72 
Andr .MatthioliComm. 
2««f. 
OENANTHINVM. 
CAP. XLV. 
O E nanthe e labrufca, optime olens poftquam emarcuit, deie&a in omphacinum oleum motie 
tur uoluiturque:& cum biduo manferit, exprimitur, & reconditur. Allringit, proximum rofa- 
ceo elfe&um prjbens: fed aluum non reloluit aut mollit. Probatiffimum eft, quod odore oenanthe 
refert. 
O 
Tnanthinum nullam d nobis requirit explanationem: quoniam a Diofcoride tam aperte proditur eius parandi ratio, ut 
non fit opus illud pluribus explicare. jC 
Ttixnor- 
TE L1NVM. 
CAP. XLVI. 
F Oeni grsci librae quinque, calami libra una, cyperi librae duae , olei librisnouem feptenis diebus 
macerantur, quotidie ter mouentur,poftca premuntur,& reponuntur. Aliqui pro calamo carda 
momum fubftituunt,& cyperi loco xylobal farnum macerant . Alij oleo antea his odoribus fpiffato 
foenum graecum macerantes exprimunt. Hoc telinum abfcefTus emollit, &c6coquit:omnibu.suul- 
viarum duritijs magnopere conuenit, feminis difficile parientibusfubijcitur,vbi prae excretis humo 
ribus loci ficcitatem contraxeruntifedis inflammationes lenit,tenefmo fubditum prodeft: ulcera ca 
pitis manantia, furfuresq; expurgat.ambuftis,& pernionibus addita cera proficit-.uitia cutis in facie 
cmendarpigmentis ad conciliandum faciei nitorem inferitur . Eligi oportet recens,quod non vehe 
menter foeni grsci odorem pr? fe ferat, & manus abftergat,faporeexdulciin amarum inclinato; ta- 
le enim optimum iud icatur. 
lO 
O 
F fcinarum Luminariacx flafis aufforitate aliam, quanuis exoletam, T elini componendi rationem tradunt, in quo ca- 
lamo odorato,& cypero claterij bcjjcm adijeiunt. 
4v%tw. 
SAMPSVCHINVM. 
CAP. XLVI I. 
S Erpylli,caflis, abrotoni, florum fifymbrij, frondium mvrti,fampfuchi finguls portiones, quadam 
pro uiribus ipforum coniedatione,una tunduntur, atque is omphacini olei modus adijcitur,qui 
madentium uiresnoneuincat:hsc poft quatriduum exprimuntur . denuo noua alia fimilimenfura, 
& aquali tempore macerata premunturiita enim ualidius reddi foler. Eligi oportet fampfuchum co 
lore ex atro u iridi, plurimum redolens, mediocriter acre. Vim habet acrem, calfadoriam,exrenua- 
teimaduerfus vulus prsclufiones,conuerfionesque efficax cftmenfes:& fecundas, & partus extra- 
hit. vuluxftrangulatusrccreatdumborum, inguinumque dolores lenir fcd cum meile uti eo prsftatj 
quandoquidem vehementi aftrictione locos indurat. Laffitudines illitum difeutit : in opifthotoni- 
corum,vulforumque cataplafmata utiliffime additur. 
Sampfuchini 
eonhd. 
4 ° 
rhit ; non ao re credidere nonnulli aliud effe fampfuchum, aliud itero amaracum . Quorum opinionem auxit etiam Diofiori- 
des,quod in his unguentorum compoftiombus s ampfuchinum,& . Amaracinum diuerfis capitibus digefferit. Quod facile ple- 
rofquc ad tr edendum induxit, has flirpes tum facie, tum uiribus differre,bac ratione freti,quod fi alterum ab altero non di- 
flaret, omninoprster rationem dc his variis in locis flripfiffet Diofcorides, alterum unguentum Amaracinum, alterum u ab 
Sampfuchinum appellans. Torro ut huiufmodi controuerfia tollatur, f ciendum effflirpem eam, quot Galeno, & Taulo ama - 
Soluti o con- racum appellatur, id fane amaracum non effe, quod Theopbraflus,Diofc. & T Unius fampfuchum uocauere, fedpotius (vt ego 
trouau*. exiflimo)Marum, id quod etiam fentiunt clarior es no firi feculi fimplicium indagatores. Namq; CMarinec Galenns, nec iter» 
"Paulus quicquam prorjus in fimplicium medicamentorum libris meminerunt f Quare non deefl fufyiciu , quin librancrW» 1 1° 
culpa, in Galeno Mari titulus in amaracum abicriuquandoquidem in cius tum gradibus, tum facultatibus affignamlis Cale- 
nus d ‘Diofcoridis Maro non longe recejferit. Sunt.&.quiuelmt apud Taulurn, & Galenum id amara cum dici , quod Dio- 
Jcorides parthenium uocat: quippe & hoc quibufdam amaracum vocatur, Cuiusrei indicium effe exiflimant, quod tam Gale- 
nus, quam Taulus nullibi infiimp. medie, libris aliquid de parthenio pofieritatis memoris, prodiderunt . quorum opinio no» 
Opinio quo omnino reprobanda videtur. Cstcnm licet Diofcorides Sampfuchini, & ^ Amaracini diuerfis per fe capitibus meminerit; »o 
tundam. obfiat propterea, quo minus idem eflepoffint fampfuchum, & .Amaracum. Siquidem duabus de caufis ut alterum abaltero 
distingueret , Diofcorides facile bnpulfus fuit . quarum altera efi , quod fi diligenter animaduertantur utrorumque compofi - 
tiones , utique .Amaracinum tum multo odoratius,tum Sampfuchino prstiofuts indicabitur. Ideoque auftor, eo quod nolebat 
unguentum hocapprimcx. nobile intaflum relinquere, quodque oh eius claritatem idparticulari deferiptione dignum ccrifihat, 
vt pr (flantis diferimen faceret, utque etiam minus probatum a probatijjimo digno fleretur, homonymiam immutauit , ipfitt»- 
que non quidem Sampfuchinum ,fed Amaracinum appellare noluit .-nam fiidnon fecijfet , qnodnam altero prsflantuts effit, 
diflerni nonpotuijfet. Huc accedit alia ratio, qua alterum Samp fuchinum alterum vero Amaracinum Diofcorides appella- 
ucnt:quod(Ht libro tertio proprio capite legitur) in Cy-gico fampfucum amaracum appellabatur, unde hoc unguentum inflg» e 
petitur. Et quoniam d Cyzicenis claris illius compofltoribus ex eorum more tAmar acinum meabatur, talem nomenclatura 
Diofcorides haud quaquam permutandam cenfuit . Quare ipfum m eadem reliquit appellatione, quam fecum ex CyZfl 0 
tulerat. J y 
60 
OCIMINVN. 
CAP. XLVIII. 
O Ciminum oleum fit ut cyprinum. Ocimi folia decerpta librarum undecim, & beffis pondo, di £ 
noduque uiginti olei librismacerato,premito,colato;cumque exhauferis qualium, rurfuspa; 
rem olei modum fundito, & exprimito. Vocatur autem id fecundarium. nam tertis perfufionis no 
