i o i Andr. Matthioli Comm. i 
qituntur, vfquedumantediftas natitfte fuse notas exuerint, mox , vtdidhim eft reponuntur . Aridas 
vniusdieifpatiodecoxiiTc fatis eft. Vftat odoratis malagmatibus, & acopis , & vnguentorum colora- 
tionibus magnopere utiles funt. E reiina perinde atque thure, fuligo excipitur, ad circumlitiones id o- 
nea.-quibus palpebras fucat, & colorem mentiuntur, prodeft glabris genis, collacrymationibus,erofis' 
que oculorum angulis. Ex ea fit atramentum icriptorium. 
T erebinthus folio eR fraxini , craffrore , pinguior eque . Ligni materies lentifco frmilis quemadmodum & cortex . Ffr' 
dices valida, alte defendentes. Flos olea frmilis, fed rufefeens, c quo fr udius rubens racematim prodit , vitarum mo- 
do, Iuniperi baccarum magnitudine, r e fwofus, durusejue, Cornicula edit rubentia, caprinorum fimilitudine , in quibus culice s 
quidam concluduntur, vna cum liquore quodam , ut in lentifco . l{cfrna e manat, ut e reliquis plantis ipfam fundentibus - 
toTaTko- Terenbintborum( vt Theophrafrus memoria prodidit lib. 1 1 1 .cap.xv.de hifioria plantarumjalia mafcula,alia famina.Mf 
phiafto. fculafrerilis efr, ob idque fexui maris adoptatur . F aerrimarum alia fru&um protinus rufum promit , magnitudine lentis qd 
concoqui ne quit: aliauiridem editum, rufum pofirnodum tingit, & cumvnamaturefcentern , nigrum nouiffrme facit , ma- 
gnitudine faba, refrnofkm , & fulpburofum . Circa Idam , & Macedoniam breuis fruticofa , conto rtaque nafeitur : at apud 
Damafcum Syrip magna, copiofa, decoraque: montem enim inibi tercbinthisrefertum , ut rid aliud habeat , referunt. Mate- 
ries ei lenta , radices ualida m profundo , atque in totum incorrupta hac arbos habetur. Flos olea, verum colore rufo. Folia 
circa unum pediculum, pleraque ffccie laurinorum, corimgatim. quemadmodum, forbo, quodque parte poflrema acuminet , 
impar exit, verum minus angulata, quam forbo, ambituque laurino frmiliora , & pinguia cum uniuerfo fruihi. Fert efr ad 
nucis fimilitudinem quadam coneam , vtvlmus : quibus befiiohe tanquam culices innafeuntur . Fitin bis refrnofum quid, 
lentumquc: fed refrna tamen non hinc legitur ,fed a ligno. Frudi us reflua copiam non mittit, fed manibus tantum adbaret: j0 
etfrnon lauetur , postquam colkdlus edi, inter fe cobarefcit: cum vero lauatur, candidus probeque non maturus fuperna- 
tat, niger fubfrdit. idem refert deinde libro, nn. capite, v. hifioria plantarim , Indicam etiamnura Terebinthum haberi : 
cui folia , & rami , & reliqua omnia terebintho frmiiia : fructus autem diuerfus , frmilis enim amigdalis. Nam efr in Ba- 
dlris terebinthum hanc effe , ferreque nuces amygdalarum magnitudine: quoniam non magnas, fed vi fu (irrides , efr fuauita- 
te amygdalis praHantiores : &ideo loci illius incolas his potius uti. hac Theophrafrus. Quibus facile adducor ad crcdcn- 
dum indicam T hcophrafti T erebinthim, nil aliud defrgnare quam nefrratem Tifraceam . ifl enim hac tota facie Terebin- 
tho frmilis, & nuces profert Mmygdalis fuauiores. Terebinthum vidi ego primum in colle vulgo cognomine Cafrel Trcnto, 
nonproad a ctuitatc Tridenti prope . Athefrm , a T hcophrafti hifioria haud quaquam diffimilem , faffia huius videndi mihi 
copia d clari ff imo Medico luito .Alexandrino Tridcntino: reperique ipfam deinde in alv/s compluribus Hctruria locis,videli- 
Reflna tere- cetm follapfts Romanorum adificijs , ac ruderibus : fed frequentem admodum ‘mlapidia collibus prope Tricinum cafrrum; 1)0 
binthina. .Adriatko frnu non longe d T ergefro. .Ab hac J ape, dum illae iter haberem, &fruffns, efr folliculos caprarum comibus non 
ab frmles, quibit fdam intus befliolis culicis figuram pra fc ferentibus , & refrnam decerpfi : qua etfi omnium praflantiffim & 
fit; non tamen diu eft , quod V enetias defertur ex Cypro. .Antea cohi ani afferebant, vel quod effet aductlu aptior, uel quod 
impofroribus ad adulterationem aditus hoc modo facilior fieret. V erum [liquida ut per fe ex arbore manat , icem frequens fa- 
£la eft. Caterum quia terebinthina ianditi in Italiam non aduehebatnr(iit fupra in laricis mentione diximus) larigna non fflO 
db terebinthina locum frbi vendicauerat,fcd etiam cognomentum. .At cum eodem loco d nobis dc pinea, picea, larigna, abic- 
