82 
Andr. Matthioli Cornm. 
minuit, urinam mouctrtuflientibus, & a ferpentc percuffis utiliffime datur: valet ad rupta,vnlfa;!at c ' 
rum dolores, & difeurfantes fpi ritus. Malagmatis infcritur,que contra duritias, & neruorum nodos 
profunt. Contuium refoluitur affufo vino, aut aqua calida. 
fdellij con £_ T) BAfiantiffimum Bdellium Dio floridi tr an flucidum efl, tauriniglutinis inmorem , amarim , ta&u liquefeens facili, & 
deratio. A 1 U0C ^ 'mcenfum odorem emittat ungui odorato fimilem . Quod fi modo noftro tempore in Italiam importatur, adeo ra- 
rum efl,vt( quemadmodum de myrrhadiximus) ad oflentationem tantum affieruetur , vel ad adulterini , & reprobati di- 
gnofccndi nomam . Credidere quidam , hoc vulgare Bdellium , cuius paffiim in officinis eflufus , conslarepartim ex nigro , 
quod India mittit , partim vero ex eo Arabici genere , quod ficcum, refinofim, liuensque ex Vetra defertur, vtrifque d mer- 
catoribus fimul mijflis, Quod fi ita res fe haberet, non effiet plani molelU ferendum,quod faltem mediocre impertiretur, poti- i» 
quam nobis optimo interdictum efl. V erum et fi hoc fieri pojfit, cum tamen in eo parum , vclnihil amaroris (entiatur, cum 
uteris feri omnibus tum notis , tum qualitatibus fit eypers , quas eiDiofiorides tribuit ; efl potius opinandum fallimm ‘d 
& adulterinum e ffie, quam legitimum . Hinc faSlum efl , ut quidam recentiores fimplicium indagatores , cum nobis perfun- 
dere uellent, Bdellium in officinis reperiri , licet non aduedum ex Saraca felicis ArabiA duitate , unde aduehi confueuerat 
Bdellij Tulga- fomniauerint , communem myrrham legitimum effie bdellium , ut eorum fententiam refellentes, inpr&cedenti commentario 
Iis genera, fihp fimus . Huius, quo paffim utimur, plura quidem habentur genera. Siquidem aliquod quandoque nidi nigrum , refino- 
Bdelli' hiftor f um ' odore f* tld o laferi quadantenus proximo: aliud tranfiucidum, utpotc taurinum glutinum , fed ficcum;amaroris expers , 
ex Plinio. nulloque odore pr Aditum : quoddam rero adeo vulgari myrrhx perfimile,ut ab ea uix digno fcipoffiet . Qua. omnia gene- 
ra tametfi illegitima cenfeantur ; officinis tamen tanquam legitima, prtiftantifflima in medicamentis paffim temere vffir- 
fantur. Bdellium ficriptis tradidit Tlinius libro xii. capit, ix. hisuerbis. Vicina efl Badriana, in qua bdellium nomi- Q 
natiffimum. .Arbor nigra efl, magnitudine olea:, folio roboris, firuRu caprifici natura . Gummi alij brochon appellant, ahj 
malachran: alij maldacon • Nigrum vero, & in offas comolutum hadrobolon . Efie autem debet tranfiucidum. fimile ce- 
ra, , odoratum, & cum fricatur pingue, guflu amarum citra acorem. In facris uinoperfufum odoratius. Nafcitur & in Ara- 
bia , lndiaque , & tjMedia , ac Babylone . Aliqui peraticum uocant ex Media aduedum ; facilius hoc, & cruflofius, amA- 
Sdellij uires riusque . At Indicum bumidius, & gimmofum. Adulteratur amygdala nuce . hAc T Unius. Bdellijfacultatesprodit Gale- 
a Galeno. ms libro, vi. fimplicium medicamentorm , ficinquiens. Bdellium quod Scythicum nominant , quod Jani & atrius efl, & 
refinofuni magis , emollientis admodum, & efficacis uirtutis efl. At alterum , nempe Arabiam, quod dilucidius efl, magi* 
deficcat, quam emolliat. Igitur recens, & humidum efl, & contufum facile mollefcit,ad omnia, ad quot Scythicum, idoneum - 
^At quod antiquius efl, & admodum guflu amarum,& acre, & (iccum,ab eorum, quA induratamollimt , mediocritate ex- 
cidit. Vtuntur autem quidam illis, & potiffimum Arabico , g-r ad gutturis ramices ,& hernias aquofas , faliua matutina , h® 
Bdellium al ieiunaquefubigentes , utemplaflri confiflentiam accipiat , Torro. Arabicum & calculos renum in potu fumptum frangere 
tcium "era- a PP aret >tum urinas ciere, & crudorum flatuum difcurfus,pr ster ea laterum dolores , & rupturas perfanar e. hadenusdale- 
pioni palmg nu f • € Stertini inuenio Serapionem duobus capitibus Bdellij memini ffie: quorum alterum appellauit ludaicum, quod ni - 
genus. mirum efl ipfium Diofcoridis bdellium: alterum uero cuiufdam planta palma fimilisfru&um effietradidit. Hoc Tfieapoli fit - 
quentiffimum uidimus, ijsque in officinis accepimus , ubi facchari arundines e Sicilia petitas uenundantur . Ifiam cum illic 
