Reilna lari- 
gna, 
Panum in la- 
rice nalcens. 
Piceae, & Ab- 
ietis luitor. 
Abietis lacty- 
ftia. 
Error quo- 
rundam . 
Abiegnae la- 
crimae uircs. 
Bellonij opi- 
mo . 
9 6' 
And. Matthioli Cornm. 
agarichum Comachif 'militibus inuenijje, fatetur ,necnonpcr Galliam equitans , id vidHJJeait quercuum caudicitus in 
b&rerc . Fnimuero ipfcin tota Hetruria, in altjsj qjidmplurlmis Italia locis , denique in multis Germania, CarnioU.Dal- 
fauolus q 
matiajf prouinajs, ubi fy Inaquer cubus, cerris, ilicibus, fuberibusque referta conspiciuntur , nonfolum nunquam vidi fed 
ne quidem audiui inhis agaricum prouenire : tametfi illis inhdrerc viderim fungos alios plurimos lignea materie concretos, 
duros, ac nigros : quibus vbique pafjhn fomites fiunt ad fiijcipisndum ignem , cum ef ilice calybe excutitur : quinctiam ifi 
ignitis ad machimdeu exonerandas uenatores frequenti fimi utuntur . .Adbtcc quamuis in Tridentinis montibus, prafer- 
titnj 3 .Ananicnfibus pr ater abietes, pinos, larices, & piceas , innumerabiles adfint quercus ; in nulla tamen agaricum, pra- 
terqudm in larice, nafeitur . Torro ex larice ctiamnumpraflantijfima illa refina manat , qua falso officinis terebinthina 
uocatur .cum terebinthina cx terebintho proueniat. Verum cum mercatores proterito iam auo terebinthinam ad nos mi- 
nimi: afferrent, ob uUf larigna eius loco uterentur tum medici, tummyropola , facili fablurn cft, ut larigna cx ufu fiet te- 
rebinthina nomen ucndicauerit . Et quod larigna terebinthine nomen & locum anteapafjim occup auerit, ut etiam hodie in 
officinis ciufdem, fi defit , uicem fuppleat, omnibus notiffimum arbitror . ^Attamen Fuchfius vir alloqui dcctiffimus , in li- 
bro , quem fecundo edidit de compofitione medicamentorum , ficribit pharmacopceos legitime terebintine v.ice abietinatn 
fupponere_j . Quainrc aperti fallitur , quod omnes ( vt frixi ) pro terebinthina larignam vfurpent . z/ltqui Galeni tem- 
pore liquida picea tercbinthing loco uendebatur, ut ipje libro tertio de compofit. medicam, per genera memorie prodidit ,f tc 
inquiens . Ex harum gener e cfl & larigna vocata , pr adiuris plani humidior : fub flantia vero fmilis liquida picea, quatit 
loco tercbinlhineinfiitoresuendunt ignorantibus eas difeernere. efl autem talis refina odore, gustu , & facultate, quam 
terebinthina acrior . Cumbae igitur , terebinthina, larigna uocata per fimilcm potentiam obtinet ,Jed tenuiori fubftan- 
tra, maior eque difeutiendi virtute pr adita efl . Hanc T ridentini,ac etiam qui ijs contermini fiunt, vernaculo fiermone Lar- 
ga appellant, deflexa d larice, a qua emanat, appellationem . Hac tamen sponte fua non defluit: fed qui ipfam colligunt, md- 
gno,& longo terebro laricis caudicem admedullam vfqueper attatem per forant, & inde manantem refinam vafculis qui- 
bufdam d piceo cortice paratis excipiunt. Splendidiorem mittunt iuuencula arbores, ficuti de thure diximus : turbidiorem 
vero annofie . Hac ad quam plurima expetitur medicamenta, & prxfertim ad vulnerum , vlcerumque auxilia paranda . 
