In Lib. primum Diofcoridis. 
1 6 $ 
mo f nia >& amarore admodum refertum,utipfa rue docuit experientia,™! mirum cff crediderim, fi in eogvtpote iuniore, vis 
mfituegetandi prxflantior, ac pr opter eaplusin fefucci contineat: quin & exteris turibus pr xflet . Saque propter putatte- 
nm ego ,boc illis in yfu perpetuo fore, quibus ob Gallicam luem vlceraemerferintdepafccntia, contumaciaque : offa rero 
cauoja fint, acputrUagme confumpta , & tumores inofeam pene duritiem occuluerint: & quibus deniqueperpetuus arti- 
cu mm cruciatus, diutnrnusq, capitis dolor inkffifcrit , e oq } magis, quo patiens imior extiterit, fortior , natura ro- 
■or • Huic illud fucccdere cxiWmiamus, quod medium obtinet locum : fiquidem hoc & odorarius esi, & acrius eo, quod 
ni mns, ac crafjnis muemtur: neque illud quidem ab rc, quandoquidem idmimsefi xtate confe&um, & maiore humoris co- 
pia redundat. Quocirca commodiffime hoc vti poterunt, qui natura delicatiores funt, & temperamcntombecilliores , at - 
que etiam tpin quorum artus buiufce luis furor nondum graflari coeperit . Tcjlremo illud minus exteris prxflat , uiribusque 
inprmius habetur, quod nigrius crafsins , & annofms repentur . Nanque quxlibet confenefcens planta ( quemadmodum 
iam cunctis animalibus euemt) continuo exarefeit, humidojuepriuatur. Cuius rcicertiffimum efl arnmentum , quod in 
annojarum arborum truncis maior appareat nigredo, quam in alifs uel iunioribus,uelxtate tenellis ; nigredo enim ficcitatis 
indicmn esi,qumenam deperditi caloris innari, & humidi naturalis: id quod tam in plantis, quam in animalibus locum 
et ■ NlbUo tamen feciusillud diligenter animaduertendum efl, quod Guaiacum albicanti prorfus colore prxditum , re- 
cens, incorruptum^ fit quippe cum exteris exitius fit . citius ac facilius exarefeit, & ob humoris redundantiam uelocius 
canemjcntit, atque fracefcit . Quam ob caufamfatm quandoque foret vetufliorc recenter exfo -vti , quam iuniore , quod 
u to ante tempore fuerit ab arbore decifum . Sunt quoque recentiorum nonnulli , de quorum numero vnus efl .Alphonfus 
erreus,qm de ligniguaiaci dccotto elegans admodum opufculum edidit, qui tantum Guaiacum illud prxferunt,quod e' plan- 
to f r,m > amis xtatis medix defumptutn fuerit .Quorum opinio non plane refellenda uidetur : nam quicunque rem naturali- 
us expenderit rationibus, ramos antiquioris a caudice mediocris xtatis parum differre cognofcet: item ramos huius a cau- 
dee tumoris. quippe plus humoris ad fe trahit ramorum auttrix facultas, quam caudicis .Idcirco non alia de caufa piant x 
reiuuenefcunt , cum earum rami impiant antur , feruntur , & propagantur , ni fi quod illud idem humidum innatum intra 
A, co f tl,lent , & eoaem uigent temperamento, quo qui adolefcunt : etenim fur culi , atque rami funt caudici , perinde atque 
P propterca animalibus xtate tenellis non ab f miles, fd quod maximi confirmat Theopbraflus libro primo, cap.x 1 1 .de 
tuitarnm,T>bi fic habet .Etenim quodque germen quafi planta quxdam in arbori , perinde, ac in terra confijlit . 
qui mni longe magis iunioris caudicis placeret ufus:ftquidem in hunc immediate d terra humor, & alimentum defertur, 
pratered e l uoniarn ls f°' f taffe nullum adhuc frii&um protulerit: quandoquidem fatus d plantis, ut etiam ab animalibus , 
tam UVfl ~ virm ' l ’ n Trfflantifjimum itaque lignum Guaiacum illud erit ,quod ex iuniori caudice recenter cefum fuerit, 
3 ° y ar ^ X . Ct ‘' llls '> < l uam interius albicans, rimis carens, denfum, ponderofum, minimi cariofum , odoratum ,guftui& acrc,& fu- 
dam' Hr> r " C<ete f m c l Honiam noflra ptate eque corticis , atque ligmrm in vfum y emunt , eandem in ijs rationem fsruan - Guaiaci corci 
tulirn''‘ C0,! '‘ t me li°res , prxflantioresep fint , digno fcipoffint , quam nos in eligendo optimo ligno in mediam at- c ‘ s cle&io. 
Giuv^ S, ~ Vt ^tieetilli eligantur, & probatifjimi habeantur , qui d preflantiori caudice cktrabli fuerint. Importatur 
cx Q^f ra tam cx occidentalibus, quam orientalibus lndijs:nam & Hifpani efuis regionibus nouiter repertis , & Lufitam 
nasfwai’/ fP ro b ana ’ & infitlis, & Mauritani, ^degyptij, ^Arabes, acTcrfx amari rubro per camelorumcaroua- 
ca m rn ^ nt 'Guaiacum ad nos conuehunt : quin & ex ^Aethiopia, yt quidam narrant . .At cumomnibm compertum fit, 
dum fuep^ nert0fum & enere l° n g^ magis cetera procellere , que cx orientali plaga comportantur, ob id omnino cenfcn- 
Cl flant a' ' ficibus effcimbcailius, qudm quod ex Lufitania, yel .Alcxandria in Italiam importatur . Guaia- . 