ejf em cum Bernardo Clefio Cardinali , & Trincipe T ridentino , qui apud Cicfarem Carolum. v. inuiSiffimum Imperatorem 
_ . agebat , multarum uidendarum rerum, qu& ad medicam materiam ffietfant , fuit mihi facultas . Hoc igitur palmpgetius 
fideratio lS £ ° incolis accepi) ex Sicilia cum folijs palmeis, ac radice defertur cubitali, uel paulo arnphorilongitiidine . Vocantur h& 
planta Neapoli uulgo cefaguoni. quarum quoddam duntaxat germiculum comedunt , tenerrimum, fapidutn* 
& ori grati ffim um . Includiturhoc mille quibufdamimolucris , tanquamtotius plantA corculum. Hoc quidem tuberibus r 
& carduis, carduorumque echinati; capuibns ( carioffi , & archichiochi Itali vulgo uocant Jprsfcrunt . quandoquidem id 
fecundis menfis pro bellarijs cum pipere, & fide folenniter affiumunt , tum quod guflui is cibus admodum arrideat, tum etiam 
quod uenerem conciliet. Torro illa uulgaris Cefaglioni appellatio ( quantum conijccrepoflimus ) d Mauritanis accepta efl : 
fiquidem Serapio fic inquit. Cefilioefl cor iflius palm£;& natura eius efl , fiicut natura palmeri). Galenus infitper libro.vxV’ 
fimplicium med.de palma differens, eius medullam encepbalos appellari tradidit. Ex quo adducor, at fiufptcer, inde .Arabet 
Graea uoce corrupta ffium Cefilionisnomcnaccepiffe. Quod Gr Aci: Bdellium fimiliter Latini uocant:Mauntani,M<> 
lochil,Molochal,Mochol,aut Mochel:Itali,Bdellio:HiIpani,BedeUo. 
f Licet Saracenies arboris letlio admitti poffit,quod Saraca, unde Saraceni di£li fiunt, urbs fit in Arabia , non tamen iW 
probandavidetur lediio eArabicA arboris. Quod nonfolum Tlimus feribat bdellium in Arabianafci, & Galenus altcrut# 
bdellq genus Arabicum faciat ; fed etiam quod Oribafius libro xi. legat eVi I tvlfcj djuCiMu, bocefl: lacryma cft Ar- 
boris ArabicA. ' 
ff Hoc loco invulgatis Gr Acis codicibus fic legitur tv t>7 ^uui-Jv i>i' oia* s Iwyj hoc efl , fi verbumverbo reddamus- 
odoratum infuffitu.fmile ungui . Eadem verba ex Diofcoride referunt inter Grscos Aetius & Oribafius . CAterum in 
uerbis illud dubiam fententiamfacit , quod non facile colligi poffit, quid per d vuyi intelligat Diofcorides . nam cum h&c uoX 
homonyma fit, & plura flgnificet , cui potiffiimum rei conueniat, audior non explicauit . ut hinc vel aliquid dee ffie fuf itan- 
dum fit , uel hac uoce damnandum de nota illa bdellij optimi magis fit, qua m aliquid certi flatucnduni . Anget difficultatem > 
quodinterpretes omnes , uiri dodiffimi, uerba illa in diuerfum fenfim trahant . Alij enim probatum bdellium uolunt bent 
odoratum effie jemper, fed inccnfum, fleri ungui fimile,ut Manardus libro fuarumcpift.offauo:ali] dum incenditur, odor e ma- 
lunt ungui affmilari, ut Hermolaus, quorum tamen utrimque condiat de odorato ungue intellexiffe . His adsiipulari uidetnf 
Serapio inter Arabas, qui bdellij deferiptionem Dio floridi acceptam ferens, uerba illa interpretatur in hunc fenfum:cuw m 
cenditur, bonum spirat odorem, odori unguis odorati fimilem. Sunt porro qui bdellium fuffitit odoratum faciunt, ungui fime 
le,ut Bjiellius.qui certi ea fimplici uerborum illorum uerfione non minus ambiguum reliquit illius notA fenfum, quam in Grfi 
co reperiatur . Marcellus autemdiuerfam ab antedittis fententiamprotidit,nam itauertit illa uerba : cum incenditur odora- 
tum, & humano ungui colore fimile. Hac utique Marcelli interpretatio plura habet, quam in GrAcis codicibus legantur^ 
fortaffie ratione ab eo addita, ut nulla reliqua effit ambiguitasiquanquam in hoc aManardo redarguitur . Mihi quidem ha ftv 
nus placuit S erapionis ime rpretationifitbfcribere, ut patet in principio huius commentationis . Nunc uero quid mihi fiutie n- 
dum fit, fer e incertus fum. Videntur enim uerba illa Diofcoridis ita diflincla effie , ut duas bdellij optimi notas faciant : 
rum altera efl, ut odoratum fit, cumfiuffitur.altera, ut fit ungui fimile . Sed relinquitur dubitatio , an unguis odoratus , ^ 
humanus fit intelhgendus. Eo tamen 'inclinat animus, utputem humanum unguem intelligi, quod T Unius lib. xii .cap.iA 
bdellio differensjBafiriano ungues reddat candidos,cim inquit, Eatfriano nidor ficcus, multique candidi ungues. Ex Irisnim 1 ' 
rum 
Nomina. 
