"Vanarum fa 
cultates ex 
Gal. 
Vxina apri. 
Vrin? medici 
nas contfpfit 
Galenus .. 
Chryfocolla 
fadUua, 
Vana de lyn- 
curio opinio. 
Eneelij opi- 
nio uana . 
Sa!iua! uires 
ex Galeno . 
Nnffliua . 
34S 
Andr. Matchioli Comm. 
V Bjnx amnes quidem, ut fcriptis tradidit Calenas hb.x.flmplicitm medicamentorum , facultate funt calidit : Jed plui 
taMen animalium calidio rum, minus autem frigidorum . ^it unr.ahomims omnium prope aliarum -urinarum efl 
imbeciilima, exceptis porcis domeflicis, quibus exempti funt tefles. Nam illorum fimilis cfl totius corporis temperatura 
temperiei hominum , /? urina fnniliter debilis . Verum montanorum aprorum ualida efl , ut etiam ex odore apparet, qui 
vtique acerrimus efl . Hac vtuntur Hetrufci ad puerorum ucrmes , oleum Juo in utriculo v/mx admifccntes , & in fumo 
tandiumfufendcntcs, donec crafiefcat ad mellis (]>i(fitudincm:deinde illud diligenter afferuant, coque puerorum nares, tem- 
pora,/? umbilicum inungunt magno fani fucccffumam &ego fape periculum feci . Scdquanuis Diofcorides complurium^ 
y /marum vires defcripferic,ut quas variis, ac diu er fis morbis vtiles ejfe exiflimaue/n;Calcnm tamen vrinartm medicame 
ta paruipendffe videtur . i Quippe qui credidcrit( quemadmodum Z? dc fanguinihus differens inquit) cum parata rcpcrian- 
tur valentioramedicamenta , ac experimento comprobata , qsprxcipue morbis congruentia, quibus v/mam conferre non' l0 
nulli autumant , carum medicina s ad curiofos fuperjhtio fosj, fpc&arc magis , quam ad peritos medicos , qui hxc naufeofa, 
incertaf remedia nunquam probatis , expertisque praeponunt . Quod autem puerorum vrina agre spirantibus conferat 
[ut Diofcorides auffor e(l)mimme probat Calenus, cum loco citato inquit . V/mam pueri orthopnoea uccata gratia ebi- 
bere neceffarium non efl , cum fmt /r aha medicamenta, qua huic medeantur affeftui . Quin ciim bibffet quidam , affeci a 
liberatus non e(l , ut non eximium quid prater alia poflideat . cbryJocoUa confidende rationem , quam fieri ex puerorum 
vrina prodidit Diofcorides ,quamq z feplafiarij ,/? aurifices vulgo Borr ace nominant, duobus in locis feriptam reliquit Ca- 
lenus lib. ix.fimplicium medicamentorum, ubi dc ea spcciatim egit,& lib.x.eorundem de vrinis differens . St quanuis(ut 
libro quinto dicetur ) legitima, probataf chryfocolla fofjitia habeatur, fittamen artificio ex puerivrina in ardentfftmis 
folis caloribus areo mortario, atque etiam pifiillo areo tandiu cir cumatia , donec mellis sfnffitudinem afiequatur.Trafertur , 
qttahoc modo patatafit,ad contumacia vlcera fananda, exedentiaque coercenda. Illud pro fello uanum,ac fabulofumef- jO 
fe manifefli deprehenditur (ut hic Diofcorides feribit, & nos eum (ecutifuperiori libro in fuccini mentione oHcndhnus) 
quod vrina lyncis, fimulac excernitur, duretur, coeat ite in lapidem illum, quem Lyncuriim uocant . Quippe quod is inter 
fuccini genera ab omnibus fide dignis ardioribus recenfeatur , quod fua proprietate natura pennas ad fe trahat, quemad- 
modum /? extera fuccini genera paleas, fefiucas, ac leuiflima quaque alliciunt . Quantum vero d legitimo lyncurio vulga- 
ris ille lapillus differat, qui officinis lapis lyncis appellatur , & cuius efl ufusapud feplafiarios, /r medicos , qui fimpliciunt 
medicamentorum fcientiam negligunt , q dijudicent , qui fimplicium hiflorias, & facultates optimi norunt . Quandoqui- 
dem is, quempro fabulofo lapide lyncis uenaitant impofiores , lyncurium fuccini genus haudquaquam efl,nec alius quiuis la- 
pis ei turibus respondens, nec fi quidem urinam cieat, & renum, veficaque calculos comminuat, ut feplafiariorum,/? medico 
rum vulgus opinatur : qui parum Dio floridis, aliorumq , in re medica bonorum au/iorum familiaritatem curant. CateruM 
hinc fatis conflare arbitror , Chriflophorum Enceliumjpace uiri aliquin docli dixerim ) plane haUucinari , quod libro ni- 3° 
cap.xx vii . de re metallica , poetarum fortajfe , Z? aliorum quorundam fabulis additlus magis , quam veris probatiffitno'- 
rum audior um tefiimonfis , probare contendat , Lyncurium ex urina lyncis coalefcere , atque ex maris urina fuluum ficti j 
