1 3 i And. Matthioii Comra. 
fe habet. Siquidem lentus, & lori modo flexilis habetur. Ideoque V Imus, dicebat Tkcophraflus lib. in.cap.xiiiudcplan 
tarum hiflorL)duobus dminquitur generibus:cuius altera montana, quam Gryci CiAntria* vocant: altera cOmpeflris,ulmm, 
proprie vocata: fruticoflor hac, Hiavero auttior,foliumbidiuiduum,leuiter circimfcrratum,oblongm quampyrofcabmm, 
non laue. Trsflat hac arbor & amplitudine, & celfitudine ,non crebra cir caldam, fled rara , irriguis amica:materies fia- 
ua, robitfla,neruofa, deformis ,ut qua tota corflt. “Utuntur ea ad fores lautiores: uiridis facile caditur, flcca difficile . Ste- 
rilis denique putatur: fedgummi in petiolis gignit, & animalia quadam culicea: cachryes peculiares gerit , autumno mul- 
tas, minutas, nigras: c at eris yero temporibus quid fer at, minus ammaduerfum eH.hadenus Theopbraftus . Tlinius vero 
quatuor vlmi genera flatuit lib.xvi. cap. xvu. his verbis, fnter has , atque frugiferas, materie uitiumque amicitia accipi- 
tur vlmus. Graci duo eius genera nouere, montofam,qua fit amplior.campeHrem, qua frutico fa . Italia attineas vocat, ex 
celftffimas ) & ex ijs flccanas illis prafert , qua nonfunt rigua . alterum genus Gallicas . tertium noflratcs , denfiore folio ,& to 
ab eodem pediculo numeroftore . qudrtumfylueHre . Jttinea non ferunt [amaram, ita vocatur vlmi femen , omnes que d 
Theoph. & ra 4 i C um plantis proueniunt,reliqua tiero femine . hac Tlinius. Qui tamen una cum Theophraflo errajfe deprehenditur , 
Plini) cLTor, j hic !ilmim cuiujuis generis Herilem ejfl fcripflrit .: ille autem 'quod attineam fle Italis appellatam , femen nullum ferre 
prodiderit. Quandoquidem Theophraflo prater id, quod experientia nobis compertum efl, repugnat Tlinij authoritas:quip~ 
pe qui ulmos omnes prater attiqeam femine prouenir e feribit. Tlinio deinde, qui attineam femen ferre negat, refragatur Co- 
lumella lib.v.cap.v i.cum inquit. “Ulmorum duo effle genera conuenit,Gallicum,& uernaculum:ilhid attinia,hocnoflras di- 
citur. Attiniam ulmum Tremellius Scrofa non ferre flamaramflquodeH femen eius arboris) falso efl opinatus. Nam rariorem 
fine dubio creat, & idcirco plerisque & flerilis uidetur fleminibus inter frondem , quam prima germinatione edit, latentibus. 
Itaque nemo iam ferit ex flamarafed exflobolibus.Efl autem ulmus longi latior, & procerior ,quam noflr as, frondem j, iucu- 
tarpini con- diorem bubus prabet. Fimo folijs fere adflmilis planta efl, quam Itali pafflm carpikvm vocant, omnibus notiffima. 
fideratio . creflcithac in fy lius inter quercus, & caterasfylueflresarborcs,foh)s( ut diximus ) Fimo proximis, fled tenuioribus. Caudice 
ajflurgit procero, cortice flibalbicantc , modice flcabro . Ramos fundit copiofos ,robuflos , in latitudinem fefle diffundentes, 
folioflos umbratilesque . F.x hisper aflatempetioliquidampendent , in quibus triquetra quadam folia , fubpallida, & crafla, 
folliculari specie, circumquaque racematim dependent, quorum medius apex cateros longitudine fuper at . & inter bos par- 
ua quadam capitula exeunt, ciceris magnitudinejn quibus femen concluditur . Radicibus nititur firmis, craffisquc. Lignima 
teries alba, fllida,tcnax que, c ! qua iuga boum villici in ftaliaparant. Cpterum an hac Carpinus fit legitima , de qua T heo- 
phraflus,& Tlinius fcripfere nonparum mihi dubitandum relinquitur : Siquidem utrique ifvyi*. , quam Tlinius Carpinum 
interpratatur, .Aceris genus efl, a qua ( ni fallor ) noflr a Carpinus omnibus fere diffidet notis: fi tamen arbor , quam pafflm 
^Acerem appellant, legitima fuerit Acer, de quaijdem flcripj 'erunt authores.cum enim illorum neuter icerem (quod uide- 
rim legerimque )defcripflerit,quemadmodum nec Carpini, non habeo fime quid de eorum cicere affirmare queam . Traterea 3 ° 
Theophraflo Carpino materiaefl flaua,crifpaque, cortex ueropaulo fcabrior,qudm Tilia, craffus,& fliffior quam Tice<e,& 
flexui contumacior. Atqui noflr a Carpinus alba conflat materie, minime crifpa, cortice T ilia haud fcabriore,Ticea tenuiore, 
& qui detrattus fiicild infleti at ur. Corticis tamen colore non differunt, cum in utroque cinereus habeatur, aut fubalbicans , 
Adh&c Theophraflo Carpinus rara inuentu efl, & riguis trattibus gaudet . Noflr a uero contra fyluisfere omnibus , monti- 
busque communis , cjr numerofa habetur, & raro humeltis reperitur locis. Ferum in hoc tantum conuenire videntur, quod, 
i noflrate quoque lugap arentur. Atque ita tot alijs repugnantibus notis, affirmauerim ego nunquam, noflratem, & Theo- 
phrafli Carpinum, eandem e fle arborem, ni fi comparcat aliquis, qui hac mihi dubia difloluat. e Dixi fententiam meam. Fflo 
quoque aliorum indicium . Sedhaflenus de Carpino , ulmi autem facultatesha flunt . Folia, & cortex, & rami uimba- 
Vlmi «Cfl £ a y mJ; jpijf an( p ]} & yulnera contrahendi . Corticis utique interior tilia lepras fedat, &foliaex aceto illita. Corticis dena- _ 
tcscx ri] pondus potum in hemina aqua frigide aluum purgat : pituitasque ,& aquas priuatim trahit. Imponitur & colle Bioni- ^ 
buslaCryma :& vulneribus , ambufiisque decoBo fouereprcdefi . Humor in folliculis arboris huius nafcens cuti nitorem 
inducit , faciemque gratioremprpflat . Cauliculi foliorum primi uino dccoBi tumores fanant , extrahuntque perfiflulas. 
