Suberis conii 
derado . 
Glandiferam 
arboru vires 
ex Galeno . 
Nomina. 
Caftanearum 
eoniiderado , 
Caftanearum 
vires . 
i p o Andr. Matthioli Comm. 
nere jumi debeat, qualethalicareat noxa. Sed ft Cornarius Theopbraftumftbialioquin familiarem confuluiffet, quifmilacm 
rjuandam( ut paulo antl oftendimus) in arbor m ilici fimilem refert , rettius, meo quidem iudicio , paucioribus rem 
hanc explicafict . s vbe r denique arbor efl fruttu, & folio ilicis, perpetua ftmiliter coma vir ens, quanquam id negat 
Theophraftus, fed craffijfimo cortice ueftitur, atque ilici magnitudine cedit , ut ij quidem atteftari poJfunt,quiBaccano Ro- 
mam profctti funt: eo enim in itinere innumera Suberum piante vifuntur . .Atqui duo citis vifuntur gener aaalterim folio 
prolixiore acuminatioreque : alterum v ero breuiore , rotundioreque, &per ambitum ferrato cummatis quibufdam in lo.- 
cis incifuris. Hoc in<J{pmano y illud in Vifano agro prouenicm.Hxc cortice exuta minimtiareftit, quemadmodum reliquat ar- 
borer.quandoquidem natura haud ignara, quod fapiffimd cortice expolianda cjfet, materiem duplici cortice muniuit . Inter 
plures,ac varios corticis fuberei vfus, qui m rebus domejlicis celebrantur, ille prxtipuus cfl, & vulgaris, quod Jutoribus ma- 
xime fit expetita ad crepidas conficiendas . Quin & globis ex ea fattis vtuntur pifcatores, quod ea nunquam aquis merga- 
tur , fed fupernatet fuftinendis retibus plumbeis glandibus in altum dubiis . Ideoque ‘Plinius lib.xvi.cap. vm.fcriptumftc 
reliquit. Suberi minimi arbor , glans pefjima , raraque : cortex tantum pr&crajfus , acrenafcens , atque etiam indenos 
pedes vndique explanatus . Vfus eius ancboralibus maximi nauium , pifcantiumfi tragulis , & cadorum obturamentis , .' 
pmterea in lubemo laminarum calccatu.quamobrem - non mj aceti Cretei mulieres cortices arborum appellant . Sunt qui 
Sub.erem faminam ilicem uoicnt , atque ubi non najcitur ilex, pro ea fubere vtuntur, in carpentariis pratipue fabricis, ut 
circa Elin , & Lacedamonem . Nec in Italia tota nafeitur , nec in Gallia omnino . Et eodem libro, cap.xt. inquit . Eius 
materies tardiffimi vetujiatem fentit , ficut robur,. larix, caftancafijtglpis. hetcPltr.m . Efl & alia arbor glandifera, quam, 
quod folia ferat juberis, corticem vero, & ligni materiem cerro non ab fimilem, Hetruriavulgo appellat CerroJ'ugaro,quaft 
Cerrifuberem dicas. Id quod etiam feciftc uidetur antiquitas : quandoquidem Theophraftoloco fuperius citato ea Phel- 
lo d r i s didtur.chpiofa hac in agro Scnenfi in omnibus .Arcbidcfji,& comitatus S. Floree. Sed illuc vfquenonperuenit 
„ 4nguillarivs,cuni de hac arbore nihil meminerit inter glandiferas, quam Italia proueniunt . Suberis cortex tritus ex aqua 
calida potus fanguinem fluentem ex vtfalibet parte fiflit . Eiufdem cinis ex vino calido fanguinem excreantibus magnopere 
laudatur . Omnium Glandes in farinam trita , & potui data, drachma pondere, ex fucco plantaginis, auxiliantur omnibus 
alui, & uteri fluxionibus, confert earum decottum potum contra uenena. Cruda acrecentes intrita , illitaque inflammatio- 
nes leniunt . illinuntur eadem cum falfa axungia maleficis vlccribus.. Calix quo Glandes in arbore futtinentur, kafdempoffi- 
det facultates, fed magis tum adflringit, tum contrahit . Galeno tam quercus,qudm quarundam aliarum gladifer arum arbo- 
rum medicina commemorantur libro vi. fimplicium medicamentorum, his verbis. Quercus partes omnes adttrigentis 
qualitatis participes funt. Sed plus tamen habet , quaintrmci cortice membranafubefl,tum quafub glandis ‘tpftus calyculo, 
ea uiddket, qua frublus carnem conucsllt . Quamobrem ad proflmiummuliebre,& f anguinis expuitiones, tum dyfenterias 
& diuturnos ventris fluxus commodum efje credunt . Maxime vero ea vtuntur decotta . Valentius tamen adftringuntffa- 
gus,& ilex, feu quis eas fyccies effe roboris uelit,feu toto genere diuerfas , Quin & folia harum plantarum tenella illita non 
inttrenuc deftccarev alent, minus autem qua funt alterius roboris, nimirum quanto minus fortita funt adftrittioms. Siquidem 
ego quandoque glutinafic me vulnus memini falce inf littum, cum nullum adeffet ad manu medicamen pr ater ipfius quercus 
folia: triui ea in Igni petra, & vulnus , omnem fi vicinum, locum contexi. Eandem uim folijs habet & fruttus roboris , co- 
que medici nonnulli ad incipientes ,& crefeentes vtuntur phlegrnov as. nam qua tam vehementes funt, ad Elringentiar effuut. 
