l6 2 
Andr. Matthioli Comm . 
fuchfij er- 
ror. 
Hypociftidis 
fuccidanea. 
Plinij lapfus. 
Cyfti,& bfp® 
ciilidis vires 
ex Galeno. 
famimz vero albus, & folia oblonga Saluti amula. Hanc rufiici Tatauini Sylucfircm Saluia vocant. Hipocifiis vero itu 
xta utriufque Cifii radices, quinetiam Ladanis nafcitur florisp unici figura, vel potius Orobanches .Elicitur ex eo fuccusad 
medicamenta:& fubinde infolatur . Siccat enim & potenter adflmgit . Quare probi quidem , ac diligentes feplafiarij omni 
Tludio atque ope niti deberent , utfibi utrunque genus cum hypocijlide ? el ex ^4 pennino ipjo , uel diurne comportaretur : 
quandoquidem fine legitima hypocijlide legitima nonpoffit fieri theriaca, nccpmerea alia quadam, qux in medicina ufum 
veniunt, antidota, ac medicamenta. Nanque hypocifim, quapaffim utuntur officina, ex hirci barba radicibus impoflores 
conficiunt, 'fuccum inde exprimentes; at ut concrejcat fer filantes . Errandi tamen, ac fimul impofluram faciendi caufam de 
derunt trabes, quod ciflum hirci barbulam appellent. QuofaBum efi , ut ij omnino aberrauerint, qui officinis hypocifiidem 
parant, fibi perfundentes hirci barbam,quam Grxci 7t*yvadyava uocant,illam effejlirpem, de qua Arabes intcllkunt. Ouo 
errore dubii non modofeipfos decipiunt , fed etiam. alios, qui paffim adulterina hypocijlide utuntur. .Atqui Fuchfius in libro i 0 
de componendis medicamentis, quem fecundo edidit, ubipaftiUos ex fuccino perpendit, non fine magno errore ( pace utri 
eruditi dixerim )putat hypocijlirn fungum ejfe. Quando quidem, hypocifiis non fungus ejl,fed vclutigermen , quod e cifii 
radicibus pullulat, effigie J er e punicorum cytinos repmfentans, ut optime fciunt ij, apud quos cijh planrn copiofie proueniunt. 
Hypocijlidis locum fup plere acaciam tradidit Diojcorides. vt etiam habetur in Galemcis fuccedaneis ; qua illius uice uti pof 
fent officina, fi modo & ea careret adulterio . Totefl etiamnnm , fi defit hypocifiis, afiumi eius loco floris agrefiis puniat 
fuccus, quippe qui eadem proflet, qua hypocifiis, auBore. Diofcoride. T Imius deceptus vocabulorum germanitate inepte' fatis 
meo iudicio ,commifcet cifii, & cijji hifloriamiquamobre iioii immerito eum damnauit doBijfimus Leonicenus. Cifii meminit 
Gd.fi.-j.fmp.med.fiic inquicns.Cifius,aut Cijlams frutex eflguflu adfiringens,omnibusq. particulatim operibus. attamen fo- 
lia,& paruagermina trita adeo deficcant,adflringuntq „ ut vulneraglutinare valeant. Ut floresmagis fiunt efficaces,adeo ut 
domina* 
frigidus eltyut tepidi calonsfitparticeps. Torro Hypocifiis, quam uocant, multo e(l magis adfiriBoria, quam folia,admodum 
efficax remedium ad omnes fluxionum affebhts,puta /anguinis reie&iones,profluuiamulicbria,cceliacos,dyfmtericosd affe- 
Bus. Quin fi quam partem roborare con filium fit, qux uidelicet plufculo humore exoluta fuerit, robur, ac firmitatem illi non 
imbecilliter addit. Sic fani flomachicis epithematis, hepaticis^ commifcetur,& ex uiperis confecto antidoto inditur, nimirum 
quo corpora confirmet, acroboret. Frutex C rxcis difius, Latinis quoque Cifius appelJatur;Ura- 
bibus,Kaniet,Ultheis feti Lhaic althis:lt alis, Cifio; Hiffanis , Cerguacos . Hypocifiis uero ficLatina noce , quemadmodum 
■ter.Kish Grxcc dicitur;Urabice,Taratith:Italicc,Hypocifio:Hifpanicc,Tultcgras, 
fHocdiBionon legitur inGrxcis codicibus. Sed eam huc ad clariorem ('ut puto )fenfum exTlinio tranflulit Ruellius : 
quod uerburn illud a Diof conde Jlu diofortaffc breuitatis omiffum ,Jatius addendum ejfeduxerit, quam fubmtelligendum. 3° 
quod etiam Hermolaus fecit. 1 & 
f 7 Vi/ mirum cfie debet, quod T linio duo tantum hypocijlidis genera prodantur, coloribus rufo,& candido diflinfia:qua- 
diushahfnt noTlefitur^^ contentus ^ eyidetur ltb - x 1 t.ubi genus ytipor , hoc efl, herbaceum, invulgati co 
AJJV, 
LEDVM. 