joemrata vncia pondere, purgat per inferna . p^enes expurgat, calculos expellit, & vrinam cict,& prafertim,fi cum Be- 
nedi&a fimpfcfquidrachma deuoretur . pr afiat cS~ ad Gonorrhoeam , ubi abforbeatur , pluries cum aqua plantaginis lota , 
aut nymphea, addita fricti ijfimi fuccini drachma, ucl afpleni, & caphura momento . Delin&a in eclegmatc commodi/fime 
auxiliatur tabida, empicis,ac diuturna tuffi laborantibus . Fit ex ea oleum, & aqua,diflillatorio vafe, ac recentia vulnera 
glutinanda plurimum praflans, quin etiam ad neruorum articulorum fy dolores d frigiditate prognatos . Ceterum aqua que 
iri primis diflillat, fi fcruptdi tantum pondere ex mno albo bibatur, vbi uentricnlm pituita repletus languet, paulopofi eam 
peruomitum expellit , magno iuuamento . gadem lentigines, uaros, alphosq. ab£lergit,cnm in facie tum in quacunque alia 
corporis parte-, addito clco , quod cx uini fkcc paratur . Traflat quoque ad fmuofia vlcera infiifit, & ad vermiculofqs aures , 
addito f. diis bubuli momento, quin etiam ad fnrditatem , vnd cum oleo fuo infufa . freperitur precterca in annofis laricum 
caudicibus prope medullam ipfam pannum quoddam albicans quandoque, cubiti amplitudine, corio, ex quo chirothecet con- 
ficiuntur, adeo perfimile, vt vix alter trn ab altero difeerni pojfit . Vtuntur hoc incola, ad vulnera glutinanda , & ad flati- 
guinis fluores compefcendos . Caterum admodum inter fe fimilcs cx his, qua refinam fundunt , arbores fient picea , & 
abies, ita utficpe etiam lignarios fabros fallant . Siquidem eadem vtrique proceritas : amba iffdem funtfolijs oblongis , 
duris, ac denfisi utriufquc ramufculi produntur crucis in morem, d duorum duntaxat ramorum lateribus exeuntes: quod & 
folijs euenit . Veruntamcn hoc tantum difcnmmis inter fe habent, quod picea folia colore fint abiegnis longe nigriora, quin 
1 » 
lO 
/ I ' r/twi Ll frCJ fslL Llb nilMlKJ bj/i. Lt-UJlUi j GlUVUL tAlllVJl 
enim renas rcbiiores,minusq, nodofas . . Amba conos ferunt sfitama longitudine, nucamentis quarnplnrim.is inuicem fub- 
intrantibus compabios,in quibus j em en efifubalbum nulla intus medulla . Ticea fert refinam inter corticem , efrhgntim 
gumrmmodo concretam , licet nonnunquam ex e.a defluat liquida , larigna fimilis . ^Abics ucrb inter corticem & corticem 
prafiantiffimum liquor em illum concludit, quem vulgo eagrimo , quafi abietis lacryinam,appcllant:dc quo veteres nihd 
(quod equidem fetam) f>o feritatis memoria prodidere. Nifi quifpicm dix crit:pcr abietis lacrymam intellexifie Galenum lib • 5^ 
sss.de compjned.p genera paulo ante citato, piceam illa liquidam refinam, quam pro terebinthina infiitores uendebant. Cn- 
ius rei illud indicium effe vadetur , quod [exibat ipfe,hanc &gnjiu,& odore terebinthina ejfe perfimile, quodm abiegna Id' 
cryma maxime notatur :<gr quod infuperfit quaclantenus terebinthina acrior. nanque huiujcemodi qualitates in liquidapiceg 
refina minime reperiuntur . Ouo ft,vt fuijdcandum putauerim , in his Caleni verbis librariorum fortaffc culpa mendum 
aliquod fhoejfe, licet conflet antiquos fcriptor es in arbonimrefinas ferentium hifloria in quam plurimis inter fe differre, & 
alteram fr pe pro altera (vtjupra diximus) fitbflituere . ^ Auxit mihi fufbicioncm hanc Calenus : quippe qui fcripferit deinde 
eodem hbro in Euphorbij medicamento, inter refinas egteris odoratiores haberi terebinthinam , & abievnam, baneque id* 
calidiorem effe. Falluntur autem. qui putant abiegnam lacrymam, clariffmam effe larignam: quandoquidem illa inter abie- 
tis cortices vomice modo coaceruatur , & fello corio (vt in abfcejfibus fanie vexatisficrifolet ) elicitur : boavero manate 
lancis caudice ad medullam vfque perforato, vt ego experientia dotilus facili attefian poff um. 'Narn,ut rem omnem hac in " 
hifloria exaffius expior atam Imber ern,& a larice larignam,& ab abiete abiegnam per memet elicere libuit. Swntqui hife 
illam admijceant,vt hac impoft ura magis lucrentur , eo quod omnes abiegnam pluri faciunt, quam larignam. Nec defient qtti 
percolatam larignam ad vltimam claritatem redaHampro abiegna venditent, cum ranffimi r operiantur myropole, qf& 
reblius alteram ab altera dignofeant. Sed fraus cognofci poteLl, quod abietis lacryma fubflantia minus confifiat, odore pff' 
fiantifjmo fragret , &gufmi larigna fit amarior , ad anmm% affer uata quadantenus fiauefiat . Eavulneribus recentibus 
maxmtm a fert pr e fidium, quod non fohm glutinet, fed & mundet, & farcotica habeatur . Tota renum calculos cifdt > 
arthriticos dolores mulcet , coxendictmqHe cruciatus lenit . Capitis vulnera mirifice fanat, adeo ut baefola nonnulli utan- 
tur . .Additur & in antidotis balfami uice. .Affirmat pucllms abieti croceum fioreminnafci:ueruminTridentivis monti- 
bus, ubi undique ea montes fy lue fiunt , ^ tbies omnis efl & floribus, & fiuttibus infcsatnda ■-> . Sed ut ad piceam nofira re- 
deat oratio,non fiatis compertum habeo, quam arborem pro TiceaintelligatTctrusBellonius:quanquam cx imagine, quarti 
exhibuit, atque etiam ex notis, quas fuc picee afignauit, aliquod pinafiri genus imelligere ifidetur Ceterum arbor, quam 
idem 
