3 ° 
Andr. MatthioliComm, 
N<vV«j»T*rf NARDVM CELTICVM. 
CAP, VI L 
a Baftfurm 
(impos. i. pa- 
ruuf frutex, 
b unofjLHKn. i. 
fublonga le- 
git vulgata 
editio,Onba 
fius uero g'a» 
c Oiaexera. 
vxo'£cti/8n. i. 
fubrufa. 
G Eiticvm Nardum nafcitur 
in Liguriae, alpibus , aliungia pa- 
trio nomine appellatum : prouenit 
quein Iftria. a Exigue fruticat, & cum 
radicibus in manuales fafciculos com 
ponitur. Folia habet b oblonga,colo- 
re in c flauum languido ; florem lu- 
teum. Caulium, & radicum duntaxat 
vfus eft, & odoris fuauitas. vnde pridie 
falciculos aqua abluere expedit, & 
exempta terra , pauitofolo atque hu- 
menti, fubie&a charta reponere : po- 
ftridie repurgare, fiquidem vtile,cum 
acerofo alienoque propter humoris 
vim,non excutitur . Adulteratur im- 
polita herba limili, quae hirculus , vo- 
catur,ab odoris grauitate. Sed facilis 
cognitio: nanque herba candidior eft, 
fine caule, minus oblongis folijs,radi- 
ce neque amara, neque odorata, vti 
verum Nardum eft. Itaque radices, 
atque cauliculi , abic&is folijs , triti le- 
cernuntuiyvino excipi untur,digerun- 
turque in paltillos, ita fidbili nouo 
diligenter operto , afteruari debent . 
Laudatur maxime , recens , iucundi 
odoris , radice numcrola cohaerens , 
plenum , nec fragile . Ad eadem, quae 
Syriacum,pollet: fed vehementius vri- 
nam cit.&ftomacho vtilius eft . In 
flammationibus iecinoris, &fellc fuf- 
fulis auxiliatur . Contra ftomachi in- 
flationes, cum abfinthij decofto bibi- 
tur .-item aduerfus lienem, renum & 
veficae vitia, & venenatos i<ftus,cx vi- 
no. Additur in. malagmata , potio- 
nes , & caifacientia vnguenta . 
Nardi Celti 
cx coufidera 
do. 
1 T N T A f u ’ lt dicam ignorantia, vt hon modo in ueratn fmplicium me - 
i X dicamentorum cognitionem, qua peregrina ex longinquis terrarum partibus aduebutur,probati(fimorum au florum 
l<9 
l» 
4 9 
querent.qum potius in fuisnmlto uidcnturncgligmioYes, quam in alienis. Nlafcitur Celtica nardus in Ligurite alpibus, na- 
fatur &m iflmfar iterem montibus non longi d Niliaco Cerinthis, oppido, & ludemburgio Stiria attamen non ob id 
legitima in multis uifitur ojjicinis:nec foytajje in ijs uidcvctuv, nift his no (iris lucubrationibus annis fuperioribus Italico fer - 
mone editis, pharmacopola pluf es diligentiores redditi, medicam materiam accurantis expendere capiflent. Sed id ma- 
gis deteflandum indetur, quod ijs in regionibus, ubi C eltica nardus nafcitur , magiis hallucinentur homines, quam alibi, fiqui- 
dem Genua, qua Liguris ejl ciuttas(nifiiam admoniti refipifeant) alijs% finitimis locis, ubi Celtica nardus facili haberi po- 
tectam medici , quam feplafiarq altorum ignorantiam fecutifjlius loco , LaUanda ficuocata, uelnojlrate Nardo pdffim 
utuntur. Qua quantum mhifloria omnibus notis , non dicam utribus , d Celtica nardo diferepent, quicunque primum rem 
optime perpenderit, ac deinde notas j & qualitates ilii a Diofcoride redditas ,cu ~ ' * ’ * ... 
( „ M u f d hifce partibus maxime polleat: harum uero tantum flores commendantur J . Quod fd- 
tis clare dmonjlrat, quam facile decipiantur y qui tam lenibus & falfis feruntur opinionibus. Verkm quanqmmfut in fu- 
per toris Nardi mentione diximus ) communi omnium fentcntiaccmfcr tum fu, Lauands, Lpicslnojlratis fatuitas ad om- 
SSSSS 1 V Nardl & en ™P r f* usac, ; edcre > hoc tamen eos ab errore non uindicat , quiLauandam Celticam nardum ejfe conteri- 6» 
mor. dunt.Vraterea non defuntphamacopolsm herbans penitus ignari , qui pro Celtica nardoplantam quandam incognitam 
emanthimi repentem , caule longo reflexo j,, cuius folia, qus color e fubflauo conflant, adeo denfaac minuta funt, ut potius 
mujco am arborum , & lapidum materiam, quam aliud rcprsfentent . .At quod in uettiendis caulisipfius ramufculis, eos 
tam dense urcundant,ut fere Ljucs effigtemprafe ferant , pro Cclticanardo abimpofloribus uenditur.- fed hsc haud ama- 
refcifnec ulla odoris prsflantia commendatur : Huius imaginem dabimus inferius, ubi de arboreo mufeo differemus Cstc- 
rum ingens legitima nardi Celtica prouentus habetur in Stiria Atuflna, & Carinthis contermina, ubi ludcmburvcnfta rvA 
rafuis e montibus quotannis innumeros comportant fafciculos , quibus magnos admodum replent faccos , & mercatoribus 
ucnaunt,qui in Synam,& Aegyptum mercimonia conuehunt. Siquidem (ut ferunt) Syriis, & Aegyptiis Celtica nardus 
maxime expetitur, ut balneis eam imponant, quibus frequenter utuntur. Celticam nardum admeprimkm mifitVetrus Sa~ 
hcetus clari (fimus medicus ex Gratio Stirk oppidonn cuius plantis & /fica in radicibus, & folia, & flor esin caule(utap - 
i . pifia. 
i 
