Butyri uires 
ex Gal. 
Caput la£Us. 
Cafei eofide- 
latioj & facui 
tates. 
Cafei bubuli 
antiqui vires 
ex Gal, 
Recod* ut- 
res. 
Seri uires ex 
Galeno. 
Ex Meliie. 
taciis faeulta 
es ex Gal. 
■Se . * ■ :: Anci. ■ Matthioli Gom tn. - 
Hos glabrejctn faciat , potum' v eio- 'emehuos- educat fatus , vt nonrtutik proditum effe feribit Diofcoridcs , reprO' 
•j 
3 
veteratus tamen reliquis cafeis cfl deterior , cum Jlatim exiccetur ,& friabilis fiat.Bubalinm denique in globos ill oS1 _ 
ceis vinculis conffriBus conformatur , qui nofiris Mogze, Romanis autem Tr hiature vulgari fermonc dicuntur . Is cA ';^ l& , 
quopaffim Hetrufciuefctmtur , ori quidem gratiffi mus cjl,& dulcis, fed xgre concoquitur , quod fubflantiam habeat au ")^ u 
dumpinguemac lentam . His accedit, qnx vulgo nobis IQecotta dicitur . Fit hxc exfcrofala&is parte ad ignem 
R ecens ( fi . Amcennx , Rafi, & lfitch credimus) minus ventriculum ucxats, quam cafeus omnis recenter pTejfus. CovP - ^ ^ 
lidis defluxionibus obnoxus ,fitim fedat ,fomnum conciliat: veruntamen obefl ventriculum frigidum habentibus , & 1 ) 
uonim morbis. Inu et erat a autem x grd concoquitur , fttim excitat , parum nutrit, aluum cohibet ,& flatus procreat - 
quum efl Serum, quod laciis aquofa cfl fub flantia. Hoc ( vt Calenus inquit libro x.flmp licium medicamentorum) 
di potentiam poffidetjimitur que fitbduccndi ventris gratia, ac per clyftcrcsinijcitur,extergcns,& abluens fine mora 
inteflinorum acrimoniam . Trxterea fi quis vlcera, qux fame infeflantur acri , vice aqua fero colluat , optime [fiant, ^ 
Trxterea que cunque medicamenta digerere [olent ecchymomata,& atra , caprxflatfero, quam aqua diluere 
utimur ad fkgillata, & hypofyhagmata, peculiaribus ad hxc medicamentis commifcentes . Trxtulit Mefites ferum > 
ex nigrarum caprarum laBe elicitur , deinde quod ex ouillo ,fc inqutens . . Aqua labiis macerationis materia est , & r 
quidem innocuum medicamentum . Trxfertur,qux fit, ex lacte nigrarum caprarum, m laudatis pafcuis uiBitxntniW ” ^ 
terque fatarum . Excalfacit hxc atque ficcat ordine primo completo ,&vfqucad fecundum . Quinetiam attenuat, a ^ ^ 
ab fler git, & nitrofa,qua referta cfl facultate, aluum abfquc aliqua mordacitate leniter fubducit. Bilem tum flatu 1 ’ 11 ^ 
atram ab exuflis humoribus genitam deficit : quo fit , ut 'mirifice conferat maniacis , & melancholicis . 'Prxflat it ?» 1 ^ ^ e . 
fcerum inf artius, & morbis inde provenientibus opitulatur: nimirum aquainter cute laborantibus , fellcfuffuj iS > ' , 
nofis. Datur utiliter febrientibus ex bilc,& vifeerum , ac vafortm obflrutlionibus . Competit etiamntm vitiis i» tu- ^e- 
le, & peruHis humoribus emergentibus. Quare lichenibus, vitiliginibus, alphis, t pforis, leprisque admodum conuend^^^fv ( 
flues. Optimi feriparandi rationem docuimus fufus nos, quodque magis in medicina pryslct, in noflro EpiHolarufi 1 
natuim uolumine . Latiis autem facultates memorie prodidit Galenus loco nuper citato, ubi ita feribit . Lac ubi 
piam exiccantcmfacultatem habuerit adiuntlam, optimum cfl remedium dyfenterie,& omnium ventris acrium fi 14 ' e0 ff 
lam accipit d lapidibus , qui predccotlo ipfi ini jciuntur igniti. Torro cos effe oportet, quos vocant ^ 
que decoqui debet, dum pier aqueferofi in eo humoris abfumptapars fuerit. Mt nos inietlis ferreis in ipfuw c}' 
Liti 
dindnt 
f e fl 
quedecoqindebet,dumpieraque JeroJimeo numoris abfumptapars fuerit . Mt nos imeltis jerreis inipjuw y fc> 
dentibus eandem, aut etiammeliorem facultatem efficimus . Torro lac totum adaeres oculorum fluxiones tum 
tum cum mollium collyriorum quopiam efl utile :preterea ad hypopia , & hypofbhagmata. Qmnetwnpdlpcbm j (ft!) ■ 
durorum tumores prater naturam hoc nequit medicamen digerere :at qux in millibus fiint phlegmcnx , eas & concoquat 
& digerit perfacile . Tffam parotides, <Q~ bubones, & orisphlegmonx, alixdus partes complures illo prorfusfolo curantur , 
nimirum in pueris , ac mulieribus .Sed & dentientium pueroru m gingiuis illitum , nihilo imbecillius meile gingiuas extep 
nuat: ,per quas exitus cfl dentibus : & alios omnes in ore affeftus phlegmonofos ,poHeaqudm fluxio rcfiiterit , digerit pari- 
ter & concoquit. Trcinde cxiajflafmatis inditur , qu<e cxtrinfecus imponuntur parotidibus , hypochondriis , & buboni- 
bus . Sed & in ventrem denotatum , & ex eo difirihuttm , magnifice confert expuitionibus ex pulmone , idqueinp!xu- 
riticis, & penpneumomcis affeci ibus , cum hoc ,quodeos etiam concoquat . .Atque fi folum lingatur , magis quidem j o 
concoquit , verum minus educit : plus vero fi cum meile , & amaris amygdalis , fed minus concoquit . Fit cx bubuli pr&- 
fertim laflis pinguedine id , quod vulgo P x otnx , acinvniuerfafcrc Italia Capo di latte appellant, menfisphinmum expe- 
titum, quod gufiui , acpalato maxime arrideat . Verum enimucrb ob pinguedinis copiam , prxterquam quod yentricu 
lum relaxat , & cun 6 lo fupernatat cibo ; nutrimentum eijcit , antcaqudm concoquatur, uapores in caput mittit, & era, 
fum generat fuccum. Cafeus autem fit ex craffiore cuiuslibet laffisfubBantia', admiflo coagulo , & expreffo inde fero. 
