In Lib. primum Diofcorldis 
■io 
27 
Sedplermque accidit, dumper Indicum , &. Arabicum mare in Mlexandriam defertur , &inde Venenas, vt afeitofibi 
/C™ ~' nor c(id nanque faalcfit , quod Nardus Jit ficcifma ) relfitum contrahat , rei fubpuirefcauvndepoflca amifja 
c U ! oknt,a > gra*iter oleat . Quo fit , vt hac in re Manardum Ionie ballucinatim crediderim : qui fi re£le perpendi fet 
WWardiparsfit fri ca , atque in emporijs , vbi mmerofa , prafiantijfimafy vifitur, accuratius ipfam expendi fet , non equi- 
m vereor , qum aliter de eafcrtpfifet. Feriim enimuero cum plane ignora fet, qua nardi pars fica efiet>fele£!am&,& in- - 
raJ, tam Vf dum mmimenomfct, lib.vi.epifi.iu feribit, Galenum de nardi frica , qua antidotis admijeetur loquentcm , 
(citu n ° n ^ lCam ,ntelli Z ere - Et rtinam, inquit, qua nobis affertur, legitima efet, fed quod eaipfa nonfit,cogno - 
tiw odonsfuamtate commendetur. Et lib.viu.epifl.umquit Galenus.lib.i. de antidotis in theriaca compofi- 
bet C ra fi icm ta »tummodo admifcct , co quod viribus ipfaprxflantiorfit, fricam vero par uipendit,& pro nihilo ha- 
• Qfi,°d Jane declarat , Manardum hanc Galeni fententiam peipcram accepife , atque etiam Nardi hiUoriamigno- 
■ f. ’ quandoquidem nardi radix nil aliud e fl , quam frica , ut ipfemet tefiatur Galenus eodem de antidotis libro \ fic 
'quiens lubctMnfoomacbus adijeer e nardum Indicam: eaveroefi, miam fricam vocant ;non quod frica fit , radix et- 
'l 'fiJ ed quod frica formam referat. Quibuspalam eftidem efe nardi fricam, & nardi radicem ,vtctiamnum dc- 
D arat idem Calenus hb.ix.de compofitionc medicamentorumfecundum locos in Tbiloms antidotum fcribens,dim inquit. 
^itin & nardupfius drachmam vnam complendam cenfet, quam falfi nominis radicem dixit , quandoquidem frica nardi 
-minatur . Quapropter idemlib. v ni. fimp.medic.de Nardo caput facturus , illud inferip fit Nardi frica ,vtpote qua 
Fjrs jit m tota Hirpeprafia-ntior, minime quidem ignorans , fe radicem nardi dcfcribcrc. Nam fi [enti fet, fricam a radice 
lljerre, eam plane filentio pratcrijfct tanquam inutilem , dr capit momen indidi fet aut generaliter ab ipfa Nardo , aut a 
faaue tantum , vti viribus prasiantiorc . Manardojitbjcribit , & quidem male , nomis quidam rei plantaria ccnfor ’, Nar- 
30 wminquiens , quod ad nos affertur, nec Indicum, nec Syriacum e(l,fed Gangiticum. Quo argumento quis facile no ffepo- 
quam diligenter hieperitus herbarius perlegent Diofcvridem,quamj 3 in Geographorum libris fuerit v er fatus . Sedne- 
?° q uis tam filent amens , qui dix erit plantas , qua circa Tyberiitt nafcuntnr , non efie Italicas . Mtqui Gangiticum Nar - 
im Indicum efe apertiffkne tefiatur Diofcoridcs fic inquiens , ant JV ivfmn s dius • ilyncu yttyfi t j 7 /tof •nor<*.[,oj 
w «p ypeeyrei Tu iptut ydyyov v»t/. idefl ex Indico autem 'Nardo quoddam frangitis vocatur d Fluuio Gange, 
a pud quem nafatur montem pr ater fluente . Sed anGangitis noflrumfit , vel quod in monte nafeitur , difficile quidem 
° fas , quas dixhnus rationes, quempiam a, firmare pofe ccnfco . In hoc , ac longi maiori verfatur errore Brafauolus .fi~ 
quidem fito de fimplicium examine Nardi fricam nonmodo non efe radicem cenfet , fed nullius vfus eam exifiimat, fic in- 
quiens. Venetijs fricam, caulem , & radicem emes, quanuis & ipfi adulterent . lubeo autem radicem , & caulem emere , 
?q V 01 i iam b<ec a P ud antiquos auftores, vt Diofcoridem,& Calenum magis in vfu medico funt, quam frica:quippc folia abijeit 
. w f condes ; adnos tamen frica non defertur , fed radix. Hac ille. Sedrnchercule qu ntum ex Diofcoridis (criptis percipere 
rra nm q u /™! u!denus f um cotifecutus , qubd ipfe ex omnibus nardi partibus aliam praferat , quam fricam . 0 U od autem 
e ideritipfe fricam in Fardo viribus magis pr a flare , quam catara eius partes ; quodj, cum dc Nardo feribit , tantum de 
f! Ca ln telhgat, aperte oflendit, cum inquit. Ex nardo Syriaca ditia melior esi recens, & leuis , larvam lerens comam , &c. 
lenitas, ac coma magnitudo , nullus nardi partibus , prater quam frica competunt . pr afertiml cum ipfa non vacet 
[ cris notis , quas illi tribuit Dwfcouides. Md hac nulUfani incompertum exiflimo , Diofcoridem huiufce librimtio in pro- 
an. Iu tantum ra icibus , qua odore commendantur , operam impendere , nempe iridis, acori, mei, nardi phu,a(ari , & bu- 
imodiflimum generum , non autem m efferendis caulibus , floribus , folijs,ac frias , qua caulium fummitatibus innafean- 
r Quo fit, vt etiam, ateri liceat, Brafauolum ignorafe fricamipfam efe nardi radicem : quin potius pro certo credidi fe 
Ars *P lanUl Pf‘ usnard t ca ™ m f ne ' n°n w radice oriri fricam, qua tamen Galeno tefle radix efl;Jr cateris nardi partibus pre- 
annor. quandoquidem fi aliter res ,e haberet, commoda longe plura radicibus ex more redderet Diofcoridcs, quamfrica. 