Sed talia ad curandi potius rationem, quam praQntern trattatum attinent . Catcriim in prafcntia nouifie, quod eatenus ad- 
ftrir, gentem , quatenus aittum efl , facultatem quercus obtineat ,fuffitit: ac proinde dcficcandi , atque adflnngendi : excalfa- 
ciendi autem paulo infra media, in genere fcilicet eorum, qua( ut fic dicam) tepida funt . Mrbor, qugErii Gratis , Quercus 
Latii : appellatur: Chullot, Bullet, aut Beluth,.Arabibus:Quercia,'ftalis:Eychbaum,Gtrmanis:t\obre,Elispams:Chefne,Cal 
lis. Qupyerb wyti Grpei Fagus Latini dicitur: Mrahicv , Cbinaos , aut Chiachas: Italicd , Eaggio: Germanici , Buoch- 
baum: tiisfanice , Haia : Gallice , Fagus . Qua deniqua Graea uoi e «</. w , Latina ilex nominatur : .Arabica , Barhes , fine 
Carmas: Italica, Elice. Hispanica, Mn7fiia,&.An7fnhc\ra. Cjermanica Stecheychcn . Suber autem Gratis t Italis fuga- 
ro. Germanis pantojfciboltTg. 
it> 
2 0 
3 ° 
4 ° 
CASTANEAE. CAP. CXXI I. 
S Ardianae glandes, quas aliqui Caftaneas, autlopima, autglandes Iouis appellant, adftringunt & 
ipla:,fimilesquc cffc&us prxbemrpr&dertim tunica, quae carnem, & corticem media interculat.Ca- 
ro his, qui cphemerum biberunt, conueniens eld. 5° 
C Mflanea nuces funt in tota Italia vulgo notiffime : iu:m & earum arbores haud quaquam incognitg . Mntiqui cd ' 
f lanearum complura fecerunt genera : nominibus plerumque induis diotis, unde importabantur . Sed duo tantum 
in Hctruria habentur genera, fatiuurn fcilicet, & Jylucflre . Mitiores jaciU purgantur , harum fi illg principem locum te- 
nent, quas vulgus Marroni appellat : quippe quod cateris fint maiores , fapidiores, Lfeciofioresfi . In montanis, vbi quotan- 
nis aliarum frugum annona deficit , incola ckfiaieispef hyemem vittitant . V an que eoa in cratibus fumo prius exiccataf 
ab vtroque cortice repurgant , moluntfi in farinam, ac deinde cogunt inpanem. Materies arboris edificijs , atque alijt 
domeflicis utenfilibus admodum apta efl : fi quidem non modo ex ea fiunt trabes, tigna, afieres, & pedamenta ; fed & cado- 
rum coflp , & eorum tinttus : verum igniar ijs Inepta . Montibus, & opacis gaudet magis , quam campcfiribns , & apricis ■ 
Creauit quoque natura aliud Cafianearum genus , in orientalibus regionibus , de quo tam apud antiquos, quam recentiores 6° 
(quantum viderim, legerim fi) nemo cfi,qui meminerit. .Arbor eftCaflaneahac ffettata proceritatis , folio pcntaphyl- 1 ’ 
fed. longe humana manu , quin etiam ifiicmi folio , grandiore, longo ac tenui pediculo appenfo . Echinos fert in cacumini 
magnitudine nofiratibus f quales , rufo colore, verum duriore ac craffi.,re putamine , aculeis raris ,fcdrobuJhs ac firmis, & 
colore flauefcentibus. Singuli, fingidam includunt cafianeam nofiratibus fere fimilem . craffiorem tamen rotundior emq ue 
cortice lubnigricante, praterquam anteriori parte , qua interno cchiniputamini coniungitur, ea enim albicat, macula cor- 
dis figuram prxjeferentc , quemadmodum uidemus in repentis ue ficaria femine. Totus idem robuflus efljimplex tamen, nui' 
la, intra fe aliam tuniculam habetis illi fimilem, qua noflrates caflanca conteguntur . Sapor pulpa vulgaribus feri frmilis h a 
berur , fed dulcior paulo, nec adeo mandentibus grato ,fi tamen ex ficco fhttuid quidem rettl percipi potefl. £ Qj l ' 
nas hafce caftaneas appellant Conftantinopolitani , quod anhelo fis, actuffientibus equis plurimum auxilij afferant de- 
uoratg . TlanU ramum, una, cum pregn antibus echinis mifit ad me Confantinopoli Cjulielmus Quaccelbenus Elander , W e ' 
dicus inftgnis , una. cum quam plurimis alus, de quibus in epiftolis latius diximus .CaHanea uebementer jislunt tum alui 
ventriculi 