gnaque refrna, & earum d quibus colliguntur arboribus, abunde feriptum fit, opera pretium quidem non eft , vt hic iterum 
earepetamus. Scire tamen conuenit; rarijfmas effe abietes irimontibus Tridentinis, qua pr ater fluentem lactymamari- 
dam fundant refrnam: fed fi quadam inueniuntur, hac cflfvtT Unius inquit) arboris morbis. Cuimreimanifeflumargu- , 0 
probata 1 .” 10 re c fl> 1 U( f d omnis al >ies, W refrnam fundit , tabida fiG putris , & cariofa. Brafauolus de r e finis differens, Tlinitirn 4 
'mearum hifioria d Diofcoride difrentire autumat ,quod fcilicctTlinius libro xxmi. capitcvi. tradiderit fumm as rcftn& 
sfecics duas, frccarn & liquidamfrccam in pinu. & picea fieri: liquidam e terebintho, larice, lentifco, cuprefo. Diofcorides 
vero ex pinu ,& picea, efr liquidam prater frccarn haberi feriptum reliquerit. Quos tamen melius eratfrc conciliaffe,quod 
quanuts afferat Tlinius ,ficcas refrnas c pinu , & picea colligi; non propterea obfiat , quominus ferantpariter buiufcemodi 
arbores & liquidus, efr ficcas refrnas. Quandoquidem in Tridentino traftupluribus vari/sque locis, e pinu, piceae ne anteit 
longo tempore cafis Jolisjue ardore afluantibus liquidas refrnas exudare competimus larigna non abfrmiles. Ouodetiarti 
fape euenitin afferibus ex hifcc arboribus paratis, & in tignis, vel trabibus, qua adificijs coaptantur . Verum enmiiero mn- 
lim dicere Tlinium crrajfe, quod liquidarum generi lentifcmam adfrribat , qua eflnofrra mafliche , cateris profetto durior • 
Colophonis ‘ Ad bfrefeire etiam conuenit, quod qua in officinis Colophonia, HiFpanica, Gracaquc dicitur, illius .fyecies esi , quam coque- jo 
coniid. re Dio fcorides edocuit. Conflat hac coloribus diuerfrs, ut pote cryftallina , hyacinthina , fatumoque colore , pro refrmaruin 
ex quibus conficitur, varietate, quippe ( ut Diofcorides ait) aha candida efr , alia olei , alia mellis colore, qualis efr larigna . 
Qua vero d Colophone Ionia urbe frbi cognomentum ccmparanit, eft (vt refert Tlinius libro xn 1 1 xap. xx.) prater Pate- 
ras fulua: neque alia de caufa vocatur efr Hifpanica , efr Graea , mfr quod cx ijfdcm etiam regionibus aduebatur . Mttar/icn 
animaduertendu efr aliam ab hac , qua neque fritta , neque cxcotia efr , haberi Colophonium . fiquidem frribit Diofcoridei 
quod pinea, piceaque liquida , ac pinguis refrna ex Colophone afferebatur: ob idque Colophonia per excellentia notaba- 
tur. Quod item tefratur Galenus libro vn.de compof.med. per genera, aminquit .Quoniam vero piceam refrnam &ff>- 
£tam,& colophomam appellare confueuerunt,fclendura uenit, aliam quandam effe colopboniam Chia mafticha perfmikrtt, 
molliens aliquid habens, quemadmodum illa, efr thus. £t libro u.eiufdcm. Eft, inquit, inter liquidas etiam colophonia thu- 
ris redolens, qua nonnullis fola vocatur colophonia , odoratu fuauitatcm quandam referens, ut abietina , efr calore fient iU a 6 ° 
mediocrip r adita, nafeitur admodum modica, atque ob idprctiofa efr. Torro fi quispiam dicer ct, non cognouiffe Tlinium, ne- 
que CDiofcorldem , liquidam abiegnam , quam aliqui lacrymarn , nonnulli vero abietis oleum nuncupant , ctrnne tantilli 
quidem d veritate defcifcereputauerim:fiquidem hi dc liquida abiegna ( quod legerim ) nihil memoria prodiderunt . Tere- 
binthina refrna auxiliatur laterum doloribus , fanat cum labiorum , tum faciei rimas . Scabiem & impetiginem delet illitto 
v Icera expurgat, & vulnera recentia glutinat. Splenem attenuat- fape deuorata, valet ad articulorum dolores , nempe ^ 
Terebinthi m podagram, chiragram, & ifchiadicos affettus.vbi frequenter fumatur uncia pondere, addito chamxpitis, autfaluia aut froc- 
resexGal. chadispuluere. Terebinthi, & refluarum meminit Galenus libro vn i. defmplicium medicamentorum facultate , ^ 
ita feriptum reliquit. Terebinthi tum cortex , tum folia, tumfruUus adftritforhm quiddam obtinent: fed fr fecurJo or- 
dine excalfaciunt. Itaquequod etiam deftccent . manifefium eft : recentes quidem ctiamnum , humidique modice; ficciue- 
ro , ordine fecundo. Caterum fruRus aridus propinquus efr etiam tertio ordini deftccantium . efr enim adeo calidu s ’, ut ma- 
dentibus protinus eius caliditas percipiatur . Itaque etiam urinam prono eat , & lienibus prodeft . Taulo fup critis de rcfrnfr 
diffey 