idem proflante tilia cortices . cJMulti corticem commanducatum vulneribus utilijflmum putant . Folia trita, aqua affer- 
fa,o edum tumori . Humor quoque c medulla caflratx arboris effluens , capillum reddit capiti illitus , defluentesque conti- 
net . 'H&c Tlinij verba de vlmi facultatibus lib. x x 1 1 1 1 . cap. v 1 1 1 . Caterum humor in folliculis vlmi contentus ( v t ego 
experientia compertum habeo ) medetur puerorum enterocelis ,fifp lenia flue linteola in co maiefaVta fape inguini partis 
rupta fuper imponantur , atque mbifubf emor ali , quod Italis vulgo brachicre appellatur , fubligentur , & confringantur . 
idem liquor vitreo uafe exceptus fepelitur in terra , aut fimo , uigintiquinque diebus , ore diligenter obturato , & colloca- 
to uafls fundo, fuper falis communis Hrato . Fit enim hoc tempore ut fex fubfldat , & liquor clarifflmus fupernatet . Is jo 
ad vulnera recentia conglutinanda adeo efficax efl , ut diElu mirum fit , quam belle celeriter que id prxftet , fi cum fplenijs; 
aut confraBis linteolis applicetur . Quin & conicis radicum dccoclum articulorum duritias emollit, & ncruorum conuul- 
fioncs refoluit ,fiin fotus , uel balnei modum adhibeatur : item tumores difeutit , quos iugi attritus in collo boum excitauit. 
Interiores F Imi radices fi diu decoquantur , & iuri fuper natans pinguedo colligatur , illinatur que ea jccpe , locus glaber, d 
quo pili defluxerunt , breui repullulabunt. Fiufdem cortex contufus,& muria ufque adeofubaBus , ut malagmatifl~ 
vhlis fit: illitus, podagricos dolores mulcet. F oliaF Imi qtiA ad orientem fpettant , imp ari numero decerpta ,& cum pi- 
peris granis totidem contrita , & ex uino Cretico pota a ieiunis purulentas tuffies mirifice iuuant , ut OMarcellus efl author. 
Flmimernimt Galenus lib. v 1 1 l.fmp.medicam.flcinquiens . Fimi folijs quandoque recensvulnus glutinauimus , con- 
fidentes adflringentem pariter & abflergentem ineffie illis facultatem . Cortex amplius etiam fubamarus efl , & adfiri flo- 
rius : itaque cum aceto & lepram fanat . Torro uiridis etiamnum ac recens , fi vulneribus uinculi ‘uicc circumligetur , ea (,o 
Vlmi uirej glutinarepotcfl. Radices eandem uim obtinent: nam & decoflo earum quidam perfundunt fracturas, qm topho, flue cal- 
cx Gal. Io indubio opus habent . Huius arboris nomen Gmcum efl IdtxU : Latinum F Imus; Arabicum, Didar , Dirdar,feu Lu%ach: 
Italicum, Olmo : Germanicum, T Imcn, Rufiholtg, Lindbaft, Tflenholf ^ Hiffanicum, ulmo: Gallicum , Orme: Eoemicum * 
Nomina . Gilm. At Carpinus Grxcus (vyU uocatur: Italis Carpino. 
SctwrmZ t/W LIGNORVM MARCOR. CAP. XCVI. 
E X caudicibusdignisquc veteribus caries congerit. quae farinae mudo illita vlccra purgat, & ad ci- 
catricem perducit:ferpentia cohiber,Q cum pariando < 5 c uino fuba&a , linteisq; impolita illinat. 
N On faneprorfus negligenda efllignorum ueterum, & contabefaflorum caries , cum tanta facultate polleat, ut ulcera 
expurget, folidetque,& eadem ferp entia fiftat. Quod eo proflat efficacius, fi ex lignis arborum colligatur. qua tum ad 
firin- 
