Andr. Matthloli Comm. 
Fici praecoces 
Nomina . 
Perfica* arbo- 
miCoufid, 
i o 
1 0 
16 4 
tuermt . Cxterum hxcipfis infunt bona, nempe quod coni meabiles fnit,& facile intotum corpus peruadant, penetrent que . 
Nam ,& abflergcndi vi pollent haud obfiur a, cuius gratia pofiipfam cjum nephritici multas arenulas excernunt . Cum 
porro omnes autumnales flruBus exiguum corpori alimentum pr abeant, minini e omnium fi cubus id vfu venit . Carne tamen 
non compaBam,nequc firmam generant, ceup anis, & fuilla caro , fed turgidulam , & fubinanem , velati faba . Quin ven- 
trem flatibus implent & ipfx,& non mediocrem hinc profeBo moiefiiam intulifient , vi etiam celerem defcenftm ejfent ade 
pta, cuius beneficio, cum celeriter peruadant,fiatus quem excitant , non diu manet , atque ob id minus exteris autumni fruBi- 
buslxderc confueuerunt . Cxterum matura ficus immaturas non mediocriter antecellunt, quod & in alijs quidem omnibus 
cernitur fruBibusiquanquam non tantum in illis diferimen exiflit. Siquidem ad plenum matura ficus paulo minus omni 
prorfus noxavacant . Et fequenti capite, vbi vitarum facultates recenfet , fic inquit . Ficus , & vux quemadmodum intet 
flruBus autumnales principatum obtinentfita fugacibus omnibus magis nutriunt , minimumque parui fucci habent , prxfer- 
tim cum exaBam maturitatem fuerint adcpta.Torrd quod ipja nutriant, maximo argumento fiunt ij, qui vinearum fniBum 
cuHodiunt : fiquidem hi cimi duosmenfies fio lis vuis,ac ficubus,quorum cuflodixprxfunt,vcfcantiirf rufii forte panis quidpiam 
cum illis codam) obefi tamen, ac pingues fiu nt . .At caro,qua ex ipfis gignitur, haud quaquam eH firma, ac denfa, quemad- 
modum ea,qux ex carnibus fit; fed laxa efl,acprxhumida : ob id celeriter etiam,cum vefici ipfis de [ierint, contrahitur, ac co - 
fidet. Idem etiam de Ficubus ficcis differens loco prius citato ,ita ficribit. Caricx multiplicem quidem habent vtilitatem; fi 
quis tamen largius efitauerit , ab eis offendetur , non admodum enim probum fianguinem gignunt , quapropter pediculorum 
quoque agmen eas comitatur. Incidendi, extenuandique uim babent,qua & ventrem ad cxcretionem irritant , & renes ex- 
purgant . lecori autem, lienique inflammatione obfieffis fur.t noxix, quemadmodum & ficus, nonpeculiari quadam eximia fit 
cultatejed communi ratione dulcium omnium ciborum, ac potuum . ObfiruBis autem illis , aut ficirrho tentatis, ipfix exfiefe 
nihil profunt,nec obfuntfied medicamentis incidentibus , ac extenuantibus, & abstergentibus mifix,non mediocriter auxilia 
tur. Ideoque nonnulli medicorum in di Bis lienis , ac hepatis affectibus exhibent ipfias longe ante cibum cum thymo , aut pi- 
pere, aut gingibcrc,aut pulegio , aut fatur eia, aut calamintha,aut origano, aut hyjfopo . ^ td eundem etiam modum, fi caricx 
cum alio quopiam eorum, qux facultat em habent acrem, aut omnino incidendi, ac extenuandi affumantur , non folum fic af- 
feBisfied fanis quoque vtiles erunt. Siquidem iecoris meatus , per quos fertur alimentum, apertos ejfenon xgrotantibus mo- 
dofied bene valentibus etiam tutijjimum cfl.Troinde hocpacto ficus cum J ale extcnuante,aceto,& garoprxparatas vulgo 
comedunt, quod id vtile effe experientia didicerint . V crifimile autem eftfipforum nonnullos medici cuiufdam confilio addu- 
(los,ficus hoc modo primum comediffe;deinde eam notitia ad vulgus dimanaffe . Qui vero cum cibo aliquo incraffante ficus, 
& caricas edunt , non mediocriter offenduntur . Item libro vui. de fimplkium medicamentorum facultate idem Galenus 
ita ficribit . Ficus arida uim habent excalfaciendi ordine primo etiam completo, aut fecundo incipiente : habent uero etiam 
partium tenuitatem quandam. Fx iflis duabus idonex fiunt , qux tumores duros concoquant ifiatim vero etiam difeutiunt . 
