2® 
>. Ahdr.Matthiali Comm, 
re folliculus fit,fed follicularem quondam referat fpeciem, & vtpYtfyrie Diofcorides inquit Suhaxdl » s >_ c racis enim fcriptd' 
rtbustofo t longam, vel oblongam filiquam in plantis defignat Suada, & ‘Tbauorino tcftibus,ut faba folliculi funi , & Tere- 
Binihi Cornicula, non autem rotundum fruBum 'verticilli faciem referentem . Quod verd 'Paliuri fruclum fniefoUtculu ob 
longum ftt,id quidem manifrfib tcflatur idem T heophraRus hb.g.cap. i i.de Tlant. bifl.de esicere faibens . ibi enim ,A.ce- 
rgm fruClum ferr e ait oblongum , T aliuro frnilem . Obfiat pr Ater ea ne tertium hoc 1\ bamni genus Taliurum cjje pofptfip 
ftm quoque femen, q md noniihtftvjed m duro, ac rotundo, concluditur (jficulo , iniffius verticilli centro latcfccnte, fun- 
gofa quadam pulpa exterius okduBo,triplici intus canitote diuifo,ubi femen ipfum Je continet, ac latitat , lentis inflarcom- 
preffum,rufa ac laui cuticula conteBim , alba dulcique intus medulla , non autem fuliginofum , & pingue, ut de "Paliuri fe- 
mine feribit Diofcorides. Qua omnia maximo funt argumento, falliproculdubio , qui putant boc tertium l\bamm genus Dio- 
fcqridi adulterinum effe,& plantam, quam nos tertium Bfiamnum effe non dubitamus Taliurum effe contendunt . Cate- i < 
RAcllij error. rum BjteUium deceptum efic crediderim, quippe qui Ifbamnigenus eam effe flirpcm arbitretur, qua nos -vulgari fermone fpi 
no merlo, Longobardi V cnetique fj>in ceruim,Foroiulienfes uero Spinguergo appeUant.Hac enim folijs cfi latis,pyriquadan 
tenus modo : fruBu ligustri effigie , baccarum inflar , cuius fuco utuntur pictores, ubi colore viridi inficere fit Opus . Qua 
Spina: infe- rnobrem hanc plantam nobis s pinam inp ectoriam appellare libuit . fit i baccarum huiufce arboris jucco 
j£uwuir- US fquor alitum exohtens.qui diu a.Jferuaripotefl,bcc modo:Sumito fiucci baccarum probi rnaturarumful nanque fit circa ca- 
1 es - lendas Octobris ) libras duas( Atqui antequam fucctmprelo extrahas, baccas fiemicontufa-s quaternis diebus in fici di uitrea 
to macerari per fefie in calido l oco permittito ) quibui addito fiaccbari optimi fefquilibram,uel mellis cleBi probe despumati 
tantundetn. Deinde lento igne decoquito ad Iulapif uel firupi spiffitudinem . demum linteolo rariore colato , additoque 
pu literis cinnamomi feletiiffimi,Gingiberis,cuiufque drach.quatuor t CaryopbiUonm drach.duas, & mundo uafie afferunto . 
Datur potandum vncia quantitate , & ufque ad drach. decem. Educit enim facile pituitam, & craffos, ac lentos bumo- 
res. Ideo podagricis belle confert . AberraJJe pr ater ea \utllius deprehenditur , quod Tbeopbrafliteslmonio ea de Pfram 
Monachoru ni fructu tradiderit, qua fatim T bophraFlus abf iluta rhamni biforia de paliuro differuit . Sed in errore longe maiore uer 
® r j- or • . . ifititur Monachi, qui m tJMefiucm commentarios cdidere,cum Rfhamnum exiRimauerint rubum quendam, qui humi repes 
res “gJ. 1 " incultlsc l uc proucmenssno ra candeo potius, quam nigro colore profert. Rhamni meminit Galenus li. v i u.f impliciam medi- 
camentorum, fic inquicns.phamnus dcfccat , & digerit exceffu fecundo, refrigerat in primo completo, aut fecundo incipien- 
Nomina . te. proinde herpetes fanat,& eryftpelata non magnopere calida. Caterum ad bac teneris vtendum efl folijs. Huicplanta 
nomen Gracum : Latinum, Rjjamnus : Mauritanum,Nauftg, fiueNaufegi: Italicum, Rhamno, & Marruca: Hi- 
Bolui™’ Scambr0nes ' S fr na autem In frfr°ria Italis dicitur fpino merlo , fpin gerbino : Germanis Creutgbecr : Boentis 
halimvs. CAP. CIII . 3 ° 
. , , Alim u sfrutexcxrepim en tisid o neus,fittiiirsrhamn o ,fi ne fpinis,fo]ijsolejE5fedlatioribus. Na- 
Lr®"! “,^ZS5 US £ &mari T' s • Folia decoquuntur ciborum gratia-Radix conuuHa,rupta tor 
eminent ib. ina q uc nimgar,drachm^ pondere in aqua mulla potarcademla&is v6ertatem facit. 