fl-o Waffituf ^ rc fe runt 5 c l 11 ' 1 eam infyhds fe yidiffe teflantur ) ad fraxini proceritatem , & ad hominis mediocris habitus ta llaiaci P an 
frucluf lnan P} erun d uc a ffurgit . Folia fert quadantenus plantaginis ernula , dura, ac brcuia . Flores cius produntur lutei: 
Guaia l ,'!' Cr0 * u & an dis magnitudine, qui efu alnum fubducit: cortex annofis niger, iuuenibus ycro Jubrutilus . Torro fi 
a: T- ia -h tatrs 'ceUe perpendantur , proculdubio liquido conflabit, ea preslare poffe ,quc in arcenda Gallica Guaiaci facul 
ritnutn ad-‘n ‘i nam c ! ir f ^ c -t partibus admodum calidis, ac tenuibus confidat , itemque fucis , habeat % fibi refinx pltt tates . 
bumores ‘ im 1 n ' minim etiam potefl fuis uiribus ea efficaciter exiccare, attenuare, liquefacere, atque expurgare, qux 
putredini 2 : d^feriam f udorem ciere .Huc accedit etiam, quod parte refmofa , quampoffidet , contagioni , atque 
liam G ^ l J niri > lc p r efflit ■' qux quidem incommoda hancpeflem comitari folent . C&tcr umeo tempore, quo primum Ita- 
tur illi a XCH ™iaferri coepit, nccnon etiam multis pofl annis, non fine fummo timore dabatur potandum .Etenim fer cba- 
non ncciS fericulum imminere , qui rdlam exquifiti yiSlus rationem per panis, & vux pafix modicum 
5 o dem clarita ’ ^ lil f uc non ferslitifct in curatione ad quadragefinmm diem ufquein tcnebrisinelufus , ita ut ne aeris qui- 
fecus at 1 atemin *l’ iceret * n edurn pedem e cubiculo efferret : ijsmfkprr carnium efu ,& uinipotu interdililum erat , non 
rionem ita^mh^li * ^ Jcru f n . cnmnero eumfxpius eueniffet, ut ante conFcitutum tempus quidam ob tenuiffimam uiElus ra- 
diferimin * C r U es ’ ac uiribus deflituti condicerentur, ut pen e ffmtus , & uita deficerent , ij ne in tam manifesto uitx 
bu7n fume- ^ Cntur . 5 a con fi n S uineis > & affidenribus pcrfuafi , caporum , gallinarumque iura, ac contufds carnes in ci- 
mento edolt' l fde percipiebant imamentum, ut uiitam quafi deperditam recuperarent .Quo poflea medici experi- 
vunt, nemo U<Xnam l ^ orum dotfrinam ridentes, qui tamgrauem agris legem imponebant, paulo pleniori ui&u uti iufle- 
here . o,ilf nili f' 1Uf lf gfhmaceorum carnibus , ac maiore panis portione . „ it nullus tamen adhuc aufus erat uinum exhi- 
tarc uolui^^fT' " lc i x P u ‘ s a ''hmaduerfii,cg° primus ( ni fallor ) inter Italos medicos rationibus non obfiuris addurius ten- 
cum mihi mf 'A ' 6 ^ >inv f n f ari . ex Guaiaci maceratione ijs maiori cum iuuamcnto,qui Gallica lue correpti effent . Quod 
$o ni potandi rati ^ ^ ls ' c ^‘ CiUS ce fi l If c ri quam ex aqua tantum lignum decoquere, id poriflimu me adduxit, iit hanc ui- 
iam annis elapfil^ a J :o . mmmc omnium commodum literis , pofleritariq 3 memorix mandarem . id quod feci pluribus 
no Carolusy.inumgi- 0 ^ tem P orc Dla logusnoflcrdc morbo qallico Bononix excufusprodijt in lucem, ubi eodem an- 
quo poflcafa&um fi' miu f. ] m P erato f d Clemente v t i.Tontifice maximo imperiali diademate feliciter efl coronatus . Ex 
a c ghrixftbi compir aU 1 ut P^ e tiquc medici ex illis nofiris lucubrationibus , breni temporis trahi u plurimum laudis , 
fuerint, quialijs ptrh^d ’ yt P°. te ^ ym um Guaiaciad fuampraxim rcrrijjcnt , profero admodim fucceffu . Licet 
riiprxparationcm difl'm /*! conatl fi nt ’f mm illud inuentum: qui vt rem facilius prxtexcrent , omnibus huiufmodiyi- 
fequi poffent . Sed cauend **”*’ T occuita ^ ant : vc ^ M facerent, yt rem ita plurimi facientes, inde maiorem qmjhtm con- 
c ultatis contemplatio Cn € ^ a fjuibufdam impo flor ibus, qui cum fint carum rerum ignari, qux ad medi cx fh- 
c °locynthidcm “ & tu T* ^ Hm tignum , yel eius cortices cx vino decoquunt, cyclaminum , bryoniam , pityufam, 
temperamenti ’ x irt y ' lirn a ™ifccnt , atque alios mille cacodxrnoncs , qui eos de medio tollant . Quippe nulla habita 
°mnibus indifferent ' tem ^ oriim an ni,fexus, nec xtatis ratione , fmgulis diebus buiufce dccocri tepidicyathum 
J rabent potandum. Quo fit , ut fi forte quadam unum quandoque perfanant, decem poflea iugulent , 
L ? t an miam 