A «/ «ror. 
LADANVM. CAP. CX. 
a Meu & Cat. 
XI oT«po'r,«|U2 
•joyov 
(jlx , >! 4*$*- 
pid‘,p>1 7ll>w 
Jli ■ i . facile 
mollefces,pin 
guejexpers a- 
ren*, nec fria 
bile; ledreli- 
nofum. 
E St & al terum cifti genus, Ledon a nonnullis appellatum.frutex fimili modo nafcens, longioribus 
tolijs & nigrioribus 5 qua- uerno tempore quiddam contrahuntpingue.Foliorum uis arfringens, , 0 
at eoldcm,quos ciftuscftc&usprabens. Fit exeo quod Ladanum dicitur, fiquidem cum cifti Iron- 4 
despalcunturcapr£E,hircique,pinguitudinem conipicue barba carpunt, & luo lentore uillofis cru- 
ribus adharelccntem reportanr.-quam depectentes incola, colantesque cogunt in oftas ; & ita recon- 
dunt. Alij vero attradlis funiculis, iuftdcnt em fruticibus lentorem abftergunt ,conglomerantciucin 
ladanum. Maxime probatur odoratum, fubuiridc,-* facile mollefcens, quod arenas non collegi f, 
nec fqualoreoblirum eft,reftnofum, f quale in Cypro gignitur. Arabicum vero , Libicunque vilfus. 
Natura ei ipiflandi,calfaciendi,mo!liendi:ora venarum patefacit: capillum fluentem continet , addi- 
to vino.mvri ha ,& myrteo olco:cicatricibus decorem reddit cum vino illitum: medetur aurium do- 
loribus cum hydromelite.aut rofaceo infufum: fuffitu fecundas cijcit.-peffisimmiftum vulua^duri- 
tiem fanat. In medicamenta, qux aurium dolorem , tuflimqu^ftniunr, & malagmata vtiluerinieri- 
tunaluum iiftjt cum uino uetere potum,& urinam ciet. 
5° 
Ladani confi T ^ da ” um > f" 0 * vu k° all l appellant Laudano , alij vero Odano , tametfi plerunque impo forum malitia adeo fabulo, 
derado. & .9? aduLten ]s fn vitiatum , ut nihil ualoris prxflet,ego tamen prx flanti (fimum fiepius Venetas emi ab unguenta- 
rqs , qui odoramenta conficiunt. Ferum apud pharmacopolas , qui medicamenta nobis parant,Ladanum,quod(yncerum, 
purumque jit,rar/IJim? repentur: cum eorum p lurimipotms curent , ut rem minoris emant , quam ut feligant legitima ab 
adulterinis, quod tamen iniquu efi , inhumanum , ac dete flabile crimen . rbufcula , e qua Ladanum colligitur , Ledurtt 
P linij lapfus. appellatur, & mter cifii genera recen fletur. Cxterum T linius uocabulorim uicinitate deceptus ( ut etiam in fuperiori com- 
mentatione ditium efl) exciffo, id efi , hedera, non autem ex cifio ladanum colligi dixit. £x quo item multis falso perflua- 
fum efi,quod non a cijtojedab hedera Ladanum legeretur . Sfl ladani planta Cifio faminx fere jimilisSed longioribus folifi 6° 
& nigrioribus. Ladanum, additur m cmplaflrisiqux ad roborandum uentriculum parantur. ^ itqui non modo idprxflare la- 
danum extrinfecus palam efl, fed etiam in catapotijs draclrmx pondere deuoratum, duabus horis d ccena: fiquidem hoc modo 
concoBionem adiuuat. ^tdditur in odoratis fuffitibus . Confolidat antiqua ulcera, emplaflrimodo impofitum . Turgotuj 
Ladanum calore remollrtum , & uino albo , & aqua rofacea deinde pluries elotum . Expetitur ita purgatum ad globos nui 
danoTuo pa- ? armtu lf uer ^ e W ln ^ .Agalloco additis.T aratur ex optimo pn- 
letur. guique ladano ab Vnguentartjs Oleum odoratum hoc modo: Sumunt ladani prxflantiffmi libram . Secant in tenuiffim as 
portiones, & in &reo cacabo collocant , fuperadduntque deinde aqua rofarumfenas uncias , & amygdalini olei dulcis un- 
Ladani vires quatuor.poflhac igni haud magno admoucnt,feruefcereq,fimntfefquihora.ToflhactoUunt,& toties percolant, quoufffi 
<x Galeno, clarum fi A. De Ladano plur a memorti prodidit Galenus lib. v 1 1 .fimplicium medicamentorum, ftc inemiens . Cifius, aut La- 
danum. calidioribus regionibus hic Cifius proucniens, tametfi haud alius fit genere , quam qui apud nos nafcitur : exi- 
mium tamen a regione, ac peculiarem , digerentemque caliditatem naBus efi: atque utroque d noflrate differt, tum qui* 
frigi- t I 
