40 
Andr. Matthioli Comm, 
Nardi foltjs f 'cribens lib.& cap.xij. trium horum meminit, non quod ffietic aut genere differant, Jcd amplitudine tantum , & 
angujlia foliorum, quot in yna fi eadem planta, alia maior a, alia minora, alia minima habeantur. Nec alia de caufa fe legiffe 
eanegotiatores ccnfendim efl, quam quod hac pluris tilia minoris vendcrentiirjd quod manifefio indicare videtur T Imius 
eodem loco his verbis, folia diuiferc annonam ab amplitudine. Hadrofphxrum necatur maioribus folijs pretio.x.xxx. Ouod 
minore folio eji Mefofybxrum appellatur. Emitur denarijsfcxaginta. Laudatifjimum Microfphxrnmf minimis folium, pre- 
tium eius.x. Ixxv. Hac ille . Sei vereor ne hic ‘Plinius deceptus fit, quemadmodum in vniuerfa ipftus Nardi bifioria. in 
quaplur a fabulo fa deprehendfitur, imo , fi ne vnd cum alijsquibufdam crediderit Malobathrum cj]'c 'Indici nardi folium, 
falfus odoris cognatione,ut rctie libro primo de Malabathro [cribens adnotauit Diofcorides;quod non deeffent fuo tempore, 
quifalfa hac opinione ducerentur. fianq; non reperto apud ipfum,nec apud Galenum, aliosq t antiquos Grxcos , qui de Nardi 
folijs vfquam mcminerit,nec ca in medicum , aut alium ufum verterit ; imo ea ftlentio prxtermunt omnes tanquam fuper - 
uacua,& nullius rfus. Quam Sententia confirmat me ^rrianus, quippe qui fcribatinP eripio tres fere fmiles Barbarici Ma r<s 
labatri differentias. Quibus facili adducor ad credendum Venta ffihxrum non effeper fe genus , fi deprauati le°i in lure- 
confultorum digeflis, itaut cenfcamvnicum tantum effe folium , nempe Malabathrum , & Syriacum vlinu Malobathrum 
potius fabulofum effe, quam uerurn. Errant prxtcrca rcccntiorum nonnulli, in cenfendo Tembul ( quidam hoc («foque FoUj 
genus faciunt) quod putant hoc differre ab Indorum Betel, Nihil enim inter fe differunt. Siquidem, quod Indi Betel meant, 
trabes, & Terfx T ernbul,fi T ember appellant. Id illi continui mandunt, tam in otio.qudm in negotio, quod putent fecnn- 
dx valitudini multum conferre, corporibus vires addere, venerem augere, cor fi Cerebrum roborare . Vbiautem copiofnis 
edatur mentem mouet. Iccirco mulieres T arnafari in defuntii mariti rogum fe ipfas imeUurx, tantum illius norant,ut amen- 
tes efficiantur. Id aqua aspergunt,q;ta folutafit calx i conchis parata,ac tum demum vefcuntur eo, fed hxc perperam tran- 
Bethel hifto- fi n Pf n nouus quidam lierbarix rei indagator, quippe qui hxc folia calce vel cinere circumito luta, ab ibidis deno rari feribitj 
iia. fed tam fuaueobfoniummbi non vendet. Efi Betel folium piant x , qux Hederx Smylacisve modo arbores fcandit , neque 30 
perfe confiflerepotcfl ab f que pedamento . Flo ret nunauam, nunquam^ frutium profer$;folijs efihxc planta Citrio xmulis, 
neniis quibufdam fecundum longitudinem difcurrentibus,ut in "Plantagine. Hxc Mlexandria usiegypti ad nos pluribus an- 
te annis comportantur: fiec defmt,qui loco Malabathri ijsvtantur. Sed videant illi an retid, mihi vero Malabathri uicern 
nunquam pr filabunt. ubi enim Malabathro opus fit, caffiam odoratam, uel Indicam nardum f upponendam putamus , Gale- 
FucMi opi- nmnfecuti.qui ita decreuittum in fuccidancis,um etiam lib. yu.&vui. fimpliciim medicamentoru.Quanquam Fuchftus 
iuo txplofa. - m iiy r0) .q Uem de compofitione medicamentorum nouiffime edidit, dum ea perpendit , qux <±Auream Jilexandrinmi confi- 
ciunt, Malabathri loco .Atratiytm {latuit fiibij ciendam, Calcnumf vt inquit) in libello de fubflitutis medicamentis fecutus. 