E StprofcBo & Halamus planta, cuius uaria fiunt inter avii ores fent entia. lij enim ( ut T Imius auBor efl lib.& cap. 
xxxi.) mimum fruticem effe dicunt , Diofcoridem fecuti.Alij maritimum olusjalfo fapore . Tertium qkoque venus 
addidit Crateiias fnb hedera tantum najci, longioribus folijs, hirfutioribusque,odorc cupreffi . Qiia autem a Difcoride hoc 
loco defcrwitur,etft alicubi fortaffis prouemat m Italiaitamen qui illam mihi ofienderet, adhuc reperi neminem . Verum, fi 
pellio credimur, frequens m Gallia nafeitur in fepibus . So Imus plurimam in Creta nafcitradit,mirabili,f credamus , effe 4° 
ctu,quod ea tantum admorfa fames arceatur . vndc f nomen adinueniffet,eaproculdubio fine ajpimionc feribenda efict . 
Halimus Maurttams molocbia,& atriplex marinus appellatur . Cuius bif oriam referens Serapio , narrat , quod eam uena- 
lem circumferentes m manuales fafciculos componunt, & per Babyloniam clamitant , malocbia , moloebia , Quodmanife- 
fiC' indicat, Ha imum apud Mauritanos herbam potius efffqudm fruticcm,uel arborem, camque fortaffc,qudm Tlinius ma- 
ritimam, ac falfam prodidit . Quo fit, ut falfam quandam herbamf incoU Bidone vulgo appellant ) qua frequentiffima in 
litor ibus Venetis prouenit, hanc effe putauerim : quippe quod ea in far okris in ciborum ufum recipiatur. Hac nimirum ( ut 
eius pulura,quam hic damus, aperte' demonflr at) folia, fert oliux fmilia,craffiora tamen,. ac perinde fert pinguia , utportu- 
laca, fubalbida, lama, fapore falfo. Caules emittit albicantes, tcnues,& lentos, in quorum fummitate femen profert minutum, 
raccmatim cobarens.Nqfatur frequens prope Tergefli mania circa fialinas,ybi etiam feparatim,nec minus copiofa ipfd uifi- <0 
tur atriplex marina, qua fylueflrem maxime amulatur.quamqua apud Mauritanos atriplex marina, idem effe uidetur cum 5 
halimo . Sed quod inter fe differant, manifeflum fiet libro fecundo in atriplicis cmimcntationc.\Halimimcminit Cal.li. xn. 
Jimp iciumme icamcntorumfmquiens.Halimutn , hac planta frutex efl plurimo in Cilicia pracipue prouentu,ubi & vermi 
Halimi uires T ^ re P om fi t( l UO( I u f mpofterum futura ufm . Semenparitcr , & lacplanta ipfit generat , cfl% m- 
« Gal. ' a i l fifbndflnngentis. Ex quibus omnibus palam eflfipjam effe di]fimilarem,Maior autem pars eius ,fubflantia calida efl 
temperate, cumbumiditatc mconfeHa,& leuiter ftatuofa . Qua planta Grace Latine fimiliter Halimus dicitur : Ara 
bicCjMolochifizitulicCyHulwio . 
Halimi coii 
derado . 
Nomina. 
n* xUfof . 
P A L I V R V S 
cap. ciiii. 
P Aliurus frutex cognofcitur, aculeatus , durus : cuius femen, pingue , & fuliginofum inuenitur . 
Quod potum tufli opitulatur, veficae calculos comminuit, ferpentium ilibus aduerfatur. 
f*olia <x radix adlrricioriam uim habent : quorum dcco£tum potu aluum filtit, vrinam trahit, con - 
trauenena,& ferpentium morfus auxiliatur. Radix recentia tubercula,tumorefquc omnes difcutir, 
trita, & impolita. 1 
6o 
A Deo inter femquibufdam plantarum biflorijs diferepant feriptor es, ut perfape eorum mentes maxime perturbent , 
qui rerum ueritatem i ndagare findent . Id autem difcrimms nimirum euenit deT aliuro . 'Nam qua huiufce jhrW 
Diojcondc traditur bifioria;ommno differt ab ea,quam diuerfis generibus protulit Theopbrafius . Hac autem non conuenit 
cum ea, cuius Tlutarchus efl aullor , & bac a p radi Bis omnibus prorfus diffentire videtur. Taliurus ‘Diojcoridisfut ab eo 
primum exordiar)e[lfrutex tymofus, durus, omnibus notus : cui femen pingue, & fuliginofum . Taucis eius bifioriam per - 
flrinxit 