Mtquc ipfix per fe illitx eiufmodi vim obtinent . Sed & dccoBurn carum eiufdem vtique natur x eH . Verum ubi magis 
concoquere conftlium efl,mifcenda efl far ina triticea : ubi vero plus difeutere, hordeacea, panis horum in medio efl . Sed hxc 
magis fiunt propria traBatus de medicamentorum compofitione,Qr rationis cur andi.v erum inprxfentia hpede caricis nouifft 
fufficiat.Torrbfcire oportet, quod quxpinguiores fiunt, magis poffunt concoquere : qux veroguflu acriores, magis tum exter- 
gere, tum difeuter e. Cxterum quod ex ifs plurimum m a q ua eo filis efficitur, fimile efl mell\,non folum confiHentia , fed & fa- 
cultate. Torro ficus virides comefix, propter admiflam humiditatem facultatis fiunt imbecillioris -.fiubducunt tamen aluum 
vtrxquc tum humidx,tum ficcx . Ficus arbor calidx,tenuiummiepartium temperaturx efl, ceu indicant tum liquor eius, 
tum foliorum fiuccus : ualenter enim eorum v ter que calidus efl . itaque non mordicat tantum , aut abflerget uchementer, 
fed & vicerat, & oravaforum referat, & formicas, quas myrmecias uocant, eifeit : quinetiam purgare potcH . Torro ficus qo 
agreflis,quam crineum Grxce (Latine caprificum ) nominant, tum liquor, tum fiuccus ad omnia quam fiatiux ualentior efl ■ 
Sed & cradx,hoc efl, rami earum adeo fiunt calidx,tenuiumquc partium temperamento , ut carnes bubulas duras, fit coquen- 
dis adijeiantur , friabiles , ac teneras efficiant . hec de fleubus Galenus . Ceterum nobis experimento compertum efl , carici 
duas, aut tres noBe una in aqua uitx maceratas aflhmaticos iuuare , qui mane eas deuorauerint . Democritus prxeoces ficus 
fieri pollicetur, fi oleo, & columbaceo fim o arbor illinatur . Et contra, ferotinas;fiprimx grofifii,cum faba nmnitudincrn ex- 
cejfiere, detrahantur . Ficum arborem item atque laurum, e coslo fulminibus non ici compertum efl . Ficus arbor es, ut p er qi$ 
pumilx habeantur , & in uafculis fiuper fcneflris (pe&entur a auctoribus fit a docuere Mangones. nAbfcmaito Fici Surculum 
Verno tempore,paulb ante germinationem, prominente iam corculo, & fiiibinde contorto manibus cacumine , in nuo uisuafit 
terra referto furculam ipfiurn ferito cacumine inuerfio, circa quem ordei Milijque nonnihil infpargito , & terra deinde obrui- 
to, demiffia extra tellurem refieBa par te. Fit enim hoc mangonio , ut inde ramuli enajcantur paruuli , qui circum nas fiefe fin- 
dentes, breui admodum iempore ficus optimos edant, pumila perpetuo manente arbore . Ficulneo laBe uermiculofx fanantur 
aures . Ft ficulneis folijs facile affriBu citantur hxmorrhouies.Tani quoque probe maturantur, 'illitis caricis, decoBis, addi 
tis lilvj,aut Iridis^mt Mlthce radicibus. FicifiruBus aCua Grecis, Latinis Fici, & Ficus appellantur; trabibus, Sin, Fin,fi e,t 
Tin : Italis, Fichi : Germanis, Feighcn : HiLfanis , Higos: Gallis, Figuler: TSoemis Fijkflopei . 
s° 
n ipffice. 
PERSEA 
CAP. CXL VI. 
P Erfca arbor cft in Aegypto, frudum ferens cibo idoneum, ftomachoutilem.in quo phalangis f ra 
nocolapra nomine inueniuntur,pradcrtim in Thebaide, Arida folia in farinam redada , illitu < an ' , Q 
guinis eruptiones fiftun t . Arborem hanc prodiderunt aliqui in Perfide exitiofam cfie, translatam^’ 
Aegyptum,mutata natura in cibos receptam. 
Q Vemadmodum Juperius in malorum commentatione prodidimus , Terfiea arbor Aegyptia non efl ( ut putat A larvj' 
lus Virgilius Florentinus)noflras Italica malus perfica, fed planta plurimum diffidens ab ea , ut & Dio fcoridis > & 
Kjiutai teflimonio faciU probari potefl : quandoquidem ij utranque,fed ut alteram ah altera dmrfam , diucrfls capitibus f*?' 
diderunt . Hxc( ut lib.q.dc piant. hislona cap. 2 ficribit Theophraflus ) arbor efl ^Aegypti, affeBn magna, forrnofiaquefi 0 ' 10 ' 
flor e, ramo, totaque figura potiflimum pyro uicina ; nifi quod altera folio perpetuo, altera deciduo eH. FruBum abunde ’ 
omnique tempore perficit : quippe nonus anniculum femper occupat . Maturitas anniuerfariorum afflatu conficitur: rehf 1 ^ 
crudiorem auferunt, atque recondunt. Ffl magnitudine pyri, figura oblongus : amygdala modo , colore herbidus . 
intus habet, ut prunum,uerum longi minorem,mollioremque.Caro eius fuauis,ac prxdulcis manditur , concoBuque fac tllS ’ 
& innocua, etiam largiore eibo fumpta . I\adicc arbor exuperat, tum longitudine, tum etiam crajffttudinc, multitudine^ * 
Alatetk 