Sed certi non fatis pofftm mirari Fucbftum, virum alioqui dotium efi iudicio clarum, in hac re(vt mihi quidem uidetur) 
mani fefia, minus retiefcnfiffe . fiam vt omittam, in libro illo de medicamentis, qufimter fi commutari poffmit, qui tamen 
liber Galeno adferiptus cenfctur , me nufquam legiffe, quod attratiy lis Malabathri vicem, fuppleat, fed caffia odorata , & 
nardi (fica; efl Diofcorides hoc loco, eft Galenus locis ante citatis in fmplicmn ccnfu;quivno quafi ore fatentur, eandem um 
habere malabathrum, quam nardum . Quorum equidem autioritatigrauijfimx longe fatuis adhxrendum exiflimo, qudm 
vt temere for tafic fit atratiylis in malabathri locum fubflituenda .prxferim cum nobis non defit copia nardi, fi caffix 
odor atxiatratiy lis autem itera hatienus,mea opinione, dcfideretur,ut libro tertio fuo loco latius oflcndemus. Quod etfi con- 
cedamus, hanc aliquibus compertam efie, tamen quis audebit ea uti pro malabathro* etenim nullus, 'quod fciam, atratiylim 
odore commendaufiatmalab atrum Diofcorides non folkm odoratum facit, fed etiam idipfum eV 7? Wk hoc efl , in odoris 
Mcu dfa- bonitate permanere affirmat . Excalfacit Malabathrum ( vt auClor cfl Muiccnna) flecatf ordine fecundo. 
f/ctrozopov . i. Qvhkafiic Grxd, Latine autem Malabathrum, fi Folium ap pelletur -.Italice, Malabathro, fi F otio Indiam . 
aromati fera. 
■«iSI *«*. CASSIA. CAf. III. * 
Iridis. . 
C Meum >5'- A ilia, cuius complura funt genera.iuxta a odoriferam Arabia gignitur, craffi corticis farmento; 
folijs bpiperis.Eligeadaeftfulucfccns, pulchri coloris, coralijxmukv perquam angufta loiW> 
lomniacxT d crafla ' & fi ( Hdofa,guftu mordcns,& cum - aliquanto feruore adftringens, aromatica, vinolo odo- 
,*,*v retcuiulmodi eft, qux ab incolis achy appellatur, ab Alexandri* negotiatoribus daphnitis. Huic prx- 
aufiyioft fertur crafla purpurea, & nigricas, zigir cognomine, qux rolam odore imitatur, prxeipui in medicina 
vklo-fl. i.craf- v fus . Secundum Idcu tenet antedidla.Tertia, cui Mofvlitico blafto,id eft, germini cognomen cft.Re- 
picnanf^ UllS liqux uilcs > vr 9 ua£ alyphemum dicitur, nigra, in uauts", cortice tenui, ac rimofo : & qux darca,& citto 
eMe.&Drag. vocitatur barbaro nbminc.Similior huic e It pfeudocaffia, quam vt explicari poffit . qux guftu coar- 
fKrdmkknt S uitur J cum nec acris, nec odorata lit, hxrentemq; medullx corticem habeat. Inuenitur etiam lata 
wwWi.cu quxdamfillula, mollis, leuis, ffurculolaiquxantedicixprxfertur. Damnatur candicans, fcabra hir- 
multo feruo- dnum uirus redolens, & g qux tenui fiftula, & Icabra cUtcfit. Vim obtinctcalfactendt , urinam cien- 
fMeum Mp didiccandi & leniter adftringendi. Conuenit ad medicamenta oculorum, qux prxftandx claritatis 
rv. i.ramofa. gratia concinnantur, & ad malagmata.lentigines tollit cum meile illitaimenfes trahit : contra vipera- 
g Meum yfi rum ictus pota auxiliatur : aduerfus intcltinas inflammationes omnes, & renum vitia, pota proficit: 
vlwfiJxH- foeminisin folio defidentibus, autfuffimentis, prodeflad dilationem vulux . Etduplo pondere me" 
edV s ' i dicamentis mifta, cinnamomi vicem l’upplet,fi ipfum defit: nam coldem efledus prxbct. Ad pluri- 
Nomina 
a 
5 ° 
C I N N A M O M V M. 
CAP. XIII. 
ma perquam vtilis eft 
J17 yfire- Ktnwapov. 
ZnhtbTt (Cinnamomi gcnci-a plura, patrium libi nomen vcndicantia. Praefertur tamen MofyIiticum,qubd 
ftuia eradam, ^ caflix.cui mofyliti nomen efl, aliquam referat effigiem.-fed in eo genere reces, nigrum ex vinofo 
fed fcabran, in cinereum vergensflxuc, tenuibus ramulis, ac frequentibus a nodis cindum, perquam iucude olens- 
& tenue. Sic Optimi fereiudicium,iucundi odoris proprietate conflat : inuenitur eniin cum optimo eoqiquod 
peeuliare eft, odor nux, aut cardamomo proximus.Inluper acre, mordens, & cu calfadione quadan 
i. ramis. & tenus ^dLim,b quodnon cito confricanti alperum.aut frianti lanuginoiumflxuibus tameu c interno- 
b Mcu !Ws dijs appareat. Si certior fieri uoIcs,uellito ab radice d furculum.facilis efl huiufinodi probatiomanqj 
« •oAforrci- fragmenta mifcellanca quxdam efle videntur . Qux autem melius fpirant luo halitu cum nares pn- 
.ufi 7 #.yiwi ■ 1 ' 1 ‘ 
69 
TTtl 
4 tuti irtyiai 
omiauz- 
vo V,yfi SVT a 
tnum 
Qnti/t attritu non cito friatur. Et pulueruleutum lit. c c&y.i. ramis ita me exemp. d Meum Jolurov gernicu. 