Trs fertur in cibis recens, q uod noxam ventriculo non inferat , concoquaturque facilius, quam qui diutius afferuatur. _ 
'Ffanque vetus , qui quod linguam parumper vellicet , quam plurimis gratior redditur , omnium peffimus efl ■, quippep 111 
exteris magis adurat , fitim excitet, & difficilius concoquatur . Quin & calculos in renibus gignit , ieeur obflruit , aitiur» 
cohibet, &in calefattis corporibus atram bilemgignit. Qtiofit, ut plus damni ex eius fucci prauitate, &f cruenti qualita- ^ 
te inf erat , quam quod humores craffbs attenuando compenfare po ffit . Fugiendus igitur iiliufmodi cafeus efl , cum neque 
ad concoitioncm, neque admonendam urinam , neque ad ciendam denique aluum , quicquam boni conferat, quemadmodum 
neque ad fucci probitatem . De hoc autem differens Galenus libro x.ffmpliciim medicamentorum , ficinquit. Itaque 
cum mihi olim cafiits allatus effit bubulus , quem cx odore acrem conficiebam , abieci , &iama famulis abfumptu & 
putabam: verum illitalia fernarefoliti, longo pofi tempore expromptuario proferentes , quidnam deillo fieri iuberemVf 
gant . Cum igitur edendo non effiet propter acrimoniam, ludicrum nobis problema extitit , proponentibus , cui rei qid 
filum utiliterpofiet accommodare . Interea cum ad me arthriticus quiffdam in curru conueBus effiet, tophos, quos Cr-t? 
'rufovt nuncupant, in aniculis habens ,fubfit mihi crure fuillo falfo decoBocafeumeo decoBo macerare , ac prebe inm° r 
tario fubigendo unitum , tophis imponere . Et filpe arthriticus ab hoc medicamine magnifici adiutus cfl . nam rupta fi? 1 '', 
tefuacute , abfque inciffonc uidelicet, emergebant quotidie citra dolorem tophorum particula:. Vbi autem totus, ^ . 
apud me erat cafeus , fuiffet abfumptus, talem fibi alium comparans arthriticus in po ferum feruauit , & pofiea rufi 
fumvfus efl inveterato : atque ubi tunc quoqueidem percepit commodum, fxpius deinceps uti perfeuerabat , & quofd a 
amicos fimiliter affeBos docuit. Mtque id quidem nos excogitavimus : exterum comprobauit,ac confirmavit eXpeVt 
tia. hauenus Galenus . Tx quo palam fit , eiufmodi cafeum effe omnino m cibris reprobandum . Qui vero nec recens, V- 
uetuflus fuerit, cum &ipfe non fit expers Ixfionis ; minore tamen confiat noxa. Trxfiat exteris ovillus. Verum fi cU ^ 
Tergamenum cafeum Galenus in laudem fux patrix prx exteris commendavit libro 111.de alimentorum facultatibus,^ 
nec mihi fane ultio vertendum exifhmauerim , fi Hetrnfcum exteris Italicis prxferam,eumprxfertim ,quiin noflro S en y 
agro , ac etiamnum Florentino ex ouillo laBe conficitur , qui vulgo appellatur Cafiio maigolino ,guftu dulcis atqutpfi^ 
uis , qiiodtac , cx quo paratur , coagulo non fn concretum ,fed cinarx floribus, quipaffjmvniuerfx fere Hett urix coaguu ^ 
cem prxfiant : quo fit , ut fenefeens nunquam acris evadat . Cui nec alter cedit, qui in noflro agro prx flanti ffimus fit cX c $ 
prarum laBe,menfe Septembri ,recensquceftur. Huncvulgd fiauaggiuolo appellamus. Defertur is Romam, quod a T 
fidibus, alijsque primatibus funmoperc expetatur . Quippe qui odoratas redoleat herbas , quibus vbique nofirates re) 
fiunt colles, fiquepr xfertim : qui non longi ) distant ab urbe noflra . Bubulusprxterea cafeus, ctfi plus exteris nutriti , P 
guiorque exifiat ; efl tamen reliquis concoBu difficilior . Caprinus vero quanquam cx temperatiori laBe fit confeBus > 1 