ex fceminx uero urina album . Hanc autem opinionem fuam ex co comprobare uidetur, quod aliquando in uefica apriff' 
que fuis domefiici lapillos inucnerit . Ex quopofieg. colligit, mirum non e fle, quod lyncis quoque urina in lapillos concrefcaf • 
Sed quam leuis /? infirma fit hac ratiocinatio, ut comprobet quod contendit, qudmq; vanafit opinio hxc, eorum fit indicia, 
quimagnis laboribus , multis fludijs , fummaque diligentia rerum fimplicium peritiam funt ajfecuti. ^tque haclcnus de 
vrinis ,& lyncurio . Ifefiat modo, ut etiam de Salina aliquid in medium afferamus. Itaque cum eius non meminerit b# 
libris ‘Diofcorides , pofjitque nonnullis humani corporis morbis opitulari , ea de eius viribus , & facultatibus hic referam, 
qua d Gjalcno libro x.fimplicium mcd.memoria produntur his verbis . Sielon , fiue fialon , fiueptyelon appellare libet, ' 
hil inter cfl . Verum id fciendum efl , uim eius ejfe differentem , tum in animalium fycciebus, tum in eorum rnoquoquej * 4 
no , aut agrotojiciuno , aut fitibundo, aut cibo potuque fumpio . Etenim utvrina,& bilis,/? fitdor; fic etiam faliua fump 10 
quidem cibo imbecilla efl: ualida & acris eorum , qui ingenti aut inedia , aut fiti premuntur . jn medio utriufque efl eor‘ trtl 
quiprobe concoxere quidem , nondum tamen cibum potumve ingefferunt . Hac ergo faliua nutrices puerorum lichenas cU f 
rant,paruum wdeheet digitum rigantes , ac deinde cutem affeflam confricantes. Idquc faciunt fubinde tanto fcilicet 1 _ 
teruallo , dum faliua uires in lichene perdurent , ac nondum fint extinBa . Sed & triticum mandentes ruflici non P‘ ttl ^ 
furunculis imponunt . Nam celeriter cos & digerit,/? concoquit : cum fi macerarent aqua, non xqui prodefiet.Ex q u ° 
quet faliuam ipfam auxilij robur adferre.^itque corporibus mollibus, & puerorum, panem, non triticum imponunt ore c ° y1i 
rnanfim. Vorro omnia fic commanfa digerunt , /? fugillata , exteraque ecchynomata, maxime ubi panis fiimul c, ' m ^ jy 
co radiculx fuerit commanfus . Torro tota fubflanlia uel maximi aduerfa efl faliua beflijs hominem interficientibus, ceu ‘ ^ 
cubi etiam Nicander poeta refert. Tollicitus autemmibi quidam incantationem fefe oflenfimm,qux fcorpios interfiee 
vbi illam femcl dixffet, in fcorpium expuit : inde rurfum eam obmurmurans iterum fcorpium con fuit: ac ubi tertio d ^ 
fet,atque expuifi et,: mortuus efl fcorpius.^Atpoflea ego abfque incantatione d fola faliua morientem uidi fcorpium , idff e 
leriter paffum d faliua efurkntium,aut fitientium;tar dc autem abillis ,quhibo, potub, fuerant impleti : in altjs autemg 
r \... ~ > - .• • ~ 1 i «**?>'>"* 
portione. Quod £ pov Qr xxis, Latinis, Vrina, /? Lotium nominatur '..Arabibus , fdaulfltalis , urina. Quod vero 
hov, & HoiW,Grxce, Saluta Latini , pariter /? Italici vocatur: Arabice, Bufach , Begach, <? Lhab. 
M eAf. 
M E L. 
C A P. LXX V .. 
P Rincipem locum obtinet mei, quod Atticae regionis eft, praecipue ex Hymetto, mox f>° 
infulis, & e Sicilia.cQgnomine hyblaeum. Magis probatur dulcius, & acre, odoratius , fubf* a .^4 
nechumed:um ) graue,&: minime fluxum,quodobiequacem lentitiam non facile abrumpitur^ ^ 
querefilit in digitos . Mei abftergendi uim habenora venarum aperit.humorcs euocat, q 113 *. 3 te ni 
infordida vlcera,finusque,commodiffime infunditur . Dccodum, atque impolitum 
carnem glutinat, medetur impetigini co&um cum liquido alumine, & illitum:item aurium ^° nl u 
dolori cum fodili lale trito, tepidium inftillatur:lendes,& foeda capitis animalia illitum necat: n ^ ttl 
glandem recutitis operit, praefertim quaecircumcilione aperta non eft,li meile praeputium a 
ginta diebus emolliaturroculorum caliginem difcutit:faucibus, tonfillis, anginae collucum, g al 5 cl nH 
tumve medetur: vrinam ciet.-auxiliatur tufli,& a ferpente percudis, contra haultum meconiui^ p { o 
rofaceo calidum affumitunaduerfus venena fungorum, 6c rabiofi canis morfum linttu, aut V°f t cfl et 
ficit.crudum tamen aluum inflat, tmlim lacedk,& ea de rc defpumati vfus aptior eft.PAmatim 1 ^ 
