1 6 6 Andr. Matth. Comm. 
tamquam improbi carnifices . Verum vt quifque horum manus enitar e, atque effugere poffit oper (pretium vifum cft , vi- 
Vini Gaaiaci ni Gudiaci conficiendi rationem fubiungere , ac fubinde lyauricndi modum addere . Sumito igitur ligni Cuaiaci praflan- 
coficiencti, & tiffimi lima in fcobem tenuiffimam attriti , aut tornatili injlrumento minutim concift libras quatuor : corticum eiuf- 
oMibem i ia libras duas : cardui benedici libram vnam <£r [emis ladianti, afflem , florum vtriufque bugloffi , cuiufque libram: 
caffia odorata drachmas fex: feminis amfi fef euntium : facchari libras quinque . Deinde conii dantur cmniam cado vina- 
rio mundo apta capacitatis , defuper ajjufis vim albi quam optimi & [eruentis , libris centum , & quinquaginta , mox dili- 
genter vas operculetur , omniaque fle macerari truluo dimittantur . Tofi triduum vero linteo percolentur , afferuetur - 
que buiufce macerationis urnam in alio vafc ad aegrotandum potum . Siquidem bibitur hoc tam in prandio , quam in coma 
fecundi Cuaiaci deco&i locomon mane, neque ve ff eri ferapif vice,quemactmodum temere multi facere confneuerunt . Hoc 
idem vinum longe etiam melius, & maiore quantitate vindemiarum tempore confici potefl, admiflis ligno, cortice , ente- %e> 
nsque alijs, recentibus vms albis in muflum comprefjis : ibique tandiu dimiffis , quoufque muflum effer uefcerc deftnat , & 
pellucidum, clarumque reddatur: veruntamen multiplicanda funt omnia, qua conueniunt medicamenta,pro vitarum quan- 
titate. Trater huius vini potum cibis affociandum , bis in die mane fcilicet , &veff en tribus, aut quatuor horis , antea 
J uamfimatur cibus, xgrotantibus exhibeo decoQi ligni ex aqua fecundum communem medicorum vfumfenas uncias :admi- 
is vncijs duabus liquoris hoc modo parandi. Sumito primum adianthi, lupifalililarij, fumaria , affleni , fena , Angulo- 
rum manipulos tresrradicum centaunj m4gm,glycyrrbfya,filkulg vtriufque bugloffi , ftnguUrum uncias quatuor: feminis 
anifi>mebtnthij,f lorum fatiui,& erratici bugloffi .omnium fantalorum, caffia, quam cinnamomum vocant, ftnguloru drach- 
mas quinque. Hac ex aqup libris uiginti quatuor decoquantur ad tertias , demum colentur . Sumito deinde preflantiffi- 
mafeng libras duas,conijcitoquc in uas ficlile oris angufli, demum percolatum deco£lumf eruens fuperimponito , ac inde 
obturato fichlis orcpuluinari anferinis plumis farcio , ignique prius calcfatto ffblile inuoluito , & loco calido collocato , ita- z° 
que per diem , ac noltera reponito . Tofiridie vero manibus fenapremitur , mox dilutum percolatur cui adffcbmtur di- 
luti rofarum efficaciter aluutn fuhducentis libra fex , fac ch ari libre ocio : efferuefeunt deinde fimitlfubie fio igne, quoufque 
tertia pars euan efcat. nuo fxElo additur elettiffimi Rjiabarbari minutim concift vncia, acita iterum /eruent omnia donec 
iulapVj modo conflftat liquor • Toflremo percolatur linteolo, & uafe uitreo reconditur . .At fi egrotantesmultapituita re- 
dundent, decollo preferipto optimi turpeti uncia utiliter addi potefl. Superefl villus ratio, qua fgro talis preferibenda efl, 
fcilicet ut tam in prandio, quam in cana edat panis ternas tantum uncias, fitque is fmilaceus, ac probe in clibano collusdte 
totidem carnis pullorum gallinaceorum, perdicum, attagenarum, turdorum, ac auicularuminfyluis,uincis,ac montibus mili- 
tantium, affatp potius , quam lixa: quin pv vuepafle modicum. Bibat autem oportet preferiptiuini equam cum cibo rnenfu- 
ram . Quod (i qu ispurum id bibere non poffet, diluatur aqua , qua in phialis vitreis addita Cuaiaci vnceola breui temporis 
ff/atio efferbuerit. Tempus autem huic curationi aptiffimtm profeSo ver efl Martio, , Aprili, & Maio menflbus.quod fihoc 3® 
tempore fieri non pojfit,fiat menfe Septembri in autumnotmm ficuti a ftiuis ardoribus, & exurente iam fmo non modo diu- 
turnapharmacajed m quidem breitia tolerant homines, ita nec brumali tempore dum ingenti frigore fauit hyetns . Interea 
agris fine metu noxa indulgere licet modo cali fer erutas adflt,ut quandoque in proximis hortis ac viridarijs (olatij caufa len- 
to gradu deambuletiquippe quoniam einfinodi hortorum amoenitate animus plurimum leuarifolet.ln hac etiam curandi ra- 
tione quofdam magis, alios minusper fenerare oportet, pro morbi neceffitate,& /alutis mefura.Hac ergo rone vinum Cuaiaci 
