
Andr- Matthioli Comm. 
tur. *At cum afira.ga.lus radicem raphani modo ferat , inde lridem aflragalitem .Aflrctgalum efieconijclt .qnin& T linio 
per lridem raphatiitem,a(lragalum intelligi cenfet . Sed mea quidem finientia r echus fortajfi rem hanc cxplicaffet ,ftper 
eam Iridem, qua d fimhtudine raphanitis uocatur, aflragalitem ideo defignari dixi (fit , quod utaflragalm, raphani modo 
radicem gerat : fiquidem Tlinio Iris raphanitis afiragalus non efi , fid altera Iridis Illyrica Fpecies. Quamobrem ita Iri- 
dem aflragalitim a Caleno cognominatam ejfiputauerim.qubd radice referat afiragdum: qucmadmodumraphaniijs d Tli 
• /■ r-t 'n ..u j: 'h-sndit/im finfTp Ci/il.pnninlAr/iS (irrt.t)hriuinwipA % irdMP7l- 
iridis metio n io ditta efiquod radice raphanum reprafentet. lridem memori a proditam fuiffe Caleno in libris fimplicium medicamen- 
cx Galeno. c^iJuOiiumarPhpri. t/imptfi hhrn primo de antidotis eius poBmodnm meminerit his verbis .<Andromachusrofis 
torum (hni mfqUamrepcri, tametfi libro primo de antidotis em poBmodum meminerit his y er bis . U ndromacbusrojtt 
Iridem Illyricam adiungit. quot uerba non fruflrd , negligenterj, excipienda funt, ueluti nec cum alijs medicinis patria no- 
men apponit , de quibus paulo pbfl difierentes, quid quoque in genere optimum fit, demon fir abimus .Tolium ergo , & cha- 
miedris p omam afferuntur, natis in Italiapaulo meliora, in aliquot fiquidem Italie locis haud multo deteriora prouenmnt 
illis annis, quibus uer totum humidum non fuerit, fid ficutifape contingit, ieBiuo tempori fimile . Quod fi neris conBitutio 
ficcior obucnerit, multa, qua in Italia nafcuntur , pluribus Creta allatis parta erunt, aut non multo inferiora, ueluti cba- 
madris,chamapitis,hypericum,gentiana,thlafii,uer atrum nigrum, & id genus alia, nituero, quod ad Irim pertinet , fi- 
cus fi res habet: fi enim Iris Lybica,qua plurima ex Africa Romam affertur, Illyrica comparetur , tantum ipfi cedet quantu 
cadauer viuo corporl.non tamen alijs in gentibus orta tam multum ab Illyrica degenerare Iris uidetur . Irim igitur , uelut 
& reliquas medicinas, odoratiorem eligitomam unumquodque optimum efi, quod proprium fui generis odore uehementifi 
fimum habet, qui quidem ex multorum infre&ioncpnamfeflus unicuique fit. Mc de guflu quidem perceptis qualitatibus eo- 
dem modo cenfindtm eB:id enim.optimum medicametum efsc conBatfm quo id, quod fuo generi propriu cfl,exupcrat:peffi - 
mu uero quod fui generis alijs & tenuius, & exilius ejl.Meliora nanque funt omni in ficcic,queciinquc nec rugofa,ncc exi- 
lia fuerint: fient qust conucmcntem fibi magnitudinem excepere, peiora funt ijs,qua bene nutritam , & adBriftam habent 
fubflantiam.Quamobrem,ut dixi, multa f epius infiexiffe operapretium cB,& maxime optima, & qua longo iam tempo- 
r - . r., — J; nu*n- uinr\ pyp n topvttic tmpAVc/O m ntnri/Q. funt rcrtnw) p Antri CiwiviPtTOitin* 
■Nomina . 
Klcfov. 
ACOKVM 
C A P. I I. 
A 
j\^ Corum legitimum, qubdfalso calamum aromaticumuccant,folijsprouenit Iridi angufiioribus, longioribusque, odo - 
Brafauoli 
enor . 
