164 
Andr. Matthloli Comm. 
a Meii K7H- 
£ V i Gtvoe. 
E B E N V S 
CAP. CXI. 
~pBcnus optima habetur Aethiopica,& nigra, nullos habens<?venarum difcurfus,fa£litij cornus Ise 
<fc'paf.i.pccll 
bM cu uV«- -C uore : cum frangitur, dcnfa apparet , mordens guftu, atque b aftringens. Suffitur iucundoo- 
FwjKffrt.i.fub dorefupracarbonesffinefumi tsdio . Recens autem ad ignem prolata, ob pinguitudinem accern 
adftringcns. ditur,& trita ad cotem rufelcit. Altera eft Indica, c internatis Tegmentis candicantibus, &cd modt- 
cMcum JW c £ f u |uis . item frequentibus maculis.csteriim prior bonitate antecedit .e Apud quofdam fefamina , 
I linwsalbas aut ffiinca ligna conlimilia pro ebeno usncunt . Quod difeernitur ex co, quodfungofa funt,& in pur 
<i Mcu & Ca. pureas afiulas refoluuntur, nihil mordacitatis in guftu, nec redolentis in luffitu prsferentia . Caligi- 
i. fui- nem oculorum abfterget; ad ueteresdeftillationes,puftulafquemiruminmodum polletffiquifpiam i° 
„ , fa&a ex eo coticula collyrijs utatur, melius proficiet. Ad oculorum medicamenta efficax cft , fi 
JtTtfWiu! fcobcs,ramentave uino Chio die,noftuqucmacerata,in collyria digerantur . Nonnulli praeterita ip- 
va. H JxaiStta. faexcolant. reliquaque eundemin modum peragunt. Alij pro vino aquautuntur. Vriturin fidili 
&k a fVxfip» nouo, donec in carbones redigatur. Lauatur plumbi ufti modo,^& ita ficcis , fcabrisque lippitudini 
i' VIA ethiiSt bus conducit. * 
Vwrahvffi.i. 
aut^Acb«nd K c didit Theophrasti! in India tantum nafei Sbenum libro 1 1 1 i. cap. v. de hiftoria plantarum , vbific habet. Ebe- 
ligna , quod nus quoque eius regionis y emacula eft . Huius duo genera confiant : alterum materie laudatum y pulchrumque : al- 
lifunilia sur tcrum uile, & vitiatum . Icarum, quod praflantius : reliquum permultum habetur . Colorem commendatum, non recon 
uendunt >an ° dita >f ei ftatim fua natura capefcit .hxcT hcofrafius . Quod etiam fenfifjc videtur Vir gihus in Georgicis libro fecundoita 2 ° 
Ebeni confi- canens • 
deraiio. Sola India nigrum 
Fert ebenum , folis eft thurea virga Sabaeis . 
Tliriius etiam libro x i i.cap. i r i i. Ebenum nufquamalibi , qudmin India nafei feriptum reliquit: nec camtamenln- 
diam vniuerfam mittere, fed exigua fuip arte gigni,] t>r ater quoddam frutico fi genus cytift modofmtotaindia diffierfum.He- 
rodotus uero {eodem aufiore ) Ebenum Aethiopiam folam referre inteilexiffe uidetur , quippe qui de Indica nullam fecerit 
mentionem. Fcruntamen ex hoc Diofcoridis capite palam eft, nafei Ebenum in ambabushis regionibus . Indi quidem non- 
nifi ex ebeno Deorinn fimulacra, fingunt , regefquc exeo tantum fccptrum fumunt . Item pocula fcraterafque ex ebeno 
fa£litant,quodfand credant contra maleficia efficaciffimam efie,& quicquid benefici j fuerit , trafiu eius auerti . Itaque ni- 
bilmirumfi quod peregrinum in Italiam importatur , fummo fit in pretio , cum etiam ab ipfis, quibus prouenit, maximo 3 ° 
honore habeatur . Ebenum e x India \om& primum magnus "Pompeius Mithridatico triumpho ojlendit , cuius materies 
denfijfima omnium conflat. Quo fit, ut quamuis multis annis exarefiat, non fluitet in aquis , fed tota mergatur . Ebeni ficca- 
tos truncos maxime hac atate nouit Italia, nanque innumeri vifuntur in eorum officinis, qui pectines conficiunt ad expli- 
candos , aptandofque capillos-.itemque apud illos , quiglobulos funiculo trai] ciendos ad mulierum preces numerandas torno 
in orbiculos expoliunt. T aufinias in libro primo , Cr Aciam deferibit. Audiui autem , inquit, Cyprium hominem oppido quit 
peritum inherbarum generibus, ad medendiufum notandis,quidicerc . Ebenum nulla folia, nullurnque omnino fructum fer - 
re,quin & flirpem nullam efiefoli expofitam : radices tantum terra occultari , quas eruant Aethiopes , atque ij inprimis 
qui quo maximi loco reperiatur, norunt. Hac ille.quA ctfi fibulofa fortaffc videantur , facilius tamen illi crediderim , quam. 
