104 And. Matthioli Comm. 
rufa, refinofa .Talis Brutia,c5“ Lycia picis, fefin^quefimul naturam habentes. Calfadoriam uim ha 
ber; dura emollit, pus mouet,tuberculapanofque diicutit,vulcera replet i vulnerarijs medicamini' 
bus commode permifeetur . 
ZOPISSA. CAP. LXXXII. 
Z OpifTam aliqui aiunt derafam nauibus refinam cum cera, quam alij apochvma appellant. Ea 
diflfipandi naturam habet : quoniam marino fale macerata fit . Alij pineam refinam hoc no- 
mine vocaucrunt. 
, - 10 
T Vlmctfi de pluribus vicis generibus,de oleo , earum que fuligine diuerfis , ac proprifs capitibus differat Diofcorides » 
cum tamen horum omnium hiUoria notior fit, quam vt d nobis explicari debeat, openepretium non efl, ut de his plu ' 
ribus agamus. Sed quoniam for taffe nonnullos delegabit audire, quonam modo pix ipfa conficiatur, vt illis & mihi fu fatis- 
fa6lum,bic rem paucis aperiam, omniaque de ea referam, quA T ridentino trablu in Flemarum montibus coram clare per- 
dxrauo ialC " ^ exi ’ SiCer S° P lccm ,qu£ pa/Jim naualis dicitur, eo quodpicandisnauigijs fit aptiffima, artifices conficiunt . Veteres pinos, 
qua prorfus teda confefta fvntfvn particulas Jecuribus concidunt , ut ex aliarum arborum truncis ad carbonis opus feri 
folet . Deinde vero area ex creta pauitur in medio paululum elata, extremitatibus Aqualiter dependentibus, vt liquor c V 
da refudansin canalem totam aream ambientem facilius defluere poffit . Itaque concifam tedam in area llruis congerie 
cant,velut in carbonis artificio : mox hac primum abietum,piceanmquefrondofis ramis vndique tetta circundataque, tum 
demum terra fepta, lutoque obflrucfa, ne quouis modo fumo ac flammis pateat exitus , per foramen in cacumine paratui n > 
ignem [accendunt eadem, quoque ratione , qua & carbones coquuntur . Quare cum defit locus, per quem flamma erumpe- 
s e p ofJit,fentiatque ob id congcfia moles maximum ignis ardorem,pix liquitur , & per are A pauimentum confluens in canU’ 
lem circumpofttam dcfluit,quiper alios canales inibi artificiosd paratos picem fluentem cornuat in ferobes ligneis afferibus 
circundatas,ne terra defluxam picem combibat : v ndepoftea <gr dolia, & cadi , & vtres implentur . Operis perfe&i fignV 
fi rogus decumbat, fubfidatque,& liquor defluere definat . Sic enim picem fieri vidimus a fyluicolis eam parantibus , qtfi 
quodammodo fecuti videntur Theophraftum lib.ix.cap. xn.de hiftoria plantarum , vbi eadem fere ratione Macedones p' 1 
cem urere latius tradidit . V;x liquida calefa&a vnd cnmThurc & Mafliche , derafo occipitio adhibita prolapfam colu- 
mellam reflituit . Vicis facultatem memoria prodidit Galenus lib.vi x.fhnplicium medicamentorum, ftc inquiens. vixflt - 
Ticis faculta ca quidem deficcat, & ex cal facit fecundo a mediocribus , flue fymmetris exceffu : ac plus deflccarc potefl , quam cx calffl- 
tes e* Gale- cere , uumidavero contra, plus videlicet calfacit , quam deficcat . habetque nonnullam partium tenuitatem , qua& aflb- f 
maticos,& purulentos adiuuat. fatis efl autem cyathi linxi f e menfuram melli mistx . Sed & abflergendi quandamuim hfi 
bent, atque concoquendi , digerendique : ueluti & ingttftu fubamarum qui obtinent , & acre.Sic leprofos vngues eximunt 
mu! a cum cera , licbenasque detergunt: concoquunt item duros, & crudos .tumores omnes cataplafmatisinditA. 
