44 ' Andr. MatthioJi Comm. 
■que mihi efl,tpfurh omnium cognitu fadUmtmeff cillis, qui /ape optimum cinnamomum uidermt. Opimum nero confe~ 
.qui nemo potest , nift repofunm ab imperatoribus intueatur , fex generibus quodammodo difirilnitum . fiquidcm & in boc 
ipfo, velut & in caffia, optimiad deterrimum tam magna differentia e/i , Mt optima caffia a pcffimo cinnamomo parum di- 
■ itet. Nequercro Cinnamomi uirtus ad rfim apta longo tempore durat:ad triginta fiqtadem annos, quam d principiora» 
habuit ; integram non conferunt . nugantur autem , qui Cinnamomum ex hifcc medicinis cffe dicunt , qua /ancciutem non 
fcntiant . . Atqui ego non centum, neque ducentum annorum interuentu, fcd pauciorum ,fi quis ad tantum numera m con- 
ferat , iam aliquam mutationem uetuHiori cinnamomo faffam obferuari . Quo tempore fiquidem Antonio imperatori the - 
viacam paraui, uafa lignea, in quibus ciu/dem generis Cinnamomum inerat, multa conspexi, alia Traiani, quadam 
.Adriam , nonnulla .Antonini, qui pofi .Adriamm imperator fhit,£tate repofita , omnia fi bac fefe & faporis, & odoris 
imbecillitate, vehementia/ , tantum plane fuptrrabat, quantum & tempore differebant . Olim e barbarorum terris arca 
cubitos quatuor & medium longa , l {omam perlata cum fuijfet, in qua Cinnamomi primi generis iutegra arbor erat ,cX 1 ? 
eo fi Marco Mntonio imperatori antidotum quandam compofuijfem fipjam c at eris multum pra/lar e , deprehendi, adeo ut 
Imperator quoq; ea dcguflata medicina conco£lionc?n,velutin altjs fieri folet, expc&arc noluerit, fed fiatim ea ufus fit non- 
dum integre duobus menftbus elap fis. ^Antonio fib/ecutm efl Commodus, qui nec theriaca , nec cinnamomi curam ullam 
habuit, fub quo non folitm arboris illitus .quod fuperfiierat,omne difiipatum efl, rerum etiam quod cunq;poft .Adriani tem- 
pora comportatum fuerat . Quo faflum efl, ut nunc imperator nofter Seuerus , cum me J ibi antidotum eo modo conficere 
iu/fiffet , quo Mntonino confeceram, ex Cinnamomo T radam, & .Adriani tempore repofito fumer e coaclus fm,imbecillio- 
rafiplane mihiuifafunt , & tamen nondum anni triginta inter cc/fcrant . Hic nos optimi Cinnamomi notas quafdam ne- 
. . . ccffarias fubijcere rolumus , ipfum fcilicet fimmopere bene olere, inexplicabilem fi pra catcris bonum quendam odorem 
opSmiMH /pirare,ac calidum guflantibus f e multum exhibere, non ita tamen rt mordicando trifitiam pedato inferat-, colorem deniq; 
talem habere, qualem fi quis lacii nigrum colorem admifeeat, atque cantici, quem rocant , aliquantulum addat . Ex hoc 10 
igitur quantum volebam, ut mos mihi fuit , cum accepi ffern, ramuf culos paucos apud merepofuiin ea apotheca , in qua res 
meas omnes pretiofas feritabam . rerum ipfa combufla, qua tempefiate & delubrum pacis incenfum efl ;&hsc,& alia 
quinq ; Cinnamomi species, quas mihi conquifieram,perierc.Nunc itaque eum imperatori nofiro Seuerotheriacam compo- 
nerem , ex Cinnamomo Mdriani tempore repcfito,qucd optimum infimi efl elegi , de quo etiam utile quiddam leti uris Jnb- 
„„ t . t Iere, ciimpofsim , id facere non grauabor .Superfiunt adhuc ibh multa vafa , qua omnia habent plurimum radicum , ucl 
plurimum ramorumjtcl ut qui (piam dicere nelit, Cinnamomorum differ entiasmullum tamen uelutitruncus, in ramos plu- 
ra diuifus attollitur , fed ucratn vtriufque figuram p m fe fert , atque etiam magis damafom f uocati , quod i Creta ad nos 
adfertur . Quecuis autem Cinnamomi ficcies ab una radice , ceu frutex quidam paruus confingit, emittitq, hac fex. illa fe- 
ptem rirgulata,ucl pauloplurapauciorare, non aquali tamen omnia logitudinefunt.-rerurn quod maximum efl, pedis I(o- 
-mani dimidium non cx Cedit. Fniuer/a autem Cinnamomi natura fini ilis efl quodammodo optma caffia . HaEhnus de Cin - 
namomo Calenus . Citius rerba hic reccnferc libuit , ut omnibus palam fit , quod cumfiib ijs tam magnis Imperatoribus f 
Cinnamomi qui toti fer e orbi imperabant, tanta effet Cinnamcmipcnuria , admirari non debeamus, fi fe nobis penitus incognitum, ra- 
penuna un- r iJ]imumq. • reddiderit. Sed potius id mirum fuerit, quod cum hac atate caffica plurimum afferatur, qua ut Theophraflus 
& 'Plinius inquiunt, nafcituriuxta cinnamomi campos, fcd in montibus , Cinnamomi tamen nihil importetur. Quare non . 