Ebeni uires 
ex Galeno.]; 
Theophrafus, &T linius id ebani genus in India tantum nafei, & in India tota ejfe dilperfum . Uterum an Ebenum, 
quod ad nos affertur legitimum fit {fi Diofcoridi credimus ) nonp arum videtur dubitandum, quod fuffitum nullo com- 
mendetur odore. Herum quum CAtcrx eius notu legitimi fint Ebeni , ! non omnino eorum opinio videtur reijcienda,qui nihil 
de Ebeno dubitant, & prajertim cum T heopbrafius,& T Unius nullikfquod legerim ,fciucrimque ) odorati Ebeni memine- 
rint. Ebeni vires jcrtp fit Tlmius lib.xx 1 1 r i.cap.xi.his verbis. Non omittam propter miraculum ebenum . Scobem eius 
oculis vnice mederi dicunt : lignoque ad cotem trito cum paffio caliginem difeutit , ex aqua vero & radice albugines oculo- 
rum . Item tuffimpari modo cum meile, ac dracunculi adiefla radice . Sbenum medici & inter erodentia affummt . Ebeni 
meminit Galenus lib.vi.\fimp licium medicamentorum fic inquieas , Ebenus ex ijs lignis eft , qu<e trita cum aqua in Juccura 
Joluuntur,vt lapidum nonnulli . Vis ei inefl excalfaciendi, extergendi ,& tenuium partium . Quamobr em qua pupillas . 0 
offiifiant, extergere creditur: mifcetur alijsrmcdijs ocularibus, qua advlcerauetera, fluxiones, &bullas,fiuc pullulas occo 5 
moda funt.ha&enus Galenus, sunt qui lignum ex Indijspetitum , quod quidam Gva iacvm, nonnulli GuaiacamM, 
Guaiaci eon- pleriqueverd Lignum fanttum appellant, cuius aduerfus Gallicam luemprpcipms eft vfus, ebeni genus ejfe crediderint. Quod 
fideratio . quidem nec <tfferere,nec negare aufim;quandoquidem nujquam inuenerim apud quenqmm tum veterum , tum recentiorum 
feriptorum, quas frondes, quos flores, quofque f rufius proferat ebenus. Illud tamen omnibus perflicuum eft , Cmiacuttt 
nihil, nift fumma nigritia, ab ebeno diffidere, qua in hoc fummo splendore nigricat , in illo albefeit , caterisucrb qualitati- 
bus id maxime cum ebeno certat. T ria ad nos Guaiacigencra aferuntur,vtin fuis Epiftolis dofiiffime annotauit Manardus 
Ferraricnfis, quod. & nobis iandiupland compertum cft, cum hac omnia fapius nobis pr a manibus fuerint . Trimum ita- 
que genus cr affiori,vegetiorique mole conflant, quo refefio materies apparet [interiore parte nigra , exteriore uero jiibpalli- 
da,& uelutiperplexis lineis quibufdam adfufeum tendentibus per locum interfefia . Alterum caudice minori,nec adeo ue- 6 0 
getiori habetur t cuius extima partes maiore ambitu fe dijfundunUmtima ver 6, qua pariter nigricant , minore fatis orbe con- 
cluduntur . Tertium, quodproprte fanfium appellant, caudice cateris exiliore, viftturfmtrinfecusquc & extrinfccus albicas : 
cuius materies lienis admodum exilibus in longum afiis perplexe diftinguitur,cflque boclonge cateris , & acrius,& odora- 
tius . Caterum credendum non eft eiufmodi ligna, et ft colore , magnitudine , acp ondere inter fe di/. erepent , idcirco diuerfa - 
rumeffeplantarum,diuerforumque generum, ut quidam fortaffe exiflimant . i/am quod hoc tam intus , quam extra can- 
dicet, illud vero interiore fui parte nigricet, non aliunde prouenit , quam quodhoc magis, illud uero minus adolcuerit , rd 
confemerit. Quippe eo fane nigrius cernitur lignum Guaiactm, quo ad maturiorem atatem peruenit arbor , d qua deciffim 
fuerit: & per confequens tanto magis album apparet, quanto minus adoleucrit illa , quemadmodum eonffiiciturmnoftrif 
Guaiaeiun li no [ null ' iS Halm arboribus , & prafertiminmoro , nuce, & anagyri . Veruntamen illud cuique perfuafum fit Atatem, 
g«ium praefia u flf l P lus , qudm alteri virium addere, ac demere. Quadereverbafafiuri, d\camus,cum illud, quod plane omni ex parte d 
hicat } odoratm, acrius, & amarius habeatur, cumque eius decofium craffius , & caterorum deco fio pinguius fit ,& acri- 
tius 
moma , 