ea omnia humida ualentior efl ; arida vero pix tametfi ad hac quidem deterior esl,glutinandis tamen vulneribus magis con 
gruit . Sx his itaque clarum efl , humidApici calidam humiditatem affatim effeadmiflam . Meminit item Galenus picis fit 
ruligirui vi- Aginis lib.vu.eor undem fmpl.ubiita dc 'omni fuligine feriptum reliquit. Fuligo omnis exiccatoria efl, ac proinde terre- 
re ex Gak- Siris efieffentiA, habens quafdatn etixmigms ,qui materiam combuffit, reliquias : fed id puflllum cfl.Vorro tota eius nfitut* 
110 • terrenaeft, tenummp artium . Sed qua spectarim in ea differentia funt, ea pro ufla materia citeniunt: ex acrior e, & ca- 
lidiore , tali etiam proueniente fuligine : ex dulciore ftmili quoque & hinc fuligine proueniente . Vrimitm enim thuris fiffi 
ginevtuntur, in ocularias medicinas mifla , eas uidc licet , qua ad oculos etiamnum phlegmone tentatos excommodantur qO 
atque etiamnum fluxione uexantur , grv ulcera habent : nam gT illa expurgat carne implet. .Ad bac ufurpant quoque 
f eam ad facultates , quas vocant calliblepharas . Vraterca terebinthina , myrrhaque fuligo molestia caret , non alitet 
quam thuris : fedfly racis his quodam modo ualentior efl.-magis etiam in picis liquidA,qua etiam magis cedri . Vorrb acriori- 
, . bus utuntur ad uitia palpebrarum uocataptila,& erofos oculorum angulos , humidofque citra pblcgmonem.Mt mollioribus 
tsomina. mitioribufque tum adime, tum ad ca,adqu£ competere paulo Juperius diximus thuris fuliginem . Uha GrAcis dici- 
tur . Latinis, Vix liquida: sstrabibus , Ferf,Cejl, Zefi, aut kjr : Italis ,Vece liquida : Germanis pix omnis,Eech : ficut ct 
Hispanis, Vex negra : Gallis, Voix fbnduc , liquida tantum.XVix* GrAci vocatur Latine , Vix fica ; 
Italicd ,Vece fecca : Gallis, Voixfeche: Quod GrAci •*. a 'ocuoy, Latini Vicinum oleum dicunt ; ^Arabes kefbenSeu kaspe ; 
Hispani, .A7 y ci depeg. 
Hoc loco non ^ 'dLn<fid efl, odor at a , ut communis le&io habet, fed l&Hs, hoc cfl,vifcofa legitur in Oribafij , S° 
codice manuferipto libro , x i x . fimplicium. Harum Icftionum quA fit melior in probatione picis ficcA , aliorum fit 
'mdicium , 
AWtfATOf. BITVMEN. CAP. L XXXI II. 
B itumen Iudaicum ceteris anteponitur . Cuius probatio eft, ut purpuramodo fplendcat, fitq; 
ponderoium,ac validum odorem vibret, nigrum autem & fordidum, vitiofum eft. Adultera 
a Non habet r . ur P^e.Gignitur in Phoenice, Babylone, Zacyntho, & Svdone, ] Liquidum inuenitur in Agragan- 
Orib. tino Siciliar, fontibus innatans;quo vtunturad lucernarum lumina, olei vice. Hallucinantur ", qui id 
Sicilicum oleum nominantinanque liquidi bituminis genus efle conflat . 
TUvdaeaws. P I S S A S P H A LT V M CAP. LXXXIIII 
N Afcitur in Apolloniatarum agro circa Epidauru m, quae piffafphaltos appellatur. Ea Ceraunijs 
montibus deuoluta impetu fluminis rapitur, aeftuque in litus expuitur, illic coadain glebas 
miftam bitumini picem redolet. 
a Ifta omnia 
defunt i meo 
& Dragoma 
ni . 
NAPHTHA. CAP. .LXXXV. 
N Aphtham uocant Babyloni j bituminis colamen,colore candidum jinuenituretiam nigrum- 
Vis cis ignium rapax, ita ut ex fpatio protinus in eam tranitliant . Ad fuftufiones oculoruim# 
albugini 