Quod pr ater ea Galenus plus laudauerit Nardi caules, quam fricam ( vt a ferit Brafauolus )mf quam compertum habeo, 
x e rum quanta jentervtia mconflantia Nardi hi floriam idem defcripfent, ex fuopofleriori fimplicium examine , inquo vlti- 
m manum mpofiuffe fatetur, facile conqcitur , dum fenem fecum colloquenteminflruit, his verbis. JJ cl f lt:li rinJHsmon- 
toits Na, dum quar.is ,jed Fcnccijs fricam, caulem,& radiem emes. Mt fui ipfius flatim oblitus videtur non mullis pofi 
flf cis > cu} n inquit . -Aliud vero funt frka,& flo:, qua ad nos non a feruntur . Ex quo facile crediderim , ipfirni non modo 
arui bij oriam confudifle , atque etiam,quod peius efi , corrupiffe fed etiam fibt ipfi, vel potius feni verba dedi fe.pnmum 
anque ait ( enetijs fricam, caulem,& r adicem reperiri: mox fricam ad nos aduehi negat . Sed ante hos hac in reclinium, 
quoque grauiter ballucinatum inuenio : quppe qui libro & capite xu. in Nardi ipfius hifioria longe difideat d Diofcoride & 
a eno, quin & -a exteris materia medica auctoribus, dum ita feribit . Nardum frutex e fl grani , & crafa radice , fed 
Jo r . eM f, aC q uan '^ pingithfitnm redolente , cyperi odore , afrero fapore : folioparuo, denfoque. Cacumina m 
ac ^ lm cclcbranu hxc Tlmim ■ Cum dolhinam fccuti , nonmodo 
ra atr ^ r He [ mo * lfS J & KfieUm, ipfi quoque pariter aberrarunt, fiquidem fuellm(vtputo)nuUa alia de cau- 
nem 'n 3 n l ' i0 ^ a f s . ard ’f l meram dotes omnes illi d Tlinio reddita , quam vt Tlinianm tueretur leElio - 
nau ' . cfjc arbitramur .Ego enim tamctfiNardi quam plurimum in F enet i]s officinis diligenter exami- 
erini , acjclegenrn ; aliud tamen, quam fricam videre mihi non licuit. Quapropter nullum imeniri Nardum exislimo, 
tra rJ CaU ffi} ca s proferat , quemadmodum tradidit Tlinius , afferit l\uellius , & contendit Brafauolus, con- 
radi a . E>l0 ' C0ridls J ent ent'mn . QuiNardum defcribitplures ferre fricas,non quidem a caulibus, fed ab vnatantu 
Witlf fmi (r iif: a teS no f ntai f n fi n alia radix uiribuspr a flans fricis ipfisfubfit , fed quoniam, cum plures inradicefint 
Quod ‘ CCCC C \ ’ Ut aa Pf vd f li ' m amento aliquo c° n fiflant,a quo originem traha.it, ut in allio & lilij radicibus confricitur. 
*° caruyJ 6X P ora f oco,l i k f n P 0 fl um > CHrn fapenumcrc Venetijs Nardi frica ce frites uiderim , tum figura, tum etiam fri- • 
c nexu ium referentes , Ut imufeiuifaue Uro arbitrio exoeriri tioterit. F erum enimuero ut ornhp rrfbnnCum Cit nm ■ Vi U L 
rnv ,‘ J t H r "”>'-ninja.pcriuHicro v eneti s naraisvicx ce pitcsuiaerim, mmmura, tum etiam api- „• „„ 
nibus fere obte^ionibirZ ^ ' M U1 ^H m H lie P ro arbitrio ex P eriri P oterit - Vcmm enimuero ut probe refronfimfit om | u ra“m obie 
ceit fibric* i r . mtiS * 7 ttodfiforte referirentur , qui afererent illas efe proprias Nfirdi radices, quacapilla- Aioms. 
fFN ardiradices fan* > u fi n allio, capis, acbulbaccis omnibus uifitur , & eapropter fricasqs adnexas non ef- 
Siquidcm is lib-pnmoTapTdTpU^ differentes , potefi eorum obicXw facile diluiThcopbrafli tcflmonio. 
conCeaiiensin Ibica nnn rm ' J l tM umbi fioria aperk declarat , in allio , capis, bulbis, Itlijs, ac alijs eius generis , &per 
id bulbaceum totum quid radlc . a ca ca pdlamenta,qua bulbaceis illarum plantarum capitibus, fubijciuntur fed etiam 
id m quamsplanta qldfib^raX!!!^' ^ ^ C J L * lor omnibus fit, generali regula exprefium tiohdt, quod totum 
^enmemorafe Theophraflus lihZ ^ • ‘Proinde mdetur Nardum ipfam inter radices 
r J iuru lx -e fr.vii.de plantarum hiftoria , br. 
■ - ■ - - ... .j-j 
deplantaram hifioria , knuerbis. Quibus ad unguenta utuntur , baeferd 
funt , 