teris praBantiores haberi volunt, & ij longius nibilominusf ut arbitror) aberrant, quam cateri.E: quorum numero cflBnt 
fauolus Ferrarienfts,vir fani do£lrina,& fama. clariffirnus-.quidim innumera fimp licia medicamenta dedar are, explicare 
& palam facerem fuo fimplicium examine jludiumimpendit, ctfi id in plurimis afficutus fucritfmhoc tamen, alis nonnd 
lis( ut ftus locis in his noBris commentari] s oftendemus ) in tanto iUuBrium auUlonm lumine mihi magis cemtirc uidetur, 
quamqui ante ipfumin tenebris erraucrunt . Is enim conflanter afferit , .Acorum d Diofioride defiriptum aliud nonefie, 
quam eam acerrimam, & odoratamradicem, quam officinp Mauritanosficutc Calangm uocant , adeo vt maluerit cum 
Leoniceno errare, tantum fuit preceptori fuo addi£ius,qudm cum Manardo bene fintire . Sed quantum eius opinio d ueri- 
tate, quantum) ; ab . Acori ^ hifloria recefierit, perquam facile probaripotefl . Quippegalangam folia iridisproferre apud Sy 
rios nullo nobis teflimonio conBativeru m quia cum cypero adeo conucmt,ut isfylucBris Galanga nonnullis dicatur : ideo 
non ab re credendum fuerit, galangampotim cyperi , quam iridis folio proucnire . Trcterca quod galanga radices habeat 
iridis , 
io 
2 0 
iJCI l/Ur IJ ■» Jl/I (-t.W4ir.rr,- j J 1 JJ ~ 'i * 
nominatur : trabibus , .Afmcni iuni ,ftue .Aierfa : Italis , Iride , Giglio aguro, aut Giglio ccelefle : Germanis , Blamgil - 
yen yBlauufchmertel, Veiel, vurtg_,Himcl fchuuertel : Hifpanis , Lirio cardeno : Gallis , Glaieulaut Flambe: Boemis 
Kofatec . 
f Maluihocin loco Marcelli interpretationem fiqui, quemadmodum alibi quandoque faffunts fum, qudm Ruellij , cui 
non femperaddittus ero: quod in aliquot Grfiis codicibus legatur «AnMjJh*, qua yox in fummitate cuiufquc caulis fignifi- 
care uidetur : quodq ; natura inplanta ipfi illud manififlt demonBret . 
3 ° 
Corum folia iridis habet, anguftiora tamen:radices non diffimiles,complicatas,non in redlum, 
_ fed obliquum adas, & lumino ceipite fparlas , geniculis interceptas , albicantes, guftu acres. 
Meam odorenon ingratas . Optimum eftfdenlum, candidum , \ plenum, carie non exel urn , odoratum : cu- 
i anratnm . /- . . , .“-A ... „ i i- m • , p n • ia r\ 
.1. amarum. j u f mo dijColchidicum, & Galaticum , quod alplction dicunt. Radici uiscalfadoria . Deco&um 
cariofom U ° potu urinam cit:prodeft lateris doloribus, &iocineris, atque thoracis 5 item torminibus, vullis,ru' 
ivxaxxU fi. i. ptis. lienem ablumit: urina: ftillicidio , & ferpentum i&ibus auxiliatur : infidentibus ad muliebres 
ia Chalcide, affe&us , iridis modo ,vtiliter imponitur .oculorum caligines llicco difeutit. Antidotis radix magno 
vlu commilcetur . 
ratis , acgujhi feruidis:radicibus Iridi amidls , frequenter geniculatis , firmis , fubcandidis , inntmerisin inferiore 
parte adnatis fibris , odoratis, guftuacri , ac fubamaro, complicatis, haud in rtffum defeendentibus , fed in obliquum aliis, 
& fumma tellure fefie diffundentibus . Caule \efl laui , d quo ramuli prodeunt, in quorum cacuminibus, ( ut Galenus Qua- 
celbenus Medicus fi ridiffe affirmabat ) nucamenta quadam exoriuntur mihi hattenus non uifa nucis Tontica iulis, aut lon - 
o 0 piperi fimiha . Tales fimi fuere legitima.. Acori piant c, cuius hic imaginem damus , quas Conflantinopoli ad me rnifit 
danjfimus Cajaris Perdinandi ad Turearum Imperatorem Orator .Augerius de Busbedji una cum ipfo Quacelbeno dTsfi- 
deraao * 201 ' comedia d quodam uaJUa magnitudinis lacu petitas, ubi copiofiffimum prouenit .Acorum , cB enim Nicomedia Bithyni '& 
duitas , Galatis , ac Colchis mana , ubi nafei .Acorum omnium optimum feribit Diofiorides . S ed fecit diuturna rei her- 
barie ignorantia, vt hailemts non in Italia filiam, fed in quo cunque terrarum loco, ubi fiplafiari] ,& medici habeantur, 
in legitimi aicori locum rufa quadam radix fuccefhrit, qua pafjimin palufiribtis,& uliginofis loc\sinutilis,& inodora plu- 
rima nafcitur.eo fini argumento,qudd folia, & radices iridis profcrauquanuishx colore rufa, illa uero iridis longiora fie- 
fientur. Hac itaq; radix apud omnes, quiplantarum hiflorias neglexerunt, inhoc vfquemum legitimi .Acon munere 
funlila eB:d qua quantum tum qualitatibus , tum facultatibus recedat , ex Diofcoride patet . quandoquidem pal/tBris hac 
* nec candicans , nec guflu fit acris, necullo prorfius commendetur odore.. At qv.anuishac tempeflatea peritis rei herbaria 
T medicis non parum improbentur ij, qui non in hac tantum flirpe, fed etiam in alijs qudm plurimis defecere,ciim tamen ipfi 
5 ° 
60 