deefl Jkfpi cio, quin omne fere Cinnamomi genus deperierit in Jlrahia, quemadmodum & balfamum in ludaa . Quando- 
quidem fcripferit Plinius lib.xu. cap. x : x.comkuflas iam efie plurimas Cinnamomi fyluas , his verbis . Cinnamomiprc- 
tia fuere quondam in libras denariorum mille. Sed postea aclum id parte dimidia efhincenfis (rt ferunt ) fyluis ira barba- 
rorum . fj acciderit ne oh iniquitatem prxpot entium , an forte , non fatis conflat . ^Auflros ibi tam ardenter flare, rt 
a flatibus fyluas accendant , inuenimus apud auclores . Qiio fit,ut facile credi poffit d plintj £uo id , quod Cinnamomi re- 9 
liquum erat, pariter vel barbarorum bello , vel igneis flatibus aepcrij ffe . Nam fi aliter fesfe haberet , qui ca/fiam ad nos 4 
deferunt , cum multo plus lucri ex cinnamomo, quam ex caffia fe confecuturos fidant , Cinnamomum etiam una cum caffin 
uchcrent. Hac autem dixi fler olui, non ut hac in re certi aliquid, exploratiq; babeatti,cum tantim conicc! uris, w/anifled 
rt alifs r Iter ius explorandi latius pateat iter . CMerum Strabo non modo cum Thcophrafto , Diofcoridc , Caleno, Piiniofi 
cinnamomum in .Arabii nafci fcribit, fed edam in India, ca fcilicet parte, qua ad aufirum uergit. quippe cim hac .Ara- 
bia,& Metbiopia foleperfimilis fit , ca omnia (rt ipfe ait /gignit aromata, nempe cinnamomum , caffiam, &atia, pe- 
rinde ac iU<£ . Veruntamen cur nec inde ad nos afferantur, an quod etiam ibi perierit , an aliam oh caufam, if manifeflius 
referant , qui hoc tempore liburnicis eo ad aromata conquirenda quotidie nauigant . Sed indetur Galenus fatis perplexe' de 
C innarnorno fcriptitajfc.quippe primum arcam l\omam delatam prodidit e barbarorum regione longitudine cubitoru qua- 
tuor eum dimidio, in qua integra cinnamomi arbor erat, quibus omnino denotat Cinnamomum effc arbore. Deinde vero 
unamquanque Cinnamomi speciem feribit , ab rna radice , ceu frutex quidam pamus confurgere, adeo ut maiora cius uir- 
gulta dimidium \om anum pedem non ex cedant. quibus pro culdubh fatetur , Cinnamomum effc in paritorum fruticum ge 
nere . Vncle certi nefeiuerim ego explicare.quidfibi hac in hifloria noluerit Calenus, pnefertimq; cum tam tcnuiipfum far-. 
mento effe tradiderit, ut ueratri , uel damafonij radicibus compar auerit. Sed illud etiam mirum mihi uidetur/qudd ex caffia 
( ut ipfe ait) Cinnamomum oriatur , fpc flentur que nonnunquam caffia arbores integret , in quibus aliqua cinnamomi uir- 
gulta c caffia ramis prodeant, cim tamen cinnamomum, & caffia diuerfx inter fc fint pl.inu. Nifi fonaffe inter utranque 
tanta fit generis cognatio, ut aliquando inuenta fint caffia. uirgulata tanta odoris /aporisque fragrantia , ut omni ex parte 
cinnamomum referrent, et fi legitima fuerit caflia.Prxterea non defiunt, qui putauerint hac Galeni aufloritate freti , caf - 
fiam & cinnamomum ex ma,& eadem arbore prouenire , quot durnpmnila fit, cinnamomum edat, dum utro adoleuerit, 
caffiam. Sed cum dicat Galenus, cafiiam mutari in cinnamomum, non autem cinnamomum in eafisiam, cadit eorum fenten- (p 
tia.Qjfibus etiam refragatur Theophraflus hb.xi.de plantarum hifloria cap. v.rbi eafisiam, & cinnamomum oflendit di- 
iterfas effe plantas: licet de earum forma,& proceritate nihil certi exploratique a ffirmet. Quandoquidem initio capitis nort 
exjua,J’ed aliorum fententia feribit, cinnamomum & cafsiamfruticcs effe magnitudine amcrimtt : deinde uero alios etutm- 
fecutus anciores, cinnarnornu fmticojkm facit . Coteriim cim feribat Strabo .Arabas cinnamomo , <& cafsia uti adignem 
parandum, ceterorum lignbrum loco uidentur hx planta non effe adeo pumila,. ut quidam fcribmt. Quod de cafsia facili di- 
cipotcslfiqmdcm Fcnetijs. cafihe CannclLu uocatai flfluU rifunturtanu crafsitudmis,l6gitudin'isquc, ut facili quifque tudl 
care pofut eas i ramis, /eu uirgultis non fani breuibus fuifife decerptas. Cinnamomi denique fex genera effeproduntur d Dio- 
fcoridc, & Galenoifed is nullibi/ quo dfciuerim ) pr&terquam in libro de theriaca ad Tifonem , quem tamen librum Fpurifr 
putamus, eaper genera de ferip fit, fonaffefut folet) Diofcoridifc remittens, qui etiam tantum d locis, ubi nafemtur: plus W- 
nusueprxslantie huic quam illi reddidit. At Theophraflus citato nuper loco longi aliter cinnamomi diffcrStias haberi ait, ■ 
his 