exhibitum non modo medetur cuique acerrimo Gallica pellis incommodo ;fed etiam diuturnis articulorum, capitis, ncruoru, 
ventri culi io cinoris, lienis que morbis pituita genitis mirifice fuccurrit . Nec minus etiam podagra laborantibus opernfert, 
modo diuturna admodum non fuerit agritudo. Torro in hoc illud etiam obferuandum efl, quod ego Cuaiaci vinum ifs tan - 
Chin.it radi- tum potandum exhibeo , quibus pituita redundet :vel faltemnon exuperet bilis . Siquidem bihofis fecundum ac tertium 0 
cis confidcra- ligni ex aqua dccollum, vini loco femper cum cibis prabendumcenfui, ut communiter ab alffs fieri folct. Non defuntpra- ^ 
tereahoc tempore , qui radicemillam quam alij cinam , alii Chinam vocant , Guaiacopraf erant , etfl Vefalius ad- 
mirabilis humani corporis fabrica profeffor oppofltum fenferit . Huius radicis iandudum apud Hi.ffanos inualuit ufus con - 
tra podagras, maxinieque apud inui&iffimum Imperatorem Carolum v. cui meriti) praclaram laudem acceptam referrepo- 
tefl . .Aduchitur hac (vt audio) tama Lufitanis , quam ab Htffanis ex regionibus aquinodiali proximis , legiturque in 
litoribus maris e terra euulfa. nam inpaludibus exorta , ac inde maris fiu&ibm rapta , in litus reijcitur . I{adix efl f itngo- 
fa, perinde ac arundinacea , latis , colore rufefeente , pjiodia radicis admodum amula . Trafertur recens , fima , & 
qua neque teredinem , neque cariem fenferit , & qua magis rubef iat . Damnat eam acriter Vefalius , ut dixi . Sed qui- 
bus validis rationibus id faciat , compertum fatis non habeo , praferfm cum iUud certo fciam Cafarem inmcliffimum nun- 
quam ea toties vfumfuiffe , nifi ex ea plurimum adiumenti perccpifjct . Caterum non minus Cinna , & Guaiaco praflat 
Zarz* paril- ea ra ^ lx > quam Hiffani z a r z a m parillam vocant , quinmohoc ego affer er e pojjitm , nonnullos d me efie 
lx confidcra- curatos morbo Gallico affcSos, qui Cuaiaci decodo pluries epoto, antea curari non potuerunt . cAjjeriur hac abHiffanis 
£I ° ex occidentali India , jcd plantam cum folijshadenus videre nen licuit. Sunt tamen rei plantarie fiudiofi , qui velint %ar- 
%amT aridam Smilacis affer e effe radicem , in quorum opinionem ego facile concedo. Nam inter cater os , qui ita effit, 
affirmant , primus fortaff e in Italia fuit Lucas Ginnus medicus clariffimus, & reiplantaria p critiffimus , quifevidiffe pa- 
lam affirmabat apud illufirifjimum Florentia Ducem xarxa parilia integram plantam ex Hiffania allatam, qua omnibus 
fuis partibus , ac notis , nihil ab affera Smilace differebat; imo nil aliud hanc plantam effe cenfebat , quam genuinam Smi- 
lacem afferam. id quod paulo pofl experimento deprehendit. Siquidem , erutis affera Smilacis radicibus , earum dece - 
£lo piares curauit morbo Gallico affedos . Hoc idem quoque ab alijs medicis effe fadum inteUigo ,&• poma , prefertw 1 
fub Taulo tertio Tontifice Maximo , d Gibcrto Horfchio Flandro medico non vulgari , c'r rei plantaria sludiofijfimo,vt lib ■ 6° 
tertio noflrarum Epistolarum , hifloriam hanc posteritatis memori e commcndaint Ioanncs Heffus medicus ISforimbcrecnfis. 
Caterum non defunt alij, qui hanc opinionem impugnent, quod videant ^arge Tarilla , & affera f milacis radices fode non 
parum dffeere,cum ha nodofa, illa vero rugofa habeantur . Ego autem quid de re hac veri affirmare poffm.fane non ha- 
beo, quod nufquam integram viderim 7xr\g TariUa plantam. Veruntamen cogor intenmfequi Luce Ginni opinione, quod 
Zanx pani- IS ( yt f incc ™ atte fa ri P°!J iim ) pr gtzr id , quod m ccnfendis plantis , dum uixit, nemini fecundus habebatur ,fed quod 
1? etymologia ^ndidus admodum, fidelis & uerax perpetuo fuerit . Jfcc admodum obflat radicum differ entia: quando quid em(ut Theo- 
apud Hiipa- phraQus efl autor ) loci d locis differunt, & f 'ape climatum, cali, folijue uarietate differunt cum forma,tumfapore & odo- 
dos. replantarim radices. His accedit nomenclatura fignificatio : nanque Zar%a parilia apud Hiffanos nilaliuddefignat, 
quam Ifubus uiticidofus. Tana enim Hiff anis mtis dicitur, Tarrilla uiticula , & zarga l{ ubus . Hetrufci quoque 
ram [milacem, quod aculeos Pyiibi amulos habeat, Ceruinum rubum appellant . Ea arbores etiam proceras ad fummum ufifi 
fcandit . quo fit , ut Hedera aculeata pluribus dicatur . Quamobrem aut afferam [milacem Zancam Tarillam e fic dixerim* 
aut 
